web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

E fundit!

x

Shenjat e psikopatisë mund të shfaqen në shkrimin e një personi

11 Tetor 2026, 09:54, Kuriozitete CNA

Shenjat e psikopatisë mund të shfaqen në shkrimin e një

Psikopatia nuk është e listuar në Manualin Diagnostikues dhe Statistikor të Çrregullimeve Mendore dhe nuk është një diagnozë zyrtare që do të jepte ndonjë psikiatër ose psikolog.

Por termi përdoret ende gjerësisht, veçanërisht në kriminologji, për të përshkruar një grup problematik të tipareve të personalitetit.

Modeli triarkik thotë se personalitetet psikopatike kanë tre karakteristika kryesore: guxim, mosfrenim dhe ligësi.

Një studim i ri nga studiuesit e psikologjisë klinike Ky Bray dhe Laura Drislane, të dyja nga Universiteti i Misisipit, tregon se këto tipare mund të shfaqen në shkrimet e njerëzve, në mënyra që nuk përputhen gjithmonë me stereotipin tonë të një 'psikopati'.

Rezultatet e tyre janë botuar në revistën Personality and Individual Differences.

“Njerëzit kanë tendencë ta mendojnë psikopatinë si një gjë të vetme, por në të vërtetë është shumëdimensionale”, thotë Bray .

Secili i shfaq këto tipare në një farë mase. Është kur ato shfaqen së bashku, në nivele të larta në të gjithë gamën, që gjërat mund të errësohen.

“Kjo është pjesërisht arsyeja pse ka një lëvizje që po heq dorë nga të quajturit e njerëzve ‘psikopatë’, sepse ne nuk e shohim psikopatinë si një kategori”, thotë Drislane.

"Por dimensionet psikopatike mund të parashikojnë rezultate të rëndësishme, gjëra të tilla si krimi, recidivizmi ose dhuna nga partneri intim."

"Ajo që sugjeron hulumtimi ynë, përfshirë këtë punim, është se është e rëndësishme të shohim përtej kësaj etikete dhe të shohim komponentët ose dimensionet e ndryshme të psikopatisë, sepse secili prej këtyre dimensioneve në të vërtetë ka një grup unik rezultatesh ose gjërash që mund të parashikojë."

Bray dhe Drislane rekrutuan 307 studentë universitarë dhe 144 ish-të burgosur nga komuniteti, të cilët plotësuan secili një pyetësor (Masa Triarkike e Psikopatisë, e njohur edhe si TriPM) i hartuar për të vlerësuar nivelet e tre tipareve të personalitetit psikopatik.

Atyre iu kërkua gjithashtu të shkruanin për jetën e tyre, duke përshkruar një pikë kulmore, një pikë të ulët dhe një pikë kthese.

Qëllimi i këtij studimi, thekson Bray, nuk është të përdorë shkrimin për të diagnostikuar psikopatinë (e cila, përsëri, nuk është një diagnozë formale gjithsesi), por të tregojë se si tiparet psikopatike mund të shfaqen në sjelljet e përditshme, përfshirë gjuhën.

Për shembull, njerëzit që shënuan rezultate të larta në spektrin e 'guximit' në TriPM kishin tendencë të përdornin më pak fjalë që lidhen me ankthin (për shembull: 'shqetësim', 'frikë', 'i frikësuar' ose 'nervoz') në shkrimet e tyre në përgjithësi.

Një person me një rezultat të lartë në ‘ligësi’ kishte më pak gjasa të përdorte fjalë të lidhura me emocione negative – për shembull ‘keq’, ‘urrej’, ‘lënduar’ ose ‘i lodhur’ – kur shkruante për pikën e kthesës kryesore të jetës së tij.

Mosfrenimi pati efektin më të madh në gjuhë nga të tre tiparet e personalitetit. Njerëzit që morën rezultate të larta në mosfrenim kishin tendencë t'i referoheshin rezultateve pozitive shumë më pak në të treja aspektet e shkrimit.

Ata përdorën më shumë gjuhë negative kur përshkruanin pikat e larta dhe të kthesës sesa bashkëmoshatarët e tyre, por jo kur shkruanin për pikat e ulëta.

Ata gjithashtu kishin tendencën t’i referoheshin përdorimit të substancave (fjalë si ‘birrë’, ‘verë’, ‘i dehur’ dhe ‘puro’) më shumë kur flisnin për pikat e ulëta dhe të kthesës, por jo për pikat e larta.

"Shikimi i psikopatisë nga një perspektivë shumëdimensionale na lejon të vëzhgojmë se si këto tipare mund të manifestohen në popullatat jo-mjekësore, tek njerëzit që nuk kanë kryer një krim", thotë Bray . "Kjo na lejon të shohim se si këto tipare ndikojnë te studentët e kolegjit, profesionistët e biznesit ose marrëdhëniet ndërpersonale."

Rezultatet sugjerojnë se gjuha e përdorur nga njerëzit me tipare psikopatike nuk është domosdoshmërisht e mangët në emocione apo kuptim personal, në kundërshtim me stereotipin e një krimineli të ftohtë dhe të pandjeshëm.

Por mund të mos përputhet gjithmonë me atë që njerëzit e tjerë do ta konsideronin të përshtatshme për kontekstin.

"Nëse duam të jemi në gjendje të trajtojmë ose idealisht të parandalojmë zhvillimin e psikopatisë, duhet të kuptojmë mekanizmat në lojë", thotë Drislane .

"Kjo varet nga të kuptuarit e kontribuesve unikë për të tre këto dimensione."/ CNA

Marre nga Science Alert





Lajmet e fundit nga