7 tetori që ndryshoi botën dhe Izraelin, konflikti që u shndërrua në një krizë për gjithë Lindjen e Mesme

Ngjarja që shënoi sulmin më vdekjeprurës ndaj Izraelit që nga themelimi i tij u shndërrua në pikënisjen e një zinxhiri ngjarjesh që ndryshuan ekuilibrat ushtarakë dhe politikë në rajon.

Nga lufta në Gaza dhe përplasjet me Hezbollahun në Liban, te përballja e drejtpërdrejtë mes Izraelit dhe Iranit dhe përfshirja e Shteteve të Bashkuara, konflikti është zgjeruar shumë përtej kufijve të Gazës, duke prekur edhe transportin detar dhe tregjet ndërkombëtare të energjisë.

Mëngjesin e 7 tetorit 2023, Brigadat Qassam të Hamasit dhe organizata të tjera palestineze kaluan kufirin nga dhjetëra pika, ndërsa mijëra raketa u lëshuan drejt territorit izraelit. Kibucët, qytetet, instalimet ushtarake dhe festivali i muzikës Nova u sulmuan brenda pak orësh.

Rreth 1,200 persona u vranë, shumica civilë, ndërsa 251 persona u morën peng dhe u dërguan në Gaza.

Për Izraelin, sulmi nuk ishte vetëm një disfatë ushtarake, por edhe shembja e një koncepti të tërë të sigurisë kombëtare. Sistemet e mbikëqyrjes, informacioni dhe besimi se Hamasi mund të përmbahej brenda Gazës rezultuan të pamjaftueshme përballë sulmit.

Përgjigjja izraelite ishte e menjëhershme. Qeveria e Benjamin Netanyahut shpalli luftë dhe vendosi si objektiva shkatërrimin e aftësive ushtarake dhe qeverisëse të Hamasit dhe kthimin e pengjeve.

Më 27 tetor 2023 nisi operacioni tokësor në Gaza, fillimisht në veri dhe më pas drejt qendrës dhe jugut. Luftimet dhe bombardimet shkaktuan një krizë të rëndë humanitare, ndërsa qindra mijëra palestinezë u zhvendosën dhe sistemi shëndetësor në Gaza u përball me presion ekstrem.

Në nëntor 2023 u arrit armëpushimi i parë i rëndësishëm, i ndërmjetësuar nga Katari, Egjipti dhe Shtetet e Bashkuara. Marrëveshja çoi në lirimin e më shumë se 100 pengjeve dhe qindra të burgosurve palestinezë, por armëpushimi zgjati vetëm një javë.

Ndërkohë, konflikti u zgjerua në rajon. Më 8 tetor 2023, Hezbollahu hapi zjarr nga Libani në mbështetje të Gazës. Raketat, dronët dhe sulmet izraelite u bënë të përditshme përgjatë kufirit, duke detyruar dhjetëra mijëra banorë nga të dyja anët të largoheshin nga shtëpitë e tyre.

Në nëntor, Huthitët në Jemen nisën sulme ndaj anijeve në Detin e Kuq, duke e lidhur konfliktin me një nga arteriet kryesore të tregtisë globale. Kompanitë e mëdha të transportit detar nisën të shmangnin Detin e Kuq dhe Kanalin e Suezit, duke rritur kohën e transportit dhe kostot e sigurimit.

Në vitin 2024, përplasja mes Izraelit dhe Iranit doli nga hija. Pas një sulmi ndaj kompleksit diplomatik iranian në Damask më 1 prill, Irani më 13-14 prill ndërmori një sulm të drejtpërdrejtë ndaj Izraelit me qindra dronë dhe raketa.

Izraeli u përgjigj disa ditë më vonë me një sulm të kufizuar brenda Iranit. Tabuja e një përballjeje të drejtpërdrejtë mes dy vendeve ishte thyer.

Më pas, konflikti mori një tjetër kthesë. Në korrik 2024 u vra në Teheran udhëheqësi politik i Hamasit, Ismail Haniyeh. Në shtator, shpërthimi i mijëra pajisjeve të komunikimit të përdorura nga anëtarët e Hezbollahut shkaktoi dhjetëra viktima dhe mijëra të plagosur.

Më 27 shtator, udhëheqësi i Hezbollahut, Hassan Nasrallah, u vra në një sulm ajror izraelit në periferinë jugore të Bejrutit. Izraeli më pas nisi operacione tokësore në Libanin jugor.

Në dhjetor 2024, regjimi i Bashar al-Asadit në Siri u rrëzua. Për Iranin, humbja e Damaskut ishte një goditje e rëndësishme, pasi Siria kishte shërbyer për dekada si lidhja kryesore tokësore mes Iranit dhe Hezbollahut në Liban.

Në janar 2025 hyri në fuqi një tjetër marrëveshje armëpushimi në Gaza, por negociatat për fazën e dytë u bllokuan dhe në mars operacionet izraelite në shkallë të gjerë rifilluan.

Më 13 qershor 2025, Izraeli nisi një operacion të gjerë kundër Iranit, duke goditur objektiva bërthamore, kapacitete raketore dhe drejtues të lartë ushtarakë. Irani u përgjigj me raketa balistike dhe dronë.

Më 22 qershor, Shtetet e Bashkuara u përfshinë drejtpërdrejt në konflikt, duke goditur objektet bërthamore iraniane në Fordow, Natanz dhe Isfahan. Lufta zgjati 12 ditë.

Në tetor 2025, një tjetër marrëveshje armëpushimi në Gaza solli lirimin e pengjeve të fundit që konfirmoheshin të gjallë, por nuk zgjidhi çështjet kryesore politike dhe të sigurisë.

Ndërkohë, lufta ndikoi edhe në marrëdhëniet ndërkombëtare. Britania, Franca, Kanadaja, Australia dhe vende të tjera njohën zyrtarisht shtetin e Palestinës, ndërsa mbështetja tradicionale ndaj Izraelit pësoi përçarje në disa vende perëndimore.

Më 28 shkurt 2026, konflikti mori një tjetër përmasë, kur Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën një sulm të përbashkët në shkallë të gjerë ndaj Iranit. Sulmet vranë edhe liderin suprem iranian, Ajatollah Ali Khamenei.

Përplasja u shtri edhe në vendet e Gjirit, ndërsa raketa dhe dronë iranianë u drejtuan ndaj bazave dhe instalimeve amerikane. Ngushtica e Hormuzit u shndërrua në një nga pikat kryesore të presionit ushtarak dhe ekonomik, me pasoja për furnizimin global me energji.

Tre vjet pas 7 tetorit, pasojat e konfliktit janë shtrirë shumë përtej Izraelit dhe Gazës. Hamasi ka pësuar goditje të rënda, Hezbollahu ka humbur një pjesë të madhe të udhëheqjes së tij, regjimi i Asadit është rrëzuar dhe Irani është përballur me goditje të drejtpërdrejta në territorin e tij.

Në Gaza, shkatërrimi dhe kriza humanitare mbeten në përmasa të mëdha. Sipas të dhënave të cituara në material, më shumë se 74 mijë palestinezë janë vrarë dhe mbi 175 mijë janë plagosur që nga fillimi i luftës.

Nga ana tjetër, Izraeli vijon të përballet me pasojat e sulmit të 7 tetorit dhe me pyetjet mbi dështimin e strukturave të sigurisë për ta parandaluar atë.

Tre vjet më vonë, ajo që nisi si një sulm ndaj Izraelit nga Rripi i Gazës është shndërruar në një konflikt me pasoja për të gjithë Lindjen e Mesme, për marrëdhëniet ndërkombëtare, transportin detar dhe tregjet globale të energjisë.

Top Channel