Menopauza e vonshme është lidhur me disa përfitime shëndetësore, përfshirë rrezik më të ulët për sëmundjet e zemrës dhe osteoporozën. Megjithatë, deri më sot nuk ekziston një metodë e provuar shkencërisht që garanton shtyrjen e saj. Interesi për të vonuar menopauzën po rritet, jo vetëm për shkak të fertilitetit, por edhe për ndikimin që hormonet femërore mund të kenë në procesin e plakjes dhe shëndetin afatgjatë. Gjatë perimenopauzës dhe menopauzës, vezoret pakësojnë gradualisht prodhimin e hormoneve si estrogjeni dhe progesteroni. Kjo rënie hormonale mund të ndikojë në shëndetin e kockave dhe të sistemit kardiovaskular.
Cilët faktorë përcaktojnë moshën e menopauzës?
Një nga faktorët më të rëndësishëm është gjenetika. Mosha në të cilën nëna përjeton menopauzën mund të japë një tregues për moshën kur ajo mund të shfaqet te vajza e saj.
Faktorë të tjerë përfshijnë:
- Duhanpirjen, e cila lidhet me plakjen më të shpejtë të vezoreve dhe rrezikun e menopauzës së hershme.
- Trajtimet mjekësore, si kimioterapia, të cilat mund të dëmtojnë funksionin e vezoreve.
- Shëndetin metabolik, përfshirë mënyrën se si organizmi rregullon sheqerin në gjak dhe përpunon yndyrat.
- Mënyrën e jetesës, e cila mund të ndikojë në shëndetin e përgjithshëm dhe mund të lidhet me rrezikun e menopauzës së hershme.
A mund të ndihmojnë ushqyerja dhe aktiviteti fizik?
Një dietë e ekuilibruar, aktiviteti fizik i rregullt dhe ruajtja e një shëndeti të mirë metabolik mund të ndihmojnë në mbrojtjen e organizmit. Dieta mesdhetare, e pasur me perime, fruta, drithëra integrale, bishtajore, peshk dhe yndyra të shëndetshme, mund të jetë një zgjedhje e mirë për shëndetin afatgjatë. Megjithatë, nuk është provuar se dieta apo ushtrimet fizike mund ta shtyjnë drejtpërdrejt menopauzën. Përfitimi i tyre kryesor është mbështetja e shëndetit të përgjithshëm dhe ulja e disa faktorëve të rrezikut për sëmundje kronike.
Po trajtimet eksperimentale?
Disa trajtime po studiohen për potencialin e tyre për të ngadalësuar plakjen e vezoreve, por provat te njerëzit janë ende të kufizuara. Një prej tyre është rapamicina, një medikament që ndikon në një rrugë biologjike të quajtur mTOR, e cila merr pjesë në proceset e rritjes dhe riprodhimit qelizor. Studimet te kafshët kanë dhënë rezultate premtuese për mbrojtjen e funksionit të vezoreve, por ende nuk dihet nëse ky trajtim mund ta shtyjë në mënyrë të sigurt menopauzën te gratë. Edhe terapia me dritë të kuqe dhe oksigjeni hiperbarik janë përmendur si mënyra të mundshme për të ngadalësuar plakjen, por aktualisht nuk ka prova të forta se ato ndikojnë në moshën e menopauzës. Ekspertët këshillojnë të mos përdoren medikamente apo trajtime të tilla për këtë qëllim pa prova të mjaftueshme dhe pa mbikëqyrje mjekësore.
Si mund të mbrohet shëndeti gjatë menopauzës?
Në vend që të përqendrohen vetëm te shtyrja e menopauzës, specialistët rekomandojnë masa që ndihmojnë në përballimin e ndryshimeve hormonale dhe në ruajtjen e shëndetit:
- Mbani një dietë të ekuilibruar dhe kufizoni ushqimet shumë të përpunuara.
- Kryeni aktivitet fizik rregullisht, duke përfshirë ushtrime për forcimin e muskujve dhe kockave.
- Shmangni duhanin dhe kufizoni alkoolin.
- Siguroni gjumë të mjaftueshëm dhe gjeni mënyra për të menaxhuar stresin.
- Konsultohuni me mjekun për simptomat e menopauzës dhe mundësitë e trajtimit.
Për disa gra, terapia hormonale zëvendësuese mund të ndihmojë në lehtësimin e simptomave të menopauzës dhe në trajtimin e problemeve të caktuara shëndetësore. Megjithatë, ajo nuk është e përshtatshme për të gjitha gratë dhe nuk duhet konsideruar si një metodë e provuar për shtyrjen e menopauzës.
