Dokumentari izraelit “NAZA”, i cili përmes dëshmive anonime të burimeve ushtarake ngre pretendime për mënyrën e zhvillimit të operacioneve izraelite në Gaza, ka nisur shfaqjen në kinematë amerikane, pas premierës në Festivalin e Filmit në Venecia.
Filmi, titulli i të cilit lidhet me akronimin hebraik për “dëme kolaterale”, pretendon se ushtria izraelite ka përdorur sisteme të avancuara teknologjike, përfshirë mjete të bazuara në inteligjencën artificiale, për identifikimin dhe goditjen e militantëve të dyshuar.
Sipas dëshmive të përfshira në dokumentar, në disa raste janë kryer sulme për të cilat ushtria ishte në dijeni se mund të shkaktonin një numër të lartë viktimash civile.
Ushtria izraelite i ka hedhur poshtë kategorikisht këto pretendime dhe ka deklaruar se do të përpiqet të identifikojë ushtarët që kanë folur në dokumentar. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e ka cilësuar filmin antisemit, ndërsa një ministër izraelit ka kërcënuar me heqjen e shtetësisë për autorët e tij. Njëri prej regjisorëve, Yuval Abraham, ka shprehur gjithashtu frikën se mund të mos jetë në gjendje të rikthehet në Izrael.
Në premierën e filmit në Festivalin e Filmit në Nju Jork muajin e kaluar, disa dhjetëra protestues u mblodhën jashtë kinemasë, duke mbajtur fotografi nga sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023, i cili shënoi nisjen e luftës në Gaza.
Abraham e cilësoi sulmin e Hamasit si një masakër dhe tha se ai ishte plotësisht i pajustifikueshëm, por shtoi se kjo nuk mund të përdoret për të justifikuar vrasjen e civilëve në Gaza.
“Megjithatë, kjo gjithashtu nuk mund të justifikojë atë që patë në film, masakrën e kaq shumë civilëve në Gaza, masakrën në stacionet e ushqimit”, deklaroi ai.
“NAZA” është realizuar nga Yuval Abraham dhe Rachel Szor, të cilët më parë kanë bashkëdrejtuar dokumentarin “No Other Land”, fitues i një çmimi Oscar dhe njëkohësisht një vepër që ka shkaktuar reagime të forta në Izrael.
Dokumentari është realizuar në një stil minimalist. Intervistat me burimet ushtarake janë zhvilluar gjatë natës, në çatitë e ndërtesave në Tel Aviv, ndërsa fytyrat dhe zërat e të intervistuarve janë modifikuar për të ruajtur anonimitetin e tyre, për shkak të frikës nga pasojat.
Burimet e intervistuara flasin për zhvillimin dhe përdorimin e mjeteve të inteligjencës artificiale për përpunimin e të dhënave të mbikëqyrjes në Gaza. Sipas tyre, këto sisteme mund të identifikojnë objektiva të lidhura me Hamasin dhe, në disa raste, të rekomandojnë ndërtesa apo struktura që mund të goditen.
Një prej të intervistuarve pretendon se një operacion kundër një militanti të Hamasit ishte autorizuar, pavarësisht se vlerësimi paraprak parashikonte deri në 500 viktima civile. Ushtria izraelite e ka mohuar këtë pretendim.
Në reagimin e saj, ushtria izraelite thotë se urdhrat operacionalë bëjnë dallim të qartë mes militantëve dhe civilëve dhe se synohet minimizimi i dëmit ndaj popullsisë civile. Ushtria ka konfirmuar përdorimin e teknologjive të inteligjencës artificiale, por thekson se objektivat përzgjidhen nga oficerët e inteligjencës, ndërsa vendimet për kryerjen e sulmeve merren nga komandantët operacionalë.
“NAZA” po shfaqet në Shtetet e Bashkuara pa një distributor tradicional. Pas shfaqjeve në Qendrën IFC në Nju Jork, nga 9 tetori filmi pritet të shfaqet edhe në Austin, Çikago, Los Angeles dhe Seattle. Në fund të nëntorit, dokumentari pritet të jetë i disponueshëm për transmetim falas në faqen e “The Guardian”.
#NAZA #Gaza #Izrael #Dokumentar #LuftaNëGaza #InteligjencaArtificiale #Hamas #SHBA