Një studim i ri pretendon se ka zgjidhur një mister rreth pikturës së Vincent van Gogh-ut, Nata me yje, madje ka përcaktuar edhe natën e saktë që shërbeu si frymëzim për të.
Nata me yje e Van Gogh-ut është padyshim një nga pikturat më të famshme në botë, në të njëjtin nivel me Lulediellët e tij dhe atë pikturën që shfaqet në filmin e Mr. Bean. Historianët e artit e kanë studiuar gjerësisht, por ende mbeten disa mistere.
Një prej tyre është nëse piktura paraqet një qiell të vërtetë nate, të vëzhguar nga artisti, apo nëse është një kompozim i krijuar nga imagjinata. Kjo lidhet edhe me një pyetje tjetër: cilën natë paraqet saktësisht Nata me yje?
Grupe të tjera studiuesish janë përpjekur ta zgjidhin këtë çështje edhe më parë, dhe ekzistojnë disa të dhëna që mund t’i ndihmojnë.
A paraqet “Nata me yje” një qiell të vërtetë?
Të dhëna për këtë pyetje gjenden në letrat e Van Gogh-ut, të cilat ndihmojnë në përcaktimin e verës së vitit 1889 si periudha kur ai u frymëzua për pikturën. Një tjetër e dhënë janë yjet dhe Hëna që shfaqen në vetë pikturën.
Nëse supozojmë se këto janë vëzhgime astronomike dhe jo krijime fantastike, atëherë duhet të jetë e mundur të përcaktohet se cila natë e frymëzoi pikturën.
Fatkeqësisht, grupet e mëparshme të studiuesve kanë arritur në përfundime kontradiktore. Është propozuar mesi i qershorit 1889, por në datën e sugjeruar Hëna do të ishte dukur shumë më e plotë në qiell sesa paraqitet në pikturë.
Tani, një grup i ri studiuesish nga kompania koreano-jugore e shkencave hapësinore SLLAB Inc. dhe Shkolla e Kërkimeve Hapësinore në Universitetin Kyung Hee beson se përpjekjet e mëparshme kanë bërë një gabim thelbësor në identifikimin e yjësive që Van Gogh-u po paraqiste.
“Për një astronom vëzhgues, grumbulli i yjeve në Natën me yje është Hyadat në yjësinë e Demit”, tha në një deklaratë autori kryesor i studimit, Elijah Jeong-hyun Kim, drejtor ekzekutiv i SLLAB dhe doktorant në Shkollën e Kërkimeve Hapësinore të Universitetit Kyung Hee.
“Por, në momentin që lexova studimet e mëparshme, të cilat e shpjegonin atë si Dashin, pata ndjesinë se piktura po më thërriste.”
Duke supozuar se piktura paraqet Hyadat, grupi thotë se mund ta datojë frymëzimin e saj në mëngjesin e 22 korrikut 1889.
Në atë datë, Hëna, planeti Venus dhe grumbulli yjor i Hyadave në yjësinë e Demit do të ishin të gjithë të dukshëm rreth agimit. Edhe Hëna do të ishte më e plotë, duke përputhur më mirë pamjen e saj në pikturë.
Ndërkohë, studiuesit e përjashtojnë datën e mëparshme të qershorit, me argumentin se Venusi dhe Dashi nuk do të ishin të dukshëm njëkohësisht në qiellin e muzgut.
Rikthim te burimet
Përveç udhëtimit në Saint-Rémy për të verifikuar nëse perspektiva nga e cila pikturonte Van Gogh-u do t’i lejonte të shihte yjësitë e propozuara, grupi gjeti prova të tjera në mbështetje të datës së korrikut. Ato përfshijnë letrat e Van Gogh-ut, ku përmenden cikadat, çka sugjeron se moti ishte më i nxehtë, siç ishte tipike për korrikun e atij viti.
Edhe raportet meteorologjike të kohës tregojnë se qielli do të kishte qenë i kthjellët në datën e propozuar rishtazi. Megjithatë, studiuesit theksojnë se piktura mund të jetë bazuar në disa net vëzhgimesh, të cilat u ndërthurën në një vepër të vetme përfundimtare.
Për disa njerëz, përcaktimi i datës së saktë është aspekti më i rëndësishëm i këtij zbulimi. Por grupi i studiuesve ishte edhe më i entuziazmuar nga provat që tregojnë se piktura mbështetet në vëzhgime reale dhe jo vetëm në imagjinatë.
“Thelbi i skenarit që ky studim ka arritur të përcaktojë më ngushtë nuk është vetë data, por fakti se kufizime të pavarura nga njëra-tjetra — fusha e ngushtë e pamjes, forma e grupimit qendror të yjeve, pozicionet e Hënës dhe Venusit, kushtet atmosferike të kohës dhe përshkrimet e stinës në letra — përputhen të gjitha me një agim të vetëm në fund të korrikut 1889”, shkruajnë studiuesit në studimin e tyre.
“Ky përputhim i shtresave të palidhura me njëra-tjetrën, që të gjitha tregojnë të njëjtin çast, është i vështirë të pajtohet me idenë se qielli në telajo është një krijim arbitrar. Përkundrazi, shpjegimi më i thjeshtë është se ai e ka zanafillën te përvoja e vëzhgimit të një konfigurimi qiellor që ekzistonte realisht në një agim të caktuar.”
