Publicisti Veton Surroi ka thënë se është lajm i mirë për skenën politike që u kalua kriza gati dyvjeçare.
Por, Surroi në “Konfront” të KTV-së ka thënë se mënyra se si u tejkalua kriza tregon për një “sëmundje në jetën politike”.
“Hoqëm një brengë. Ky është lajm i mirë për skenën politike e qytetarët që përjetuan krizë gati dyvjeçare. Nga ana tjetër tregon jokonsolidim politik të vendit. Nuk është se u tejkalua me një dakordim e parime. U tejkalua kriza me shantazhe, demonstrata, kërcënime fizike e në fund me votë në mesnatë”, tha Surroi. “Këto s’janë indikatorë të mirë të shëndetit politik të vendit. Tregojnë për një sëmundje në jetën politike”.
Surroi ka thënë se mënyra se si u arrit marrëveshja, përfshirë edhe miratimin e ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara, do të ketë efekt në muajt e ardhshëm.
“Posaçërisht Ligji do të jetë sfidë politike, ligjore, kushtetutese e të tjera”, tha Surroi.
Kosova doli nga ngërçi institucional dhe shmangu zgjedhjet e reja të parakohshme pak pas mesnatës së të martës së kaluar. Votimi për presidenten e re, Justina Shiroka-Pula, dhe numërimi i votave përfundoi diku me afro 13 minuta vonesë për dallim nga vendimi i Gjykatës Kushtetuese, që kishte thënë se presidenti duhet zgjedhur deri më 6 tetor.
Paraprakisht u votua në lexim të dytë dhe u miratuan ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara. Pati protesta e përplasje mes protestuesve e policëve më 5 tetor, pasi protestuesit nuk lejonin largimin e deputetëve nga Kuvendi pa u votuar ndryshimet e Ligjit për Specialen.
Surroi: Gjykata Speciale s’duhet të ekzistojë në vitin 2028
Publicisti Veton Surroi, ka folur për hapat që duhet të ndërmarrë Kosova për t'i ndihmuar ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Sipas Surroit, interes strategjik është që Kosova të anëtarësohet në Këshillin e Evropës dhe paralel me këtë proces të nisin edhe negociatat me Bashkimin Evropian.
Ai është shprehur se më pastaj nuk duhet kërkuar ndryshimi i Gjykatës Speciale, por zhbërja e saj.
Një datë që do të duhej caktuar sipas Surroit është viti 2028 kur edhe pritet të përfundojë procesi i Apelit në rastin e ish-krerëve dhe atëherë të zhbëhet ajo Gjykatë.
“Unë mendoj se interesi kryesor i Kosovës është që të hyjë në Këshillin e Evropës dhe mendoj se ky interes strategjik i Kosovës është edhe për t’u trajtuar çështja e Gjykatës Speciale. Vetëm duke hyrë në Këshillin e Evropës mund të krijojmë një ambient ligjor në të cilin mund të analizohet çështja e Gjykatës Speciale. Kjo shkon paralelisht me një proces negociator me Bashkimin Evropian. Unë mendoj se Gjykata Speciale nuk duhet të ekzistojë në vitin 2028, jo të ndryshoj por të mos ekzistojë. Pra, negociatat me Bashkimin Evropian ne duhet t’i fllojmë, jo për ta ndryshuar Gjykatën Speciale por për ta zhbërë në vitin 2028. Pra, duhet caktuar një datë, në momentin kur kryhet Apeli për katër të dënuarit, Gjykata nuk duhet të ekzistojë më por të ç’montohet dhe sistemi juridik i Kosovës duhet të kthehet në normalitet. Të unifikohet sistemi jonë juridik”, ka deklaruar Surroi në emisionin “Konfront” në KTV.
Surroi ka folur edhe për sfidat që pritet ta presin presidenten, Qeverinë e partitë politike. Sipas tij partnerët ndërkombëtarë të Kosovës kanë qenë gjatë këtyre ditëve në konsultime se cila është mundësia e mirë për t’u dërguar në Gjykatën Kushtetuese, Ligji i ri për Gjykatën Speciale, i miratuar në Kuvendin e Kosovës.
“Për ta bërë këtë ne nuk duhet të merremi me Ligjin për Specialen, sepse ky ligj nuk do ta ketë fatin e mirë. Nuk mund të hyjmë në një proces negociator me Bashkimin Evropian e t’u thuhet ne duhet të hyjmë në Këshillin e Evropës nëse njëkohësisht themi se nuk do ta respektojmë marrëveshjen që e kemi me ju për Ligjin për Dhomat e Specializuara. Nuk mund të bëjmë dy veprime paralele që shkojnë ndesh me njëra-tjetrën. Kjo është njëra prej sfidave të para që do ta ketë presidentja, Qeveria, partitë politike, kjo sfidë do të fillojë tash me faktin që kalojnë tetë ditët nga miratimi i Ligjit, mënyra se si do të dërgohet në Kushtetuese, kush ta çojë, Avokati i Popullit i Kosovës apo ai pranë Dhomave të Specializuara. Këto janë çështje juridike dhe politike dhe miqtë e Kosovës kanë qenë në konsultime gjatë tërë këtyre ditëve se cila do të jetë mundësia më mirë”, ka thënë Surroi në KTV.
Me ndryshimet në Ligjin për Specialen që janë miratuar në Kuvend me propozimin e PDK-së e që presin dekretimin e presidentes, parashihet që dënimi maksimal në Gjykatën Speciale të kufizohet në 15 vjet burgim, të lejohet ankesa në Gjykatën Supreme të Kosovës ndaj vendimeve të Speciales, dënimet të mund të vuhen në Kosovë, në vend që të vuhet domosdoshmërisht jashtë vendit dhe që presidenti i Kosovës të ketë mundësi të japë amnisti për persona të dënuar nga Dhomat e Specializuara.
Gjykata Speciale është krijuar me ndryshime ligjore e kushtetuese të miratuara në Parlament. Këtyre hapave i parapriu shkëmbimi i letrave mes presidentes së atëhershme, Atifete Jahjaga, me përfaqësuesen e Lartë e BE-së, Catherine Ashton, me anë të së cilave, Kosova mori obligim të krijonte Gjykatën dhe Zyrën e Prokurorit e gjithashtu edhe zotimin për konsultim me autoritetet përkatëse të BE-së për ndryshimin eventual të ligjeve që prekin punën e Speciales.
Kuvendi e ratifikoi Shkëmbimin e Letrave më 23 prill 2014, duke i dhënë atij statusin e një marrëveshjeje ndërkombëtare ndërmjet Kosovës dhe BE-së.
Institucioni i Avokatit të Popullit është duke e shqyrtuar kërkesën e 24 përfaqësuesve të shoqërisë civile, aktivistëve dhe profesorëve universitarë që Ligjin për Gjykatën Speciale ta dërgojë në Gjykatën Kushtetuese në Prishtinë.
Surroi: Ndryshimet në Ligjin për Specialen s’e ndryshojnë vendimin e 16 shtatorit, vetëm Apeli mundet
Publicisti Veton Surroi, ka thënë se ndryshimet e miratura në Kuvendin e Kosovës në Ligjin për Dhomat e Specializuara në Hagë, nuk e ndryshojnë vendimit e 16 shtatorit i cili i shpalli fajtorë katër ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
Surroi në emisionin “Konfront” në KTV, ka deklaruar se aktgjykimi i Speciales ndaj Thaçit dhe të tjerëve mund të ndryshojë vetëm më vendimin e Apelit, instanca tjetër të cilës i drejtohet mbrojtja e tyre.
Ai ka thënë se Ligji për Specialen me ndryshimet e miratuara nuk do të gjejë zbatueshmëri për shkak të mospërputhjes me Kushtetutën e Kosovës.
“Është me rëndësi të shihet se gjithë ajo energji që është shpenzuar në ligj a do të ketë rezultat dhe kur do ta ketë at rezultat. Ata kanë besuar se me ligj do të ndihmohet disi fati i katër të dënuarve në Hagë ose procesi i mbrojtje së imazhit të UÇK-së. Mendoj se ligji nuk e bënë asnjërën prej këtyre sepse jo vetëm që do të pësojë filtrin kushtetues, pra nuk do të ketë zbatueshmëri për shkak të mospërputhjes së Kushtetutës së Kosovës, por edhe po të kalonte si i tillë çfarë është po të nënshkruhej prej presidentes të mërkurën ose të enjten kur e ka afatin, ligji nuk do të prodhonte që narracioni për këta katër të dënuar të ndryshonte. Pra dënimi i 16 shtatorit nuk ndryshon me Ligj por me një vendim tjetër, ai është i Apelit”, ka thënë Surroi.
Surroi është shprehur se procesi i Apelit mund të marrë deri në dy vjet ndërsa shtoi se në nëntor pritet të publikohet aktgjykimi i plotë.
“Ky proces i Apelit do të mund të marrë dy vjet ndoshta. Mund të ndodhë që deri në vitin 2028. Deri në vitin 2028 ne do të duhet të ballafaqohemi me aktgjykimin e plotë i cili do të botohet i tillë apo i redaktuar me 2600 faqe me sa kuptova unë, në fund të nëntorit të këtij viti”, ka deklaruar Surroi.
Kuvendi i Kosovës ka miratuar një ligj me ndryshime për Ligjin për Specialen. Ndryshimet e Ligjit të Speciales, të sponsorizuara nga PDK-ja parashohin kufizim të mandatit të Speciales dhe bartje në Kosovë të shkallës së tretë të gjykimit në çështjen ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit të dënuar nga shkalla e parë me 81 vjet burgim në total.
Vendimi i Kuvendit u kritikua nga partnerë ndërkombëtarë. Bashkimi Evropian ka thënë se plotësim-ndryshimi i miratuar bie ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës ndaj BE-së.
Surroi: Ligji për Dhomat e Specializuara ka qenë një shantazh politik
Publicisti Veton Surroi ka thënë se Ligji për Dhomat e Specializuara ishte shantazh politik. Ai po ashtu tha se ishte shantazh edhe kushtëzimi që ishte bërë që të votoheshin ndryshimet në Ligjin në mënyrë që të dilet nga ngërçi institucional.
“Ishte shantazh. Mënyra si u votua. Edhe mënyra se si ishte votuar Ligji Special herën e parë ka qenë nën shantazh. Ligji për Dhomat e Specializuara ishte shantazh politik. Në atë shantazh politik ishin krerët e PDK-së atë kohë, tash disa prej tyre të dënuar në shkallën e parë në Hagë. Mënyra se si është zhvilluar ky proces ka qenë shantazh politik – ose do të votohet ky ligj ose do të hyjmë në krizë të mëtejme politike”, ka thënë Surroi në “Konfront” të KTV-së. “...Në operacione të shantazhit s’ka zgjidhje të mirë, ka zgjidhje pak më të këqija”.
Më 6 tetor Kuvendi i Kosovës votoi pak para mesnatës në lexim të dytë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara. Ndryshimet u votuan pak para se të zgjidhej presidentja Justina Shiroka-Pula.