Nga Katrin Bennhold
Si ta kuptojmë Trump-Xi
Kush hyn në këtë takim me avantazhin?
Me shumë gjasa, Xi.
Trump përballet me zgjedhjet afatmesme, në të cilat partia e tij është shumë prapa në sondazhe, ndërsa është përfshirë në një luftë që votuesit nuk e pëlqejnë. Xi, siç shpjegon kolegu ynë dhe korrespondenti për Kinën, David Pierson, po përgatitet për një “mandat të katërt që thyen normat si drejtues i Partisë Komuniste në pushtet”. Ai do të jetë në pushtet edhe për të paktën pesë vite të tjera.
Trump dhe Xi përballen me realitete politike shumë të ndryshme. Trump nuk dëshiron aspak një përplasje tregtare përpara zgjedhjeve. Ekonomia kineze mund të jetë në vështirësi, por Xi nuk i përgjigjet një elektorati.
Çfarë duhet të presim nga vizita shtetërore?
Pavarësisht ceremonive madhështore që zakonisht shoqërojnë takimet Trump-Xi, ato nuk prodhojnë shumë rezultate konkrete.
Sërish David: “Xi duket se ka llogaritur se mënyra më e mirë për të menaxhuar Shtetet e Bashkuara është ta angazhojë Trumpin në samite të nivelit të lartë, të pasura me imazhe dhe ceremoni, por të varfra në përmbajtje.”
Pritshmëritë janë të ulëta për ndonjë përparim të rëndësishëm në çështje si siguria e inteligjencës artificiale apo çekuilibrat tregtarë të Kinës. Megjithatë, ndoshta Kina do të pranojë të blejë më shumë produkte bujqësore amerikane, siç bëri herën e fundit. (Xi premtoi në maj se do të blinte më shumë produkte bujqësore amerikane, por kjo nuk ka ndodhur.)
Aktualisht ka një armëpushim tregtar. A po respektohet?
Pak a shumë.
Dje, Scott Bessent, sekretari amerikan i Thesarit, tha se SHBA-ja dhe Kina kishin rënë dakord ta zgjasnin armëpushimin edhe për dy muaj pas afatit të nëntorit.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se nuk ka pasur përplasje. Bessent e ka përshkruar marrëdhënien si “një ndeshje vaterpoloje”, në të cilën drejtuesit po ndjekin në thelb rregullat. Por nën sipërfaqe, tha ai, Kina po bënte “shumë goditje” dhe “nëse është e nevojshme, edhe ne do të godasim”.
Një editorial në një gazetë kineze të drejtuar nga shteti e quajti këtë “një metaforë të përsosur”, por tha se ishin Shtetet e Bashkuara ato që po godisnin.
Sipas koleges sime Ana Swanson, e cila mbulon tregtinë, ndër pikat e tensionit është pakënaqësia e Kinës ndaj ndalimeve amerikane për importin e makinave kineze dhe robotëve humanoidë. SHBA-ja, nga ana tjetër, është e pakënaqur për premtimet e papërmbushura të Kinës për blerjen e produkteve bujqësore.
Kina kërkon më shumë akses në çipat e fuqishëm që nevojiten për modelet më të avancuara të inteligjencës artificiale, pjesë e garës së vazhdueshme mes dy vendeve për të kontrolluar të ardhmen e kësaj teknologjie. Dhe, sigurisht, kontrolli i Kinës mbi mineralet e rralla vazhdon të rëndojë mbi marrëdhëniet mes dy vendeve.
Si arriti Kina deri në pikën që të mund të konkurrojë me SHBA-në në inteligjencën artificiale?
Përmes shpenzimeve të mëdha qeveritare.
Kolegia ime Vivian Wang ka shkruar një artikull të gjerë për këtë çështje, i cili ia vlen të lexohet i plotë. Në thelb, 10 vite më parë, Xi nisi një përpjekje për ta kthyer Kinën në prodhuesen dominuese të inteligjencës artificiale në botë, në një vend ku inteligjenca artificiale të përshkojë jetën e përditshme.
“Për ta realizuar këtë vizion”, shkruan Vivian, “qeveria kineze po mobilizon të gjithë peshën e shtetit”.
Ndryshe nga industria e inteligjencës artificiale në SHBA, e cila është financuar nga qindra miliarda dollarë investime private, “ekonomistët vlerësojnë se fondet kineze të drejtuara nga shteti kanë investuar më shumë se 184 miliardë dollarë në kompanitë e inteligjencës artificiale midis viteve 2000 dhe 2023, ndërsa vitin e kaluar qeveria dhe bankat shtetërore premtuan edhe qindra miliarda dollarë të tjerë”.
Kjo e ka vendosur Kinën në një pozicion konkurrues në garën e inteligjencës artificiale. (Shikoni se ku SHBA-ja ka epërsi në inteligjencën artificiale dhe ku po mbetet pas Kinës.)
Megjithatë, këto shpenzime mund të kenë pasoja për ekonominë më të gjerë kineze, e cila duket më e dobët se në çdo periudhë tjetër në dekadat e fundit, siç shkruan kolegia ime Li Yuan. Ekonomistët thonë se, ndërsa qeveria derdh para në inteligjencën artificiale, nuk po bën mjaftueshëm për të nxitur punësimin ose konsumin.
Shikoni videon më poshtë ku David Sanger, korrespondenti ynë për Shtëpinë e Bardhë dhe sigurinë kombëtare, shpjegon se si SHBA-ja dhe Kina mund ta mbajnë nën kontroll garën e tyre në inteligjencën artificiale.
Dhe si lidhet Tajvani me gjithë këtë?
Siç i tha së fundmi një analist kolegëve të mi: “Ekziston vetëm një çështje që mund të shkaktojë prishjen e plotë të marrëdhënieve mes të dyja palëve ose shpërthimin e një konflikti, dhe ajo është Tajvani.”
Kina e ka pretenduar prej kohësh ishullin e vetëqeverisur si pjesë të territorit të saj, ndërsa Tajvani mbështetet në masë të madhe te fuqia ushtarake amerikane për të përballuar kërcënimin nga Pekini.
Analistët presin që Xi të përpiqet ta bindë Trumpin të vazhdojë të shtyjë shitjet e propozuara të armëve amerikane për Tajvanin, me vlerë 14 miliardë dollarë. Trump e ka përshkruar këtë marrëveshje si “një kartë shumë të mirë negocimi”.
Për çfarë mund të përdoret kjo kartë në negociata?
Trump mund të kërkojë që Kina të rrisë presionin ndaj Iranit për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Ndërkohë, Tajvani sapo ka kaluar Kinën si burimi i tretë më i madh i importeve amerikane, pas Meksikës dhe Kanadasë, sipas të dhënave amerikane. Pjesa më e madhe e këtyre importeve janë, siç mund ta keni marrë me mend, gjysmëpërçues dhe teknologji të tjera të lidhura me inteligjencën artificiale.
