Milan Radoiçiq u shfaq më 9 tetor në një tubim të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), të mbajtur në Kragujevc. Pamjet e transmetuara nga televizioni beogradas N1 e tregojnë atë pranë Danilo Vuçiqit, djalit të presidentit serb Aleksandar Vuçiq, përpara sallës ku zhvillohej tubimi zgjedhor.
Të lidhura
None found
Kosova ka lëshuar pesë fletarrestime ndaj Radoiçiqit gjatë viteve të fundit. Ai është gjithashtu nën sanksionet e Shteteve të Bashkuara dhe Britanisë së Madhe për lidhjet me krimin e organizuar ndërkombëtar.
Qeveria e Kosovës e cilësoi praninë e tij në aktivitetin e SNS-së si “edhe një dëshmi tjetër të qartë” se sulmi në Banjskë të Zveçanit ishte planifikuar, financuar dhe organizuar nga shteti i Serbisë.
Dashevci: Lëvizja e lirë e Radoiçiqit dhe grupit të tij përbën rrezik
Eksperti i sigurisë Arben Dashevci i tha “Bota sot” se paraqitja publike e Radoiçiqit pranë djalit të presidentit serb dëshmon, sipas tij, për përfshirjen dhe mbrojtjen e tij nga Serbia.
Dashevci vuri në dukje se Radoiçiqi kërkohet nga organet e Kosovës dhe nga institucionet ndërkombëtare, përfshirë Interpolin, së bashku me 11 persona të tjerë, ndërsa është sanksionuar edhe nga Departamenti amerikan i Shtetit. Sipas ekspertit, shfaqja e tij në tubimin e SNS-së në Kragujevc, pranë Danilo Vuçiqit, e dëshmon përfshirjen e drejtpërdrejtë të Serbisë në sulmin në Banjskë.
Ai tha se Radoiçiqi duket se është nën mbrojtjen e shtetit serb, ndonëse bashkësia ndërkombëtare kërkon dorëzimin e tij. Dashevci e vlerësoi këtë si mesazh politik e sigurie që rrezikon stabilitetin rajonal, pasi prania e tij në tubim mund të shihet si shenjë e mbështetjes ose mbrojtjes politike nga Aleksandar Vuçiqi.
Eksperti shtoi se Radoiçiqi dhe grupi i tij e kanë mbrojtur vazhdimisht establishmentin serb, të cilin ai e cilësoi si të kontaminuar dhe destruktiv, edhe gjatë demonstratave kundër Vuçiqit në pjesë të ndryshme të Serbisë. Sipas tij, kjo nuk është hera e parë që Radoiçiqi shfaqet publikisht në vend.
Dashevci paralajmëroi gjithashtu se retorika e vazhdueshme e Serbisë ndaj Kosovës mund të cenojë sigurinë e rajonit. Ai përmendi deklaratën e Daçiqit, sipas së cilës flamuri serb do të valojë në Prizren.
Meqë Radoiçiqi ka marrë përgjegjësinë për organizimin e grupit të armatosur që mori pjesë në sulmin në Banjskë, Dashevci tha se Kosova duhet ta ngrejë çështjen te partnerët ndërkombëtarë dhe të kërkojë përgjegjësi konkrete nga Serbia. Ai shtoi se lëvizja e lirë e tij dhe e grupit përbën rrezik si për Kosovën, ashtu edhe për rajonin.
Rexhepi: Paraqitja kërkon sqarime të besueshme
Ish-hetuesi Agim Rexhepi tha për “Bota sot” se dalja publike e Radoiçiqit në tubimin e SNS-së, pranë Danilo Vuçiqit, nuk mund të shihet si ngjarje pa rëndësi politike apo sigurie. Sipas tij, kjo ngre pyetje serioze për mënyrën si Serbia po e trajton çështjen e Banjskës dhe për gatishmërinë e institucioneve të saj për të siguruar drejtësi.
Rexhepi rikujtoi se Radoiçiqi ka marrë përgjegjësinë për organizimin e grupit të armatosur që mori pjesë në sulmin e 24 shtatorit 2023 në Banjskë, ku u vra polici i Kosovës, Afrim Bunjaku. Për këtë arsye, tha ai, paraqitjet e Radoiçiqit në rrethana të lidhura me strukturat politike të Serbisë kanë domethënie të veçantë dhe kërkojnë vëmendjen e institucioneve kosovare dhe partnerëve ndërkombëtarë.
Sipas ish-hetuesit, pyetja kryesore është se si një person i kërkuar lidhur me ngjarjet në Banjskë mund të marrë pjesë publikisht në aktivitetin e partisë në pushtet, ndërkohë që përgjegjësia penale për këtë çështje ende nuk është trajtuar plotësisht dhe me efektivitet.
Rexhepi theksoi se fakti që Radoiçiqi u shfaq pranë djalit të presidentit serb nuk provon vetvetiu se Aleksandar Vuçiqi dha urdhra ose organizoi sulmin. Megjithatë, ai vlerësoi se kjo paraqitje ngre dyshime serioze në planin politik dhe institucional dhe kërkon shpjegime të besueshme. Autoritetet serbe, sipas tij, duhet të japin përgjigje për llogaridhënien dhe jo të mbështeten te heshtja politike.
Ish-hetuesi tha se ngjarjet në Banjskë nuk mund të mbulohen me propagandë, heshtje apo normalizim të personave të lidhur me organizimin e sulmit. Vrasja e Afrim Bunjakut kërkon drejtësi, ndërsa çdo pretendim për përfshirjen e strukturave shtetërore serbe duhet hetuar mbi bazën e provave dhe trajtuar seriozisht nga mekanizmat ndërkombëtarë.
Rexhepi shtoi se pretendimi i Serbisë për përkushtim ndaj paqes, stabilitetit dhe dialogut duhet të mbështetet me veprime konkrete. Sipas tij, deklaratat diplomatike nuk mjaftojnë kur një çështje me pasoja të rënda mbetet pa përgjegjësi të plotë. Serbia duhet të bashkëpunojë me organet e drejtësisë dhe të mundësojë që të dyshuarit të përballen me proces të rregullt ligjor, përmes bashkëpunimit ndërkombëtar ose procedurave gjyqësore që garantojnë llogaridhënie.
Ai kërkoi që institucionet e Kosovës ta dokumentojnë zhvillimin dhe t’ua përcjellin partnerëve strategjikë, përfshirë Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Bashkimin Evropian dhe mekanizmat përkatës ndërkombëtarë. Kërkesat, sipas tij, duhet të përfshijnë hetim të plotë, bashkëpunim juridik, përgjegjësi individuale dhe sqarimin e çdo lidhjeje të mundshme institucionale që mund të vërtetohet me fakte.
Rexhepi tha se Serbia duhet të shpjegojë pse personi që ka pranuar përgjegjësinë për organizimin e grupit të armatosur në Banjskë vazhdon të shfaqet publikisht, ndërsa çështja e përgjegjësisë penale nuk është zgjidhur plotësisht. Ai e përshkroi këtë kërkesë jo si hakmarrje politike, por si kërkesë për sundim të ligjit dhe drejtësi.
Sipas tij, siguria rajonale nuk mund të mbështetet në standarde të dyfishta, me përgjegjësi për njërën palë dhe tolerim për tjetrën. Për stabilitet afatgjatë në Kosovë dhe në Ballkanin Perëndimor, bashkësia ndërkombëtare duhet të këmbëngulë që çdo akt dhune të hetohet dhe përgjegjësit të përballen me drejtësinë.
Rexhepi përfundoi se paraqitja e Radoiçiqit në tubimin e SNS-së pranë Danilo Vuçiqit nuk është provë e mjaftueshme për të arritur në përfundimin se presidenti serb e ka urdhëruar ose drejtuar sulmin në Banjskë. Megjithatë, sipas tij, zhvillimi ka rëndësi politike dhe ngre pyetje legjitime për tolerimin politik, llogaridhënien dhe besueshmërinë e zotimeve të Serbisë për drejtësi.
Ai tha se Kosova duhet të kërkojë përgjigje, jo të mjaftohet me deklarata, duke kërkuar drejtësi për Afrim Bunjakun, përgjegjësi për sulmin në Banjskë dhe garanci konkrete që ngjarje të tilla të mos përsëriten.
Rexhepi vlerësoi se pjesëmarrja e Radoiçiqit në një tubim të partisë qeverisëse mund të interpretohet si shenjë e tolerimit ose afërsisë politike, por pamjet, të vetme, nuk dëshmojnë se Aleksandar Vuçiqi e ka organizuar apo mbrojtur personalisht atë. Ai shtoi se mungesa e një procesi efektiv të llogaridhënies mund të dobësojë besimin te zotimet për parandalimin e dhunës dhe të shtojë shqetësimet për stabilitetin rajonal. Raportime të mëparshme, siç vuri në dukje, kanë theksuar se Radoiçiqi mbetet jashtë juridiksionit të autoriteteve të Kosovës.
Si hap të mëtejshëm, Rexhepi kërkoi që Kosova t’u paraqesë partnerëve ndërkombëtarë prova dhe dokumentacion, të kërkojë bashkëpunim juridik dhe të këmbëngulë për përgjegjësi konkrete, pa i paraqitur dyshimet politike si fakte të vërtetuara në gjykatë.
