“Nata me yje” e Van Gogh-ut nuk ishte një figurë e imagjinatës së tij – Çfarë thonë studimet e reja

Shkencëtarët që morën për pak kohë rolin e “detektivëve të artit” pohojnë se burimi i frymëzimit për “Natën me yje” nuk ishte imagjinata e Vincent van Gogh, por një skenë e vërtetë nate në Provence në korrik të vitit 1889.  

Gjetjet e tyre tregojnë se piktori holandez mori frymëzim për një nga pikturat më të famshme në artin botëror nga qielli i natës që admironte ndërsa ndodhej në një azil francez 137 vjet më parë.

Sipas shkencëtarëve të Koresë së Jugut, pas vitesh të tëra astronomie mjeko-ligjore dhe kërkimesh mbi artistin holandez, ata e identifikuan qiellin e kryeveprës së tij me kupolën qiellore pak para agimit mbi Saint-Rémy-de-Provence, Francë, rreth 22 korrikut 1889 .

Kjo është një muaj më vonë se afati kohor i konsideruar i vendosur midis shkencëtarëve dhe ekspertëve për pikturën post-impresioniste, e cila përshkruan një gjysmëhënë dhe Venusin, midis yjeve që rrotullohen, mbi një fshat piktoresk me pemë të larta selvie.

Historianët e artit e kanë datuar prej kohësh pikturën në qershor të vitit 1889, menjëherë pasi Van Gogh u shtrua në një institucion psikiatrik. Ai e kishte dëmtuar veten, duke prerë veshin e majtë disa muaj më parë, gjatë një grindjeje me piktorin Paul Gauguin.

Një ekip i udhëhequr deri tani e vë në dyshim atë datë.
Në studimin e botuar në revistën Scientific Reports, ekipi i shkencëtarëve të udhëhequr nga Elijah Jeong-hyun Kim, CEO i një kompanie prodhuese teleskopësh në Seul, tani e vë në dyshim atë datë.

Qielli që i ngjan më shumë atij në pikturë është vërejtur rreth datës 22 korrik 1889, vëren Kim, një kandidate për doktoraturë në Universitetin Kyung Hee, duke shtuar se disa ditë para dhe pas 22 korrikut mund të kenë shërbyer gjithashtu si frymëzim për Van Gogh-un, për shkak të modeleve të ngjashme astronomike.

“Nuk ka dy qiej të njëjtë. Diçka ndryshon gjithmonë. Unë besoj se van Gogh i vuri re këto ndryshime dhe i ka kapur ato në pikturë”, thotë ai.

“Jam i sigurt se 22 korriku është data më e mundshme. Do të vë bast për atë datë.”

Kim, një admirues i përjetshëm i artit të Van Gogh-ut, udhëtoi për në Francë në vitin 2019, herën e parë në mes të qershorit dhe herën e dytë rreth 22 korrikut. Ai vuri re yjet e ndritshëm që ngriheshin në qiell para agimit në korrik, ndryshe nga qershori.

Researchers think they might have pinpointed the exact night sky that we see depicted in Vincent van Gogh’s iconic painting "The Starry Night." https://t.co/p93x5VPI9s

— SPACE.com (@SPACEdotcom) October 22, 2026

Përmes kërkimeve të mëtejshme astronomike, Kim dhe ekipi i tij zbuluan se rreth 22 korrikut 1889, forma e Hënës para agimit ngjante me atë në pikturë, me grumbullin yjor Hyades në yjësinë Demi që ngrihej në lindje së bashku me Venusin. Qielli duhet të kishte qenë mjaftueshëm i qartë që Van Gogh t’i shihte të gjitha këto, sipas analizave të tyre meteorologjike.

Besohet se Van Gogh pësoi një krizë rreth asaj kohe në korrik. Megjithatë, Kim dhe ekipi i tij argumentojnë se kriza ndodhi më vonë gjatë korrikut, bazuar në analizën e tyre të korrespondencës midis piktorit dhe njërit prej vëllezërve të tij. Disa nga këto letra përmendin cikadat, një tjetër tregues që sugjeron një korrik më të ngrohtë, sipas Kim.

Meqenëse Van Gogh pikturoi në një punishte në azil, bazuar në skica dhe kujtimet e tij, besohet se qielli ka të ngjarë të jetë një rezultat i përbërë i shumë vëzhgimeve të natës.