Bota

Zemra i ndaloi së RRAHURI…/Historia e vërtetë e mjekes që “ngriu për vdekje”!

Një mjeke suedeze mbijetoi pasi temperatura e trupit i zbriti në vetëm 13.7 gradë Celsius dhe zemra i ndaloi së rrahuri, pas një aksidenti gjatë skijimit në Norvegji në vitin 1999. Rasti i Anna Bagenholm u bë një prej historive më të njohura në mjekësi, duke ndihmuar në zgjerimin e njohurive mbi efektin mbrojtës që hipotermia ekstreme mund të ketë në tru dhe në organet jetësore. Gjithçka ndodhi më 20 maj 1999, kur Bagenholm, atëherë 29 vjeçe, po bënte ski pranë Narvikut, në veri të Norvegjisë. Gjatë një zbritjeje të pjerrët, ajo humbi kontrollin, rrëshqiti dhe ra në një përrua malor të mbuluar me akull. Koka i mbeti e zhytur nën ujë, ndërsa mbi të kishte një shtresë akulli rreth 20 centimetra të trashë.

Për rreth 40 minuta, ajo arriti të qëndronte gjallë duke gjetur një hapësirë ajri nën akull. Më pas humbi ndjenjat. Miqtë e saj u përpoqën ta nxirrnin, por u deshën rreth 40 minuta të tjera për të hapur një vrimë në akull dhe për ta shpëtuar. Kur u nxor, temperatura e trupit të saj ishte vetëm 13.7°C, shumë larg temperaturës normale prej rreth 36–37°C. Zemra i kishte ndaluar dhe, nga pikëpamja mjekësore, ajo ndodhej në arrest kardiak.

Pavarësisht gjendjes së saj kritike, ekipi mjekësor nuk hoqi dorë. Gjatë transportit ajror, që zgjati rreth një orë, Bagenholm mori oksigjen dhe iu krye reanimim kardiopulmonar (CPR). Në spital, mjekët përdorën një sistem bajpasi kardiopulmonar, i cili lejon qarkullimin e gjakut dhe ngrohjen e tij jashtë trupit, duke imituar funksionin e zemrës dhe mushkërive. Pas ngrohjes së kontrolluar, zemra e saj filloi të rrihte përsëri.

Rasti u bë i njohur ndërkombëtarisht në komunitetin mjekësor pas publikimit të tij në revistën shkencore The Lancet në vitin 2000. Ekipi që u kujdes për të në spital drejtohej nga Mads Gilbert, nga Universiteti i Tromsø-s në Norvegji. Bagenholm kaloi 60 ditë në kujdes intensiv, 35 prej tyre nën frymëmarrje artificiale. Fillimisht pësoi paralizë, por iu nënshtrua një rehabilitimi të gjatë dhe gradualisht rifitoi aftësinë për të lëvizur. Pesë muaj pas aksidentit u kthye në punë dhe rifilloi skijimin. Tetë muaj pas ngjarjes, sipas rrëfimit të saj, pasoja kryesore që i kishte mbetur ishte një ndjesi shpimi gjilpërash në duar.

Në kushte normale, truri ka nevojë për furnizim të vazhdueshëm me oksigjen. Kur qarkullimi i gjakut ndalet, dëmtimi i trurit mund të fillojë brenda pak minutash. Megjithatë, kur trupi ftohet shumë, metabolizmi ngadalësohet dhe qelizat kanë nevojë për më pak oksigjen. Në rastin e Bagenholmit, ftohja ekstreme e trupit duket se ndihmoi në kufizimin e dëmtimit nga mungesa e oksigjenit, duke krijuar një mundësi që mjekët të rikthenin qarkullimin e gjakut dhe funksionet jetësore. Sipas një analize të publikuar në vitin 2014 në revistën Resuscitation, përqendrimi më i ulët i kaliumit në gjak ishte i vetmi faktor parashikues i mbijetesës i identifikuar në atë analizë, ku u krahasuan nëntë të mbijetuar me pacientë që nuk mbijetuan. Të dhënat e cituara në material tregojnë gjithashtu se, në periudhën 1999–2013, nëntë nga 24 pacientë me arrest kardiak të lidhur me hipoterminë mbijetuan.