Te fundit
1979 u fsheh për vite…tani vdekja misterioze në Siberi rikthen të njëjtin dyshim!
8 Tetor 2026, 14:05Bota
TEMA
Më 30 mars 1979, në fund të turnit, një teknik në një objekt ushtarak në Sverdlovsk, qyteti që sot quhet Ekaterinburg, la mbi tavolinën e shefit një shënim të shkruar me dorë: filtri ishte bllokuar, ishte çmontuar dhe ishte kërkuar zëvendësimi.
Shënimi nuk u lexua në kohë.
Për disa orë, centrifugat e laboratorit vazhduan të punonin pa mbrojtjen e duhur.
Nga objekti doli një re me spore të antraksit, të llojit 836, pjesë e programit sekret sovjetik të armëve biologjike Biopreparat.
Tre ditë më vonë, punëtorë të një fabrike qeramike në zonën përreth filluan të sëmureshin. Rastet vazhduan deri më 19 maj. Sipas të dhënave zyrtare, vdiqën 66 persona. Ken Alibek, një nga drejtuesit e programit Biopreparat, i cili më vonë u arratis në Shtetet e Bashkuara, tha se viktimat ishin të paktën 105. Vlerësime të tjera flasin edhe për qindra të vdekur.
Në atë kohë, autoritetet sovjetike mohuan që epidemia të kishte lidhje me laboratorin.
Fillimisht u përhapën versione për një sëmundje të zakonshme. Më vonë, agjencia shtetërore sovjetike Tass pretendoi se shkak kishte qenë mishi i prishur që ishte shitur ilegalisht. U arrestuan disa shitës dhe u morën masa të tjera për të mbështetur këtë version.
Por në Perëndim nisën të lindnin dyshime.
Analistët amerikanë studiuan simptomat dhe arritën në përfundimin se bëhej fjalë për antraks pulmonar dhe se mishi i prishur nuk shpjegonte epideminë.
Për vite me radhë, Moska vazhdoi ta mohonte lidhjen me laboratorin.
Vetëm në vitet 1990, pas rënies së Bashkimit Sovjetik, u pranuan pjesë të së vërtetës. Boris Jelcin, i cili në vitin 1979 ishte drejtuesi i Partisë Komuniste në Sverdlovsk, pranoi se vdekjet kishin lidhje me laboratorin ushtarak. Programi Biopreparat u deklarua i mbyllur, megjithëse disa ekspertë perëndimorë kanë vazhduar të dyshojnë se aktivitetet biologjike ushtarake ruse nuk janë zhdukur plotësisht.
Pikërisht kjo histori e bën më të ndjeshëm një rast të ri në Siberi.
Më 2026, disa ditë pas vdekjes së Daria Shipilova, një shkencëtare që punonte në një laborator pranë Irkutskut, autoritetet ruse ende nuk kanë dhënë një shpjegim të plotë për shkakun e vdekjes. Zyrtarisht është folur për pneumoni dhe është mohuar që vdekja të ketë lidhje me laboratorin.
Ndërkohë, janë ngritur pyetje edhe për një rast të dytë të dyshuar, megjithëse ky informacion nuk është konfirmuar. Organizata Botërore e Shëndetësisë ka kërkuar më shumë informacion nga Rusia, ndërsa autoritetet evropiane kanë thënë se informacionet e disponueshme janë shumë të kufizuara.
Moska ka kundërshtuar kërkesat për sqarime. Edhe kur Donald Trump ofroi ndihmë, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, u përgjigj se Rusia mund të ishte ajo që do të ndihmonte Shtetet e Bashkuara në luftën kundër epidemive.
Megjithatë, Shtëpia e Bardhë ka kërkuar sqarime dhe Trump ka njoftuar se do të flasë me Vladimir Putinin për këtë çështje. Ai ka thënë se nuk beson që shpërthimi i murtajës të ketë lidhje me një armë biologjike, por se kjo do të sqarohet.
Dallimi i madh me vitin 1979 është se sot informacioni përhapet menjëherë dhe ekzistojnë rregulla ndërkombëtare që u kërkojnë shteteve të njoftojnë OBSH-në për rreziqe të mundshme shëndetësore. Por këto rregulla kanë kufizime praktike: nëse një shtet nuk lejon hyrjen dhe verifikimin e të dhënave, organizatat ndërkombëtare kanë pak mundësi për të kontrolluar vetë se çfarë po ndodh brenda një laboratori.
Prandaj, rasti i sotëm nuk do të thotë se kemi përballë një incident biologjik ushtarak. Deri tani nuk ka prova publike që ta lidhin vdekjen e Shipilovës ose rastet e murtajës me një program armësh biologjike.
Por historia e Sverdlovskut tregon pse transparenca është kaq e rëndësishme.
Në vitin 1979, autoritetet sovjetike mohuan për një kohë të gjatë atë që më vonë u pranua: se një incident në një laborator ushtarak kishte shkaktuar vdekjen e njerëzve.
Sot, në Siberi, kemi një shkencëtare të vdekur, një shpjegim zyrtar që nuk është verifikuar në mënyrë të pavarur dhe shumë pak informacion të disponueshëm.
Kjo nuk është provë për një përsëritje të historisë së Sverdlovskut, por është arsye e mjaftueshme që pyetjet të kërkojnë përgjigje të qarta.
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Lini një Përgjigje