Kryeministri Edi Rama paralajmëroi të martën në mëngjes një paketë të re masash penale dhe administrative në përgjigje të protestave antiqeveritare që kanë përfshirë Shqipërinë prej më shumë se një jave, duke hedhur poshtë akuzat për dhunë disproporcionale të policisë dhe duke fajësuar grupe ekstremiste, mediat dhe aktorë të huaj për përshkallëzimin e përplasjeve.
Në një takim me drejtues të institucioneve arsimore, Rama deklaroi se protestat, të cilat nisën si shprehje e pakënaqësive qytetare, ishin shndërruar në një përpjekje të organizuar për të destabilizuar vendin dhe për të penguar procesin e integrimit europian.
Sipas tij, pjesëmarrja e nxënësve dhe studentëve po përdoret për të krijuar përshtypjen se protestat janë një lëvizje për arsimin, ndërsa dhuna, pretendoi ai, ushtrohet nga grupe të organizuara, ku përfshihen edhe të rinj të radikalizuar politikisht.
“Ushtrimi i të drejtës për të protestuar është një liri kushtetuese e pamohueshme për askënd,” tha Rama. “Këtu nuk flasim për ushtrimin e të drejtës kushtetuese për të protestuar, këtu flasim për ushtrimin e dhunës”, shtoi ai.
Kryeministri pretendoi se mes personave të përfshirë në përplasjet me policinë kishte të rinj të maskuar, të paguar dhe të sjellë nga periferitë, por nuk paraqiti prova në mbështetje të këtyre akuzave.
Ai pranoi se pakënaqësitë që kanë nxitur protestat janë reale, duke përmendur koston e lartë të jetesës, vështirësitë e strehimit dhe pasigurinë për të ardhmen. Megjithatë, Rama pretendoi se këto shqetësime po shfrytëzoheshin nga grupe të interesuara për rrëzimin e qeverisë.
“Është një luftë hibride e cila natyrisht funksionon deri në këtë masë sepse bazohet tek shqetësime reale, jo tek fantazira”, deklaroi ai.
Rama akuzoi gjithashtu aktorë të huaj për nxitjen e trazirave, duke pretenduar se qëllimi i tyre është destabilizimi i Shqipërisë dhe frenimi i negociatave të anëtarësimit në Bashkimin Europian.
Paketa e masave dhe përgjegjësia e prindërve
Prej një jave, Tirana dhe qytete të tjera të vendit janë përfshirë nga një valë protestash të studentëve dhe nxënësve të shkollave, të cilët kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, duke e akuzuar atë për korrupsionin e përhapur, mungesën e perspektivës për të rinjtë dhe rritjen e kostos së jetesës. Protesta janë përshkallëzuar në përleshje mes të rinjëve dhe policisë. Protestuesit kanë hedhur gurë dhe koktej molotov, ndërsa policia është kundërpërgjigjur gaz lotsjellës, autobote me ujë dhe plumba gome për të shpërndarë turmat.
Në përgjigje të dhunës dhe dëmtimeve të pronës gjatë protestave, Rama njoftoi se qeveria po përgatit një paketë masash që nuk do të kufizohet vetëm te përgjegjësia penale.
Sipas tij, personat që dëmtojnë pronën publike dhe private duhet të detyrohen të paguajnë kostot e riparimit, ndërsa përgjegjësia financiare mund të shtrihet edhe te prindërit e të miturve të përfshirë në incidente.
“Kush shkatërron duhet të paguajë”, deklaroi Rama, duke paralajmëruar se shteti do të kërkojë dëmshpërblimin për çdo dëmtim të pronës publike.
Sipas Ramës, qeveria po shqyrton edhe mundësinë e uljes së moshës së përgjegjësisë penale, një ndryshim që mund të ketë pasoja të rëndësishme për mënyrën se si sistemi i drejtësisë trajton fëmijët në konflikt me ligjin.
“Është një opsion që ne do ta studiojmë. Po e studiojmë dhe do ta shohim nëse do të duhet ta ulim moshën për dënimin penal”, deklaroi ai.
Paralajmërimi vjen në një kohë kur ndërhyrjet e policisë gjatë protestave, përfshirë ndalimin e të miturve dhe përdorimin e forcës ndaj demonstruesve, kanë shkaktuar reagime nga organizatat e të drejtave të njeriut dhe shoqatat e gazetarëve.
Rama kërkon ndalimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën 16 vjeç
Një tjetër masë e paralajmëruar nga kryeministri është ndalimi i përdorimit të rrjeteve sociale për fëmijët nën moshën 16 vjeç.
Rama deklaroi se qeveria po studion përvojat ndërkombëtare për të përcaktuar mënyrën e zbatimit të një kufizimi të tillë, duke argumentuar se platformat digjitale po ndikojnë negativisht në sjelljen dhe zhvillimin social të të rinjve.
Ai veçoi TikTok-un dhe algoritmet e rrjeteve sociale, të cilat, sipas tij, i ekspozojnë fëmijët ndaj përmbajtjeve që nxisin agresivitetin dhe radikalizimin.
“Jam i bindur që duhet”, tha Rama për ndalimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën 16 vjeç, duke shtuar se mbetet për t’u përcaktuar mënyra e realizimit të kësaj mase.
Kryeministri e lidhi pjesëmarrjen e disa të miturve në incidentet e dhunshme me ndikimin e platformave digjitale, ndërsa u kërkoi drejtuesve të shkollave të dokumentojnë ngjarjet e ditëve të fundit përmes ditarëve të përditshëm.
Sipas tij, këto shënime do të shërbejnë për të identifikuar nxënësit që kanë nevojë për mbështetje psikologjike dhe programe të posaçme ndërhyrjeje.
Mediat dhe kundërshtarët politikë në shënjestër
Një pjesë e konsiderueshme e fjalimit të Ramës iu kushtua sulmeve ndaj mediave dhe zërave kritikë, të cilët kryeministri i akuzoi se po nxisin protestat për interesa politike dhe ekonomike.
“Edhe më keq sesa agresioni i gurëve është agresioni i mediave”, deklaroi ai.
Sipas Ramës, një pjesë e mediave janë rreshtuar në një front që synon ta kthejë pakënaqësinë sociale në një lëvizje të dhunshme për rrëzimin e qeverisë.
Ai pretendoi se raportimet për përdorimin e forcës nga policia krijojnë një perceptim të deformuar të realitetit dhe shërbejnë për të amplifikuar tensionet.
Kryeministri sulmoi gjithashtu pedagogë dhe intelektualë që kanë mbështetur protestat ose i kanë krahasuar ato me lëvizjen studentore që çoi në rrëzimin e regjimit komunist në fillim të viteve 1990.
Rama i lidhi trazirat aktuale edhe me protestat e mëparshme kundër projektit turistik të lidhur me Jared Kushner në Zvërnec, duke pretenduar se grupe të interesuara për destabilizimin e vendit ishin përfshirë në atë lëvizje.
“Dihej që kur nën puplat e flamengove u fshehën edhe duart që sot kanë dalë haptas”, deklaroi ai, duke iu referuar simbolikës së protestave për mbrojtjen e peizazhit të mbrojtur Vjosë-Nartë.
Megjithëse përsëriti se qeveria është e gatshme të dialogojë me qytetarët për pakënaqësitë e tyre, Rama përjashtoi mundësinë që protestat të imponojnë largimin e tij nga pushteti.
Ai këmbënguli se policia ka treguar vetëpërmbajtje dhe paralajmëroi se shteti do të përdorë instrumentet ligjore kundër personave përgjegjës për dhunën dhe dëmtimet e pronës.
