Europa po përgatitet të mbështesë Ukrainën ekonomikisht dhe ushtarakisht edhe pa ndihmën e plotë të Shteteve të Bashkuara, duke shpresuar se ndryshimi i administratës amerikane në vitin 2028 mund të sjellë një qasje të re ndaj luftës dhe marrëdhënieve me Rusinë.
Sipas diskutimeve mes kryeqyteteve europiane dhe Komisionit Europian, përfundimi është se vendet e BE-së duhet të përgatiten të mbështeten më shumë te vetja. Lëvizjet e fundit të presidentit amerikan Donald Trump për Ukrainën dhe Moskën kanë shkaktuar shqetësim në Europë dhe kanë shtuar pasigurinë për të ardhmen e marrëdhënieve transatlantike.
Përplasjet e fundit nisën rreth dy javë më parë, kur rritja e çmimit të naftës e shtyu Shtëpinë e Bardhë t’u kërkonte partnerëve europianë të lironin një pjesë të rezervave të naftës. Vendet europiane të G7-s e pranuan kërkesën, por Trump e konsideroi sasinë e hedhur në treg të pamjaftueshme.
Pas kësaj, pakënaqësia amerikane u shpreh gjithnjë e më fort në kanalet diplomatike, deri te telefonata e së shtunës mes Trump dhe presidentit rus Vladimir Putin. Uashingtoni e justifikoi këtë kontakt me atë që e cilësoi si mungesë bashkëpunimi nga pala europiane.
Kjo kthesë ka shqetësuar veçanërisht BE-në, pasi muajt e fundit vetë administrata amerikane kishte ushtruar presion që vendet europiane të mos blinin naftë nga Rusia.
Komisioni Europian ka ritheksuar se do të vazhdojë të ulë varësinë nga importet ruse të lëndëve djegëse fosile. Ndërkohë, ministrat e Jashtëm të vendeve të BE-së kanë miratuar një paketë të re sanksionesh kundër Kremlinit.
Shqetësimi në Bruksel nuk lidhet vetëm me qëndrimin e Trump ndaj luftës në Ukrainë. Sipas informacioneve të shërbimeve të inteligjencës europiane, biseda mes presidentëve amerikan dhe rus mund të ketë hapur rrugën edhe për marrëveshje të mundshme në fushën e energjisë dhe shfrytëzimit të rezervave të gazit e naftës, të cilat do të konkretizoheshin pas përfundimit të luftës.
Në qarqet europiane ekziston frika se një marrëveshje e tillë mund të përfshijë lëshime ndaj Rusisë në këmbim të përfitimeve energjetike, duke rrezikuar interesat dhe sigurinë ekonomike të Europës.
Për këtë arsye, po merr formë një strategji që mund të përshkruhet si “rezistencë pasive”: vazhdimi i mbështetjes për Ukrainën gjatë dy viteve të ardhshme, ndërkohë që Europa forcon aftësinë për të vepruar në mënyrë të pavarur nga Uashingtoni.
Mbështetja financiare europiane konsiderohet jetike për Kievin, pasi të ardhurat e Ukrainës nuk mjaftojnë për të përballuar nevojat e vendit në kushtet e luftës. Pa fondet europiane, aftësia e saj për të funksionuar dhe për të vazhduar mbrojtjen do të dobësohej ndjeshëm.
Një nga çështjet kryesore në diskutimet përpara samitit të ardhshëm europian është kërkesa e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky për më shumë ndihmë në mbrojtjen ajrore, veçanërisht për raketat e sistemeve Patriot.
Vendet europiane synojnë të vazhdojnë ndihmën, por përballen me një problem të rëndësishëm: duhet të ruajnë edhe kapacitetet e tyre ushtarake. Shtabet e ushtrive europiane paralajmërojnë se, nëse Rusia e zgjeron konfliktin, vendet e kontinentit duhet të jenë në gjendje të mbrohen, sidomos në kushtet e një tërheqjeje të mundshme të mëtejshme amerikane nga Europa.
Një tjetër shqetësim lidhet me teknologjinë ushtarake. Mbrojtja ajrore dhe operacionet e Ukrainës varen pjesërisht nga mbështetja satelitore amerikane. Nëse Uashingtoni ndërpret edhe ndihmën logjistike dhe kompania e Elon Musk, SpaceX, kufizon shërbimin Starlink, aftësia e Ukrainës për të vazhduar rezistencën do të vihej përballë vështirësive edhe më të mëdha.
Për Europën, sfida është të ruajë mbështetjen për Ukrainën, të forcojë mbrojtjen e saj dhe të përgatitet për një periudhë pasigurie në marrëdhëniet me SHBA-në. Strategjia e përshkruar si “rezistencë pasive” mbështetet te ideja për të përballuar dy vitet e ardhshme, me shpresën se pas zgjedhjeve presidenciale amerikane të vitit 2028 do të krijohen kushte për një qasje të re ndaj sigurisë europiane dhe luftës në Ukrainë.