7 Tetor 2026, 12:31
Nga I.A
Henri Kagan dhe Kenso Soai
STOKOLM- Shkencëtarët Henri Kagan dhe Kenso Soai fituan Çmimin Nobel të Kimisë për vitin 2026 për zbulimin e efekteve jolineare dhe autokatalizës në sintezën organike asimetrike. Shumë molekula të jetës vijnë në versione që duken njësoj, por nuk janë saktësisht identike, si dora e djathtë dhe e majtë. Një imazh pasqyre i karvonit kimik, për shembull, mban erë menteje, ndërsa tjetra ka një aromë qimnoni.
Kur hartojnë ilaçe për të trajtuar sëmundjet, shkencëtarët duan të jenë të kujdesshëm në zgjedhjen e imazhit në pasqyrë që po marrin. Ata duan versionin e një molekule që do të trajtojë një ftohje, jo llojin që do ta përkeqësojë hundën. Kagan dhe Soai gjetën mënyra për ta bërë kiminë të zgjidhte një anë, duke projektuar dhe manipuluar reaksionet për të prodhuar imazhin e dëshiruar në pasqyrë.
“Henri Kagan dhe Kenso Soai kanë ofruar një zgjidhje për një mister kimik që është më shumë se një shekull i vjetër: si mund të shfaqet spontanisht homokiraliteti. Reaksionet kimike që ata kanë zhvilluar janë spektakolare,” thuhet në njoftimin për shtyp.
Çmimi më shumë se një shekull i vjetër jepet nga Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave dhe fituesit ndajnë 12 milionë kurona suedeze (1.2 milionë dollarë), si dhe famën e fitimit të çmimit shkencor, që mund të quhet çmimi më prestigjioz në botë.
Vitin e kaluar, tre shkencëtarë fituan Çmimin Nobel në Kimi për zhvillimin e strukturave të reja molekulare që mund të bllokojnë sasi të mëdha gazi brenda, duke hedhur themelet për të thithur potencialisht gazrat serrë nga atmosfera ose për të mbledhur lagështi nga mjediset e shkretëtirës. Çmimet e këtij viti filluan me Çmimin Nobel për Mjekësi , i cili u dha të hënën tre shkencëtarëve, puna e të cilëve çoi në krijimin e një mjeti që përdor dritën për të ndihmuar në zbulimin e mënyrës se si funksionon truri. Çmimi i fizikës i dhënë të martën njohu përpjekjet e një shkencëtari për të çmitizuar një grup të rrallë neutrinosh./Dosja.al
henri kagan kenso soai
Aktualitet
7 Tetor 2026, 12:04
I.A
Dirk Schuebel
KOSOVË- Ambasadori i Bashkimit Evropian në Kosovë, Dirk Schuebel, ka uruar presidenten e re Justina Shiroka-Pula, pas zgjedhje...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 11:31
I.A
Foto Ilustruese
TIRANË- Gjykata e Posaçme e Apelit ka lënë në fuqi dënimin me 6 vite e 8 muaj burgim për Greta Gjocin ...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 10:02
E. D
foto ilustruese
ELBASAN- Detaje të reja janë zbardhur nga shpërthimi me tritol në Elbasan, ku u dëmtua dera e jashtme e rreth...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 09:51
E. D
foto ilustruese
TIRANË- Bordi i Transparencës ka ndryshuar çmimet e karburanteve në vend. Bëhet me dije se nafta është...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 09:48
E. D
ELBASAN- Një shpërthim me lëndë plasëse ka ndodhur në lagjen “Çlirimi” në Elbasan. Bëhet ...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 09:44
E. D
foto ilustruese
KRUJË- Një punonjës policie në Krujë është dhunuar mbrëmjen e kaluar teksa ishte jashtë sh&eum...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 09:14
E. D
Adi Hila
TIRANË- Prokurori Julian Xhengo do të hetojë dosjen e video-skandalit të kompozitorit Adi Hila, pas shortit të hedhu...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 09:00
E. D
pamjet
ROSKOVEC- Një shpërthim i fuqishëm ka tronditur mëngjesin e sotëm qytetin e Roskovecit, duke lënë të p...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 08:34
E. D
Alket Rizai
GREQI- Policia greke po heton mundësinë që Alket Rizai, i dënuari shqiptar që nuk u kthye në burgun e Domokosit p...
Aktualitet
7 Tetor 2026, 07:59
E. D
pamjet
VLORË- Një aksident rrugor ka ndodhur në zonën e njohur si Jalë e Nartës, në lagjen “24 Maji” në...