A mund të mbajmë aromën e një bime të rrallë pa e shkatërruar atë? Shkencëtarët dhe kompanitë e parfumerisë po përpiqen ta bëjnë realitet, duke përdorur inteligjencën artificiale dhe bioteknologjinë për të rikrijuar aroma nga bimë të rrezikuara. Disa nga parfumet më të shtrenjta në botë lidhen me bimë që po përballen me presion të madh për shkak të kërkesës së lartë. Një prej shembujve më të njohur është pema Aquilaria, nga e cila merret agarwood, një lëndë aromatike jashtëzakonisht e çmuar. Prerjet ilegale për të siguruar këtë material kanë dëmtuar rëndë popullatat e egra të pemës.
Tani teknologjia po hap një rrugë të re: të rikrijohet aroma pa pasur nevojë të pritet apo të mblidhet vazhdimisht bima në natyrë. Kompania Osmo, një kompani e krijuar nga ish-punonjës të Google Brain, po përdor inteligjencën artificiale për të analizuar aromat dhe për të parashikuar se si do të nuhasin molekula të ndryshme. Sipas themeluesit Alex Wiltschko, sistemi është trajnuar me më shumë se 5 milionë reagime njerëzore ndaj aromave.
Në një rast, studiuesit arritën të rikrijonin aromën e një peme të rrallë duke përdorur vetëm një copëz lëvore. Mostra u analizua dhe më pas aroma u rindërtua në laborator. Edhe kompani të tjera po eksperimentojnë me mënyra për të prodhuar përbërës aromatikë nga qeliza bimore në laborator, pa qenë nevoja që bima origjinale të kultivohet apo të merret nga natyra. Një kompani ka njoftuar madje një marrëveshje që parashikon prodhimin e rreth 20 tonëve të një përbërësi aromatik.
Por jo të gjithë janë të bindur se teknologjia do të shpëtojë bimët e rrezikuara. Konservatorët dhe disa parfumerë paralajmërojnë se kopjimi i një arome nuk do të thotë automatikisht mbrojtje e specieve. Ata argumentojnë se konsumatorët mund të vazhdojnë të kërkojnë materialin origjinal, ndërsa faktorë të tjerë që kërcënojnë bimët mbeten të pandryshuar.
Ka edhe një kufizim tjetër: aroma e një luleje apo peme është shumë më komplekse sesa një formulë. Ajo mund të përmbajë qindra molekula dhe të ndryshojë në varësi të tokës, klimës, stinës dhe kushteve ku rritet bima. Kështu, parfumi i krijuar në laborator mund të jetë një kopje e jashtëzakonshme, por natyra ende mbetet e vështirë për t’u imituar plotësisht. Megjithatë, zhvillimi hap një mundësi të re për industrinë e parfumeve: në vend që aromat më të rralla të varen gjithmonë nga bimët e egra, ato mund të prodhohen në mënyra që reduktojnë presionin mbi speciet e rrezikuara
