Çfarë duan protestuesit studentorë francezë dhe çfarë po ofron qeveria?

Protestat masive në shkollat e mesme të Francës u rikthyen fuqishëm të martën, me qindra mijëra pjesëmarrës në ditën më të madhe të mobilizimit deri tani. Demonstratat nisën në fund të shtatorit, ndërsa protesta e parë u zhvillua në shkollën e mesme Saint-Exupéry në Créteil, në periferi të Parisit.

Disa mësues të kësaj shkolle hynë në grevë më 17 shtator, duke kundërshtuar mungesën e stafit. Sipas tyre, në shkollë mungonin mësues të matematikës, frëngjishtes, letërsisë dhe historisë, ndërsa edhe infermierja e institucionit ishte në leje mjekësore.

Po atë mbrëmje, nxënësit vendosën t’u bashkoheshin mësuesve dhe organizuan një protestë për mëngjesin e ditës tjetër. Me pankarta dhe mjete të improvizuara për të bllokuar hyrjen e shkollës, ata kërkuan përmirësimin e kushteve.

Kërkesat e tyre u përhapën më pas në shkolla të tjera në të gjithë Francën, të cilat përballen me probleme të ngjashme, veçanërisht mungesën e stafit dhe financimeve.

Kryeministri Sébastien Lecornu ka kërkuar nga ministrat e tij që të shqyrtojnë kërkesat e nxënësve dhe të paraqesin propozime deri në fund të muajit. Megjithatë, gjetja e fondeve për reformat e kërkuara pritet të jetë e vështirë për shkak të debatit të fortë mbi buxhetin e Francës për vitin 2027.

Mungesa e stafit

Një sindikatë e nxënësve të shkollave të mesme dhe universiteteve ka publikuar një listë me 10 masa që i konsideron emergjente dhe që mund të shërbejnë si bazë për dialogun me qeverinë.

Në krye të kërkesave është mungesa e stafit. Nxënësit kërkojnë një fushatë të gjerë rekrutimi për të krijuar vende të reja pune dhe për të garantuar që çdo klasë të ketë mësuesin përkatës. Ata kërkojnë gjithashtu që për çdo 500 nxënës të ketë të paktën një infermier, një psikolog dhe një këshilltar karriere.

Të dhënat e një sindikate të madhe të stafit të arsimit tregojnë se më shumë se gjysma e shkollave të mesme në Francë nuk kanë të paktën një mësues, ndërsa 69% e institucioneve kanë mungesa në stafin mësimor ose mbështetës. Kjo ka sjellë mbipopullim të klasave, të cilat shpesh kanë rreth 35 nxënës.

Ministri francez i Arsimit, Édouard Geffray, kishte deklaruar para fillimit të vitit të ri shkollor se mungesa e mësuesve do të ishte minimale. Megjithatë, shifrat e raportuara nga sindikatat tregojnë një situatë më problematike.

Për mungesat afatshkurtra, Lecornu ka përmendur një skemë që u mundëson mësuesve të zëvendësojnë kolegët e tyre. Për vendet e paplotësuara dhe mungesat afatgjata, ai ka kërkuar që ato të plotësohen me përparësi.

Ndërtesa të amortizuara

Nxënësit kanë ngritur vazhdimisht shqetësimin për gjendjen e godinave ku zhvillojnë mësimin. Me nisjen e protestave janë rikthyer edhe videot e publikuara në rrjetet sociale, ku shfaqen shkolla me probleme të shumta infrastrukturore. Nxënësit kanë raportuar ndër të tjera praninë e minjve dhe insekteve, si dhe tualete të përmbytura.

Autoritetet rajonale kanë kundërshtuar disa prej kritikave, duke argumentuar se po investohen miliarda euro në rinovimin e shkollave. Në rajonin Île-de-France, sipas autoriteteve, pjesa më e madhe e institucioneve janë rinovuar ose janë në proces rikonstruksioni.

Megjithatë, nxënësit thonë se investimet nuk kanë zgjidhur të gjitha problemet. Gjatë valëve të të nxehtit këtë verë, disa klasa arritën temperatura deri në 38 gradë Celsius.

Rreth dy të tretat e shkollave fillore, të mesme dhe të larta në Francë janë ndërtuar para vitit 1970, duke ngritur shqetësime për aftësinë e tyre për t’u përballur me ndryshimet klimatike.

Nxënësit kërkojnë një plan emergjence për rinovimin e godinave, instalimin e sistemeve të ftohjes, përmirësimin e izolimit dhe garantimin e tualeteve të pastra e funksionale.

Orë të gjata mësimore

Në qendër të protestave janë edhe oraret e gjata të nxënësve. Disa prej tyre thonë se qëndrojnë në shkollë nga ora 08:00 deri në 18:00, edhe për shkak të boshllëqeve në oraret e mësimit.

Nxënësit argumentojnë se ndryshimet në sistemin e kurseve dhe specializimeve kanë krijuar orare të çrregullta dhe ditë të gjata shkollore. Ata kërkojnë riorganizimin e orareve dhe përmirësimin e kushteve për studimin e pavarur.

Lecornu ka kërkuar që kjo çështje të rishikohet së bashku me mësuesit, përfaqësuesit e nxënësve dhe autoritetet lokale të transportit. Ai ka propozuar edhe përdorimin e inteligjencës artificiale për përmirësimin e sistemeve që krijojnë oraret e shkollave.

Problemet me Parcoursup

Platforma kombëtare Parcoursup, e cila përdoret nga nxënësit për aplikimet në universitet, është gjithashtu një nga objektivat kryesore të kritikave. Studentët thonë se sistemi nuk është mjaftueshëm transparent dhe se nuk mund të kuptojnë qartë se si merren vendimet për pranimin apo refuzimin e tyre.

Çdo program universitar përdor kriteret dhe mënyrat e veta për renditjen e kandidatëve, ndërsa nxënësit kërkojnë më shumë transparencë mbi algoritmet dhe procesin e vlerësimit.

Studentët argumentojnë gjithashtu se Parcoursup mund të përforcojë pabarazitë sociale dhe kulturore. Një raport i publikuar në vitin 2026 propozoi ndryshime, mes tyre heqjen e letrave motivuese, fshehjen e informacionit mbi shkollën e mesme të kandidatit dhe publikimin e algoritmeve lokale.

Qeveria ka premtuar ta bëjë sistemin më transparent. Sipas planit të Lecornu, studentët do të kenë më shumë informacion mbi mënyrën se si peshohen notat, lëndët dhe kriteret e tjera gjatë procesit të pranimit.

Ministrat përgjegjës kanë afat deri në fund të tetorit për të propozuar ndryshimet që do të zbatohen për procesin e pranimeve universitare të vitit 2027. Në listën e kërkesave të nxënësve janë edhe mbështetja financiare, ushqimet me çmime më të ulëta për studentët dhe kundërshtimi i dhunës policore gjatë protestave.