Pritet rënie e vlerave barike, duke bërë që në vendin tonë vranësirat dhe shirat të jenë prezente që në...
LIFESTYLE
Mosha biologjike, IA premton të zbulojë sa i vjetër është vërtet organizmi juaj
PiranjatPërditësimi i fundit 11 Tetor 2026, 10:48
Shkencëtarët kohët e fundit kanë shfrytëzuar inteligjencën artificiale (IA) për të ndërtuar "orë plakjeje" që synojnë të vlerësojnë moshën e vërtetë biologjike të një personi.
Ndërsa mosha kronologjike e një personi pasqyron numrin e viteve që ka jetuar, mosha e tij biologjike synon të kapë se sa mirë funksionojnë sistemet e tij trupore.
Ideja është që njerëzit me moshë biologjike më të vjetër kanë një rrezik më të lartë për sëmundje që lidhen me moshën, të tilla si kanceri, sëmundjet e zemrës ose demenca, ndërsa moshat biologjike më të reja vijnë me më pak rrezik.
Disa orë plakjeje madje synojnë të parashikojnë rrezikun e afërt të vdekjes së njerëzve.
Shumë orë plakjeje shqyrtojnë shënuesit epigjenetikë, që do të thotë etiketa kimike që lidhen me ADN-në dhe ndryshojnë mënyrën se si aktivizohen gjenet, ndërsa të tjera matin karakteristika të tilla si ritmi dhe lartësia e zërave të njerëzve.
Por disa shkencëtarë thonë se ne nuk dimë ende si t'i përdorim këto orë plakjeje, duke argumentuar se mjetet janë të dobishme për të studiuar plakjen në nivel popullsie, por jo për të udhëhequr vendimet individuale shëndetësore.
Të tjerë pohojnë se të dhënat mbi të cilat bazohen orët janë shumë të zhurmshme dhe, për këtë arsye, ekziston mundësia për të nxjerrë përfundime të gabuara në lidhje me atë që po matin.
Ata thonë, për shembull, se ne nuk e dimë nëse orët po matin efektet pasuese të plakjes apo shkaqet e saj themelore.
Dhe sidoqoftë, aktualisht nuk kemi ndonjë trajtim për të "kthyer prapa" orët.
