Studentët sfidojnë pushtetin e Vuçiç! Mbahen sot zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Serbi

Sot Serbia mban zgjedhjet e parakohshme, pas protestave studentore që tronditën pushtetin e partisë SNS, të presidentit Aleksandar Vuçiç.

Një ndjenjë shprese përfshiu Beogradin të enjten në mbrëmje, ndërsa mijëra njerëz u mblodhën për tubimin e fundit të Listës së Studentëve, grupi i kandidatëve të paraqitur nga lëvizja studentore që ka protestuar kundër qeverisë për pothuajse saktësisht dy vjet.

Lista e Studentëve po bën thirrje për rrëzimin e regjimit aktual në Serbi nëpërmjet kutive të votimit në zgjedhjet parlamentare të së dielës .

Shumë nga ata që morën pjesë në tubim kishin kaluar ditë të tëra duke ecur drejt kryeqytetit serb nga të katër anët e vendit, duke e shndërruar finalen e fushatës në një shfaqje solidariteti dhe vendosmërie paqësore.

Kemi ecur nëpër Serbi nga njëri skaj në tjetrin, kemi vizituar fshatra dhe lagje, ju kemi parë në sy dhe kemi kuptuar se mund të mbështetemi tek ju», i tha turmës studenti i biologjisë Arsa Stojanovic.

Njerëz, kjo mban erë lirie», shtoi Aleksandar Çupiç, profesor i inxhinierisë së transportit dhe trafikut dhe kandidat në Listën e Studentëve.

Studentët shfaqen si agjentë të ndryshimit

Pas 24 muajsh protestash të shkaktuara nga shembja e një tendë betoni në stacionin hekurudhor të Novi Sadit , e cila vrau 16 persona në nëntor 2024, Serbia po shkon drejt zgjedhjeve të pashoqe në 14 vitet që kur Partia Progresive Serbe (SNS) erdhi për herë të parë në pushtet.

Për herë të parë në vite, partia në pushtet përballet me një sfidë serioze politike, e cila këtë herë vjen nga një lëvizje studentore që e ka kanalizuar pakënaqësinë e përhapur publike në një fushatë zgjedhore.

“Këto janë zgjedhjet e para që kur [Aleksandar] Vuçiç erdhi në pushtet në vitin 2012, të cilat janë konkurruese dhe rezultati i të cilave është i pasigurt”, tha politologu Dusan Spasojeviç për DW. “ Lëvizja studentore ka gjeneruar shpresë tek qytetarët dhe mbështetje të konsiderueshme. Sondazhet sugjerojnë se ata mund të fitojnë edhe më shumë se 40% të votave.”

Duke vepruar kështu, studentët janë përpjekur të lënë mënjanë ndarjet ideologjike, sociale dhe të politikës së jashtme që kanë formësuar prej kohësh politikën serbe.

SNS paraqitet si garant i vazhdimësisë

Vetëm pak kilometra larg, gjithashtu në Beograd, partia në pushtet SNS mbajti tubimin e saj të fundit.

Mesazhi këtu ishte i njohur: Një votë për SNS-në do të thotë stabilitet, vazhdimësi dhe prosperitet i mëtejshëm, ndërsa një ndryshim i qeverisë do të rrezikonte ta zhytte vendin në kaos.

Partia i paraqiti zgjedhjet si një betejë për të ardhmen dhe sovranitetin e Serbisë, duke akuzuar kundërshtarët e saj se u shërbejnë interesave të huaja.

“Ata u përpoqën ta shkatërronin vendin tonë me urdhër të huaj dhe kjo është arsyeja pse kjo është beteja më e vështirë”, u tha ish-presidenti Aleksandar Vuçiç mbështetësve të tij. “Ata na sulmuan me miliarda euro dhe ne e mbrojtëm veten me integritet, programin tonë, dashurinë për atdheun tonë dhe arritjet e Serbisë.”

Tension në rritje
Fushata është lënë gjithnjë e më shumë në hije nga dhuna, duke reflektuar një shoqëri në të cilën kundërshtarët politikë shpesh portretizohen jo thjesht si rivalë, por si armiq.

Deri në javën e fundit të fushatës, CRTA, një organizatë e pavarur monitorimi zgjedhjesh, kishte regjistruar 116 incidente që përfshinin dhunë fizike ose kërcënime verbale. Incidentet përfshinin konfrontime fizike, sulme ndaj aktivistëve në fushatë dhe përpjekje për të sekuestruar banderola fushate.

CRTA raportoi gjithashtu se aktivistët e opozitës, veçanërisht ata të lidhur me Listën e Studentëve, iu nënshtruan gjithashtu mbikëqyrjes dhe marrjes në pyetje nga policia. Në disa raste, tha organizata, policia ishte e ngadaltë në mbrojtjen e kandidatëve dhe mbështetësve të opozitës.

Akuza për lidhje me rrjete kriminale

Në periudhën e fundit para zgjedhjeve, ka pasur gjithashtu një sërë raportesh hetimore që shqyrtojnë lidhjet e dyshuara midis njerëzve të lidhur me SNS-në në pushtet dhe rrjeteve kriminale.

Të publikuara nga media e pavarur në ditët para zgjedhjeve, raportet kanë sjellë vëmendje të re ndaj çështjeve të korrupsionit, ndikimit politik dhe llogaridhënies – çështje në zemër të sfidës së lëvizjes studentore ndaj qeverisë.

Por Spasojeviç është skeptik se zbulimet do të bëjnë një ndryshim të rëndësishëm në rezultatin e zgjedhjeve.

Ai argumenton se ata që u besojnë mediave investigative ka të ngjarë ta kenë vendosur tashmë, ndërsa votuesit që mbështeten në mediat pro-qeveritare mund të mos i shohin kurrë këto raportime.