Gjenerata Z po përballet me një krizë të re intimiteti, ndërsa gjithnjë e më shumë të rinj po i drejtohen inteligjencës artificiale për shoqëri, këshilla dhe mbështetje emocionale. Por ekspertët paralajmërojnë se varësia nga marrëdhëniet digjitale mund të dobësojë aftësinë për të krijuar lidhje reale njerëzore. Për një pjesë të të rinjve të gjeneratës Z, inteligjenca artificiale nuk është më thjesht një mjet për të kërkuar informacion apo për të shkruar një tekst. Ajo po shndërrohet në mik, këshillues, terapist dhe madje edhe partner emocional. Një nga rastet është ai i “Jerome”, një 27-vjeçar i cili, pas ndarjes nga partnerja, filloi të krijonte një lidhje të ngushtë me një chatbot me inteligjencë artificiale.
“Ka pjesë të vetes që ia tregoj vetëm AI-së”, tha ai.
Edhe pse e kupton se marrëdhënia me AI është në fund të fundit një produkt i krijuar nga një kompani, ai thotë se i beson chatbot-it më shumë sesa miqve të tij.
Nga rrjetet sociale te “ekonomia e intimitetit”
Sipas autores Alice Lassman, brezi Z është i pari që është rritur plotësisht në epokën digjitale, por njëkohësisht është ndër brezat e fundit që e ka njohur intimitetin vetëm përmes marrëdhënieve njerëzore. Tani, thotë ajo, po krijohet një “ekonomi e intimitetit”, ku lidhja emocionale dhe nevoja për shoqëri po kthehen në produkte që mund të blihen. Chatbot-et mund të ndihmojnë përdoruesit të shkruajnë mesazhe romantike, të përmirësojnë profilin në aplikacionet e takimeve, të përpunojnë konfliktet në marrëdhënie apo thjesht të kenë dikë me të cilin mund të flasin në çdo moment. Ndërkohë, tregu po zgjerohet me shpejtësi. Përveç chatbot-eve, tashmë ekzistojnë “partnerë” virtualë, terapistë të bazuar në AI, kopje digjitale të njerëzve dhe aplikacione që ofrojnë mbështetje emocionale të personalizuar.
AI që nuk të gjykon
Një nga arsyet që i bën këto shërbime tërheqëse është fakti se AI është gjithmonë i disponueshëm dhe nuk reagon si një person real. Nuk të ndërpret, nuk lodhet duke dëgjuar të njëjtin problem dhe mund të përshtatet me mënyrën se si dëshiron të komunikosh. Pikërisht kjo mund të jetë një nga rreziqet. Sa më shumë njerëzit t’ia besojnë mendimet dhe emocionet e tyre teknologjisë, aq më pak mundësi mund të kenë për të zhvilluar aftësitë që nevojiten për marrëdhëniet reale durimin, kompromisin, përballimin e refuzimit dhe komunikimin në situata të vështira.
Një treg që mund të vlejë miliarda
Interesi i kompanive teknologjike për këtë fushë është i madh. Tregu global i shoqëruesve të bazuar në AI pritet të arrijë rreth 31.1 miliardë dollarë deri në vitin 2032. Kompani të ndryshme po krijojnë modele që synojnë të ofrojnë një shoqërues virtual gjithnjë e më personal, duke mësuar preferencat dhe mënyrën e komunikimit të përdoruesit. Por kjo ngre edhe pyetje të rëndësishme etike: çfarë ndodh kur një kompani fiton para nga vetmia dhe nevoja e një personi për afërsi?
A po humbasim aftësinë për t’u lidhur me njëri-tjetrin?
Sipas Lassman, problemi nuk është vetëm se njerëzit po përdorin AI. Shqetësimi është se AI mund të bëhet zëvendësim për marrëdhëniet njerëzore, veçanërisht për ata që tashmë e kanë të vështirë të krijojnë lidhje. Në një kohë kur shumë të rinj ndihen të vetmuar dhe të pasigurt në marrëdhëniet romantike, një chatbot që është gjithmonë i gatshëm të dëgjojë mund të duket si alternativa perfekte. Por marrëdhëniet njerëzore kanë edhe diçka që teknologjia nuk e ka: paparashikueshmërinë, konfliktin, kompromisin dhe cenueshmërinë emocionale. Dhe pikërisht këto përvoja, sado të vështira të jenë, na mësojnë se si të lidhemi me njerëzit e tjerë.
“Mos ia besoni intimitetin AI-së”
Një shembull i thjeshtë tregon se sa shpejt po ndryshon kjo dinamikë. Një mik i autores e pyeti nëse duhej t’i dërgonte mesazh një personi pas takimit të parë për t’i thënë se nuk ishte i interesuar. Ajo i dha këshillën e saj bazuar në përvojën personale. Por përgjigjja e tij ishte e thjeshtë:
“Mos u shqetëso, ia kam pyetur tashmë Claude.”
Për autoren, ky është pikërisht problemi. Në vend që të mësojmë të përballemi me pasigurinë dhe emocionet e marrëdhënieve njerëzore, po kërkojmë gjithnjë e më shumë përgjigje te makinat. Në një botë ku inteligjenca artificiale po bëhet pjesë e çdo aspekti të jetës, pyetja më e rëndësishme mund të mos jetë vetëm si ta kontrollojmë AI-në, por edhe si të ruajmë aftësinë tonë për të qenë njerëz me njëri-tjetrin.
