Të ardhurat nga IA po rriten me shpejtësi, por jo aq sa duhet

Kthimi nga triliona dollarë investime mbetet shumë i pasigurt, shkruan The Economist

NUK KENI parë ende asgjë. Vitin e kaluar, kompanitë më të mëdha amerikane të teknologjisë, përfshirë Amazon, Google dhe Microsoft, shpenzuan 450 miliardë dollarë për infrastrukturë, një pjesë e madhe e së cilës për të fuqizuar Inteligjencën Artificiale.

Por ky ishte vetëm “aperitivi”.

Për “pjatën kryesore”, këtë vit ato do të shpenzojnë 900 miliardë dollarë për çipa, qendra të dhënash, energji dhe infrastruktura të tjera, ndërsa në vitin 2027 pritet të pasojë një tjetër faturë prej 1.4 trilionë dollarësh.

Për të financuar këtë valë shpenzimesh, kompanitë kanë marrë hua më shumë se 400 miliardë dollarë vetëm këtë vit.

Bumi i investimeve kapitale në Inteligjencën Artificiale po shndërrohet me shpejtësi në valën më të madhe të investimeve në histori (shih grafikun 1).

Nëse superinteligjenca është vërtet e arritshme, ndërtimi i kapaciteteve kompjuterike në përmasa sa fusha futbolli mund të rezultojë edhe si përdorimi më i vlefshëm i kapitalit në histori.

Megjithatë, shpenzimet kapitale mund të sjellin përsëri kthime zhgënjyese për investitorët.

Që prej kulmit të arritur në qershor, çmimet e aksioneve të kompanive më të mëdha të Inteligjencës Artificiale kanë rënë me 20%, ndërsa janë shtuar shqetësimet se industria po mbështetet më shumë nga flukset e kapitalit që kalojnë nga një kompani teknologjie te tjetra sesa nga kërkesa reale e përdoruesve përfundimtarë.

Ndërkohë, indeksi kryesor i bursës së Koresë së Jugut, i dominuar nga Samsung Electronics dhe SK Hynix, dy prodhues të mëdhenj çipash, ka rënë me pothuajse 40%.

Pasi Meta publikoi rezultatet e tremujorit të dytë më 29 korrik, aksionet e saj ranë me më shumë se 7%, edhe pse drejtuesi i kompanisë, Mark Zuckerberg, mbrojti shpenzimet për Inteligjencën Artificiale, të cilat kanë gërryer ndjeshëm fluksin e lirë të parasë së kompanisë.

Një përllogaritje e përafërt tregon se, për të mbuluar investimet kapitale në Inteligjencën Artificiale vetëm përmes të ardhurave që mund t’i atribuohen qartësisht IA-së, do të duheshin rreth 2.5 trilionë dollarë të ardhura në vit.

Kjo është më shumë se të ardhurat e kombinuara të të gjithë sektorit të teknologjisë sot dhe shumë më tepër nga sa do të nevojitej vetëm një vit më parë, kur planet e investimeve ishin më modeste.

Vetëm një pakicë e vogël e konsumatorëve duket e gatshme të paguajë për abonime personale të Inteligjencës Artificiale, ndaj të ardhurat e mëdha do të duhet të vijnë nga shitjet te bizneset.

Për shembull, tregtarët financiarë mund të përdorin Copilot të Microsoft për të ndërtuar modele financiare më të mira, ndërsa shkollat mund të përdorin modelet e Google për mësimdhënie.

Për momentin, megjithatë, shitjet në nivelin e triliona dollarëve mbeten shumë larg.

Që të ardhurat nga IA të rriten, më shumë kompani duhet të fillojnë ta përdorin teknologjinë — pra të zgjerohet numri i përdoruesve — dhe kompanitë që e përdorin tashmë duhet ta përdorin më intensivisht.”

Përdorimi

Sa i përket përhapjes së përdorimit, rreth 20% e kompanive amerikane kishin përdorur IA “në ndonjë prej funksioneve të biznesit” gjatë dy javëve të mëparshme, sipas sondazhit më të fundit dyjavor të Census Bureau.

Në Britani, të dhënat zyrtare tregojnë se rreth një e treta e kompanive deklarojnë se përdorin IA, megjithëse pyetja formulohet ndryshe. Sipas çdo standardi, kjo tregon një përhapje të shpejtë të teknologjisë. Në fund të fundit, vetëm katër vite më parë, askush nuk përdorte modele të mëdha gjuhësore.

Megjithatë, këto shifra mund të kenë nisur së fundmi të stabilizohen. Në maj, ekonomistët e Census Bureau raportuan se “përdorimi i IA-së mbeti relativisht i qëndrueshëm në shumë sektorë në gjashtë muajt e fundit”.

Një sondazh nga Jon Hartley i University of Texas at Austin dhe studiues të tjerë zbuloi se rreth 33% e njerëzve përdorin tashmë IA në punë, nga një kulm prej 46% në mesin e vitit 2025.

Nëse, për shembull, një e treta e kompanive në vendet e OECD-së, që përfshin kryesisht ekonomi të pasura, do të adoptonin IA-në, atëherë për të gjeneruar 2.5 trilionë dollarë të ardhura nga IA, secila prej këtyre kompanive do të duhej të shpenzonte mesatarisht rreth 100,000 dollarë në vit. A është kjo realiste?

Ndoshta. Por, për momentin, pak kompani e trajtojnë IA-në si një teknologji thelbësore për aktivitetin e tyre, çka kufizon edhe shumën që janë të gatshme të shpenzojnë për të. Sipas një sondazhi të Bankës Qendrore Europiane, në fund të vitit 2025, vetëm një e dhjeta e kompanive të Eurozonës që përdornin IA deklaronin se e përdornin atë “intensivisht”.

Studiuesit e Bundesbank zbulojnë se rreth gjysma e kompanive gjermane që përdorin IA e bëjnë atë për 5% ose më pak të orëve të punës. Ivan Yotzov, nga Banka e Anglisë, dhe kolegët e tij vlerësojnë se një drejtues amerikan mesatar përdor IA për 1.7 orë në javë — kohë e mjaftueshme për të përgatitur një prezantim të mirë në PowerPoint, por jo shumë më tepër.

Për këta përdorues sporadikë, modelet falas ose me kosto shumë të ulët të IA-së shpesh janë të mjaftueshme. Të dhënat zyrtare nga Britania sugjerojnë se pothuajse gjysma e bizneseve që përdorin IA nuk paguajnë për të, duke u mjaftuar me versionin falas të një modeli amerikan, ose me një model kinez me burim të hapur.

Ramp, një kompani fintech, konstaton se një pjesë e vogël e kompanive shpenzojnë mijëra dollarë në muaj për çdo punonjës për IA. Megjithatë, shpenzimi mujor i kompanisë tipike për punonjës në qershor ishte vetëm 10.66 dollarë.

Intuit, një kompani softuerike që ndjek bizneset e vogla dhe të mesme në Amerikë, Britani dhe Kanada, raporton se vetëm rreth një në dhjetë prej tyre ka paguar për një mjet të posaçëm të Inteligjencës Artificiale.

Shpenzimet totale për Inteligjencën Artificiale mund vetëm të vlerësohen, pasi burimet e të dhënave janë të paqarta dhe panorama po ndryshon me shpejtësi (shih grafikun 2).

Exponential View, një kompani konsulence, vlerëson se të ardhurat nga IA gjeneruese arritën në 175 miliardë dollarë në qershor, të llogaritura në bazë vjetore.

Në një studim të fundit, Anton Korinek nga Anthropic dhe Patrick McKelvey nga Banka e Kanadasë përllogarisin të ardhurat totale nga “shërbimet e IA-së”.

Duke përshtatur metodologjinë e tyre, ne vlerësojmë se këto të ardhura janë aktualisht rreth 220 miliardë dollarë në vit. Të dhënat e Ramp sugjerojnë se 2-3% e shpenzimeve të bizneseve shkojnë tashmë për IA, çka do të nënkuptonte rreth 170 miliardë dollarë në vit.

Llogaritë e thjeshta

Të gjitha këto përllogaritje të ndërlikuara përputhen afërsisht me një llogari shumë më të thjeshtë: mbledhjen e të ardhurave nga IA të kompanive që shesin pjesën më të madhe të saj.

Anthropic mund të gjenerojë rreth 75 miliardë dollarë në vit; OpenAI fiton dhjetëra miliarda dollarë; Google, përmes modelit të saj Gemini, dhe Microsoft ndoshta pak më pak.

SpaceX mund të sigurojë këtë vit disa miliardë dollarë të ardhura nga IA për bizneset. Edhe Meta fiton disa para nga IA. Të mbledhura së bashku, të ardhurat arrijnë afërsisht në 150 miliardë dollarë në vit.

Të ardhurat po rriten me një ritëm jashtëzakonisht të shpejtë. Por ndoshta jo aq shpejt sa duhet për investitorët, siç sugjerojnë përllogaritjet e Phurichai Rungcharoenkitkul nga Banka për Rregullime Ndërkombëtare.

Thelbi i çështjes është se përdorimi i IA-së, i matur përmes konsumit të token-ëve, ka gjasa të rritet edhe më shpejt se të ardhurat. Kjo mund të ndodhë sepse gjithnjë e më shumë njerëz kalojnë nga një model falas te tjetri, në vend që të paguajnë.

Sipas analizës së zotit Rungcharoenkitkul, kjo ka një pasojë të rëndësishme: të paktën një pjesë e bumit të investimeve kapitale në IA përfaqëson konkurrencë me rezultat zero. Kompanitë po përdorin një pjesë të kapaciteteve shtesë kompjuterike që po ndërtojnë jo për të zgjeruar tregun e klientëve që paguajnë, por për t’ua marrë klientët rivalëve.

Studimi sugjeron se ndoshta një e treta e investimeve, ose edhe më shumë, mund të mos sjellë një kthim të kënaqshëm.

Megjithatë, të ardhurat mund të rriten së shpejti edhe më shpejt, nëse plotësohen dy kushte. I pari është që IA të rrisë ndjeshëm produktivitetin. Për momentin, ka pak prova se IA po transformon bizneset. Pak kompani po kursejnë para duke zëvendësuar punonjësit me bot-e.

Sipas studimit të zotit Yotzov, nëntë në dhjetë drejtues thonë se IA nuk ka pasur asnjë ndikim në produktivitetin e kompanisë së tyre gjatë tre viteve të fundit.

Nëse kjo do të ndryshonte, megjithatë, më shumë kompani do të kishin arsye të investonin burime më të mëdha në këtë teknologji. Ato gjithashtu do të ishin më të gatshme të përballonin rritje çmimesh, duke i shtyrë të ardhurat edhe më lart.

Kushti i dytë është që Inteligjenca Artificiale të shtojë atë që ekonomistët e quajnë “kapital jomaterial”. Që kompanitë të përfitojnë maksimalisht nga IA, nuk mjafton thjesht të paguajnë për një chatbot. Ato duhet të riorganizojnë nga themelet mënyrën si funksionojnë, përfshirë strukturën e stafit dhe mënyrën se si përdorin të dhënat.

Përvoja historike tregon se për çdo 1 dollar të investuar në pajisje kompjuterike, kompanitë kanë bërë edhe 5-10 dollarë investime të tilla jomateriale.

Kjo nënkupton se, nëse IA do të arrijë potencialin e saj të plotë, kompanitë do të duhet të shpenzojnë triliona dollarë në vit edhe për këto ndryshime.

Deri tani, megjithatë, ka pak prova për një bum të investimeve jomateriale. Kompanitë që merren me organizimin dhe përpunimin e të dhënave, si Palantir, kanë të ardhura në miliarda dollarë, jo në qindra miliarda.

Përqindja e punonjësve amerikanë që largohen nga puna është pranë nivelit më të ulët historik, çka sugjeron se riorganizimi i fuqisë punëtore mbetet i kufizuar.

Të dhënat e reja tregojnë gjithashtu se investimet e kompanive amerikane në “kapital organizativ” — pra përpjekjet për të përmirësuar mënyrën e punës, proceset, kulturën e kompanisë, marrëdhëniet me furnitorët dhe qarkullimin e të dhënave — kanë ardhur në rënie si përqindje e PBB-së (shih grafikun 3).

Kur IA të marrë vërtet rol qendror në ekonomi, kjo do të ndihet qartë.