“Askush nuk dëshiron një Greqi të re”, shtohen thirrjet për zgjedhje krize në Rumani

Presidenti rumun Nicușor Dan përballet me kërkesa nga aleatët dhe kundërshtarët njësoj për të thirrur zgjedhje të parakohshme, të parat në historinë moderne të vendit, nëse përpjekja e tij e fundit për t’i dhënë fund pesë muajve të paralizës politike dështon. 

Anëtari kyç i NATO-s dhe BE-së nuk ka pasur një qeveri plotësisht funksionale që nga rënia e koalicionit në maj, dhe ligjvënësit kanë hedhur poshtë një sërë kandidatësh të Dan për kryeministër, shkruan POLITICO.

Partitë politike po shqyrtojnë tani nëse do të mbështesin kandidatin e fundit të Dan për kryeministër, diplomatin Luca Niculescu, i cili duhet të fitojë një votëbesim në parlament brenda nëntë ditëve të ardhshme për t’u konfirmuar në këtë rol. 

Në një intervistë, rivali kryesor i Danit në të djathtën ekstreme të Rumanisë, George Simion, paralajmëroi se asnjë qeveri e qëndrueshme nuk mund të formohet pa zgjedhje dhe akuzoi presidentin për ngritjen e një “bllokade” kundër demokracisë sepse ai “ka frikë se mos ne do të vijmë në pushtet”. 

Duke folur veçmas për POLITICO, kandidati më i mundur i Dan për kryeministër, Anëtari i Parlamentit Europian Siegfried Mureşan, paralajmëroi se vendi po paguante tashmë një çmim ekonomik, me vonesat në vendimet për investime. “Shtyrja e zgjedhjeve të parakohshme dhe qëndrimi në këtë situatë bllokimi, në një moment, do të kishte gjithashtu pasoja negative ekonomike”, tha ai. 

Në kufi me Ukrainën, Rumania ka popullsinë e gjashtë më të madhe në BE dhe luan një rol kritik në mbrojtjen e rajonit nga NATO-ja, pasi strehon një bazë të madhe ushtarake dhe një vend për mbrojtjen raketore amerikane. Vendi është prekur nga paqëndrueshmëria politike, korrupsioni dhe një deficit buxhetor në rritje vitet e fundit, kushte që kanë nxitur një rritje të mbështetjes për politikat nacionaliste të së djathtës ekstreme. 

Që kur koalicioni u shpërbë për shkak të grindjeve të brendshme për shkurtimet buxhetore në pranverë, parlamenti i bllokuar i Rumanisë nuk ka qenë në gjendje të bjerë dakord për një qeveri të re. 

Kreu i Aleancës për Bashkimin e Rumunëve (AUR), Simion, një euroskeptik i vendosur i cili ka bërë thirrje për ndërprerjen e ndihmës për Ukrainën, i tha POLITICO-s se presidenti duhet të përballet me detyrën e tij dhe t’u japë votuesve një shans për t’i dhënë fund ngërçit me zgjedhje të reja, ose do të përballet me rrëzimin. Partia e tij ka kryesuar sondazhet e opinionit publik në Rumani për gati dy vjet.

Simion ka fituar mbështetje në parlament për të kritikuar presidentin, gjë që ai beson se do të fitojë vrull nëse Niculescu dështon dhe Dan refuzon përsëri të thërrasë zgjedhje të reja.

“Të gjithë thonë, ‘Në rregull, nëse kjo nuk kalon, do të shkojmë në zgjedhje të parakohshme’, por ata nuk e njohin Nicușor Danin ashtu si unë”, tha Simion. Presidenti është “shumë kokëfortë” dhe mund t’i sfidojë thirrjet për zgjedhje edhe nëse të gjitha partitë i duan ato, tha ai. “Në atë rast do të kemi numrin e duhur të nënshkrimeve dhe votave për ta pezulluar atë të paktën, nëse jo për ta shkarkuar.” 

Dani ka refuzuar të mendojë t’i japë AUR-it një rol në qeveri. Ai e mundi Simionin për president vitin e kaluar dhe e konsideron politikën e rivalit të tij si një kërcënim për drejtimin pro-perëndimor dhe pro-evropian të Rumanisë. Presidenti thotë se është kundër zgjedhjeve të parakohshme sepse periudha e fushatës do të vononte reformat buxhetore dhe financimin e kujdesit shëndetësor. 

‘Një Greqi e re’

Lei rumun është dobësuar kundrejt euros në muajt që nga shpërthimi i krizës. Simion u bëri thirrje investitorëve ndërkombëtarë të mbeten të duruar dhe u përpoq t’i siguronte ata se AUR do të ishte fiskalisht përgjegjës nëse do të fitonte pushtetin. “Askush nuk dëshiron një Greqi të re”, tha ai. “Ne do të bëjmë gjithçka që duhet për të respektuar angazhimet tona ndaj partnerëve tanë ndërkombëtarë dhe që ata të rikuperojnë borxhet.” 

Thirrja për zgjedhje të parakohshme po fiton terren në Bukuresht.

Deri më tani, kreu i ish-partisë së Danit, Unioni Shpëtoni Rumaninë, është bashkuar me politikanët nga Partia Kombëtare Liberale dhe kreun e Partisë Social Demokratike dhe AUR, duke sugjeruar se mund të kërkohen zgjedhje të paprecedentë emergjente. 

Plani i fundit i Danit ka ende kohë për të funksionuar, por grindjet politike midis partive mbeten një problem. Liberalët thonë se mund ta mbështesin Niculescun si kryeministër nëse Social Demokratët nuk fitojnë shumë ndikim, ndërsa Social Demokratët thonë se duan që i emëruari për kryeministër ta çojë vendin në një drejtim të ri – larg politikave shtrënguese të kryeministrit liberal në largim, Ilie Bolojan. Mureşan, një liberal pro-BE dhe nënkryetar i Partisë Popullore Evropiane, tha se rreziqet ekonomike të zgjatjes së krizës ishin reale. Ai i tha POLITICO-s se zgjedhjet e parakohshme mund të jenë të pashmangshme, megjithëse ky nuk është opsioni i tij “i preferuar”. “Pasiguria politike që ekziston tani në vend mund të transformohet lehtësisht në pasiguri ekonomike”, paralajmëroi Mureşan. “Ne tashmë po shohim investitorë që po i mbajnë investimet e tyre, duke pritur me vendime të mëdha investimi përpara se të kenë më shumë siguri.” 

Ndërsa Mureşan tha se dëshiron që Dan të ketë sukses, ai kritikoi vonesat në zgjidhjen e krizës më të gjatë që nga rënia e komunizmit në vitin 1989. “Nëse presidenti do të kishte vepruar shpejt në emërimin e një kryeministri në maj dhe nuk do të kishte vonuar emërimet, deri tani mund të kishim pasur zgjedhje të parakohshme dhe do të ishim në një situatë me një parlament të ri dhe me një qeveri të qëndrueshme me axhendë katërvjeçare”, tha ai.

“Pra, qartësisht, opsionet po ngushtohen dhe nuk po përmirësohen, pas zgjatjes së krizës politike”.