Pas 16 vitesh në pushtet dhe humbjes së zgjedhjeve, Viktor Orbán mund të jetë drejt një posti të ri, këtë herë në Nju Jork. Administrata Trump po promovon kandidaturën e ish-kryeministrit hungarez për postin e sekretarit të përgjithshëm të OKB-së dhe po shqyrton madje mundësinë që ta propozojë si kandidat të përbashkët të Shteteve të Bashkuara, Rusisë dhe Kinës. Shtëpia e Bardhë po vlerëson mundësinë që drejtimin e organizatës t’ia besojë një politikani që për vite me radhë është përplasur me establishmentin ndërkombëtar.
Sipas The Wall Street Journal, zyrtarët amerikanë e kanë kontaktuar tashmë Orbánin dhe e kanë ftuar të hyjë në garë. Ai ka shprehur interes, por ende nuk ka marrë një vendim.
Kjo lëvizje do të përbënte një zhvillim të rëndësishëm në garën për të pasuar António Guterresin, mandati i të cilit përfundon më 31 dhjetor. Një zyrtar i Departamentit të Shtetit pranoi se ideja fillimisht dukej pothuajse e pabesueshme, por tha se diskutimet e mëparshme me përfaqësuesit rusë dhe kinezë sugjeronin se si Moska, ashtu edhe Pekini mund ta mbështesnin Orbánin.
Administrata ka nisur madje të llogarisë votat. Sipas vlerësimit të zyrtarit, Orbán mund të sigurojë relativisht lehtë tetë vota në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe, ndoshta, deri në 10 nga 15 votat e mundshme. Një kandidat ka nevojë për të paktën nëntë vota dhe nuk duhet të përballet me veton e asnjërit prej pesë anëtarëve të përhershëm. Më pas, çështja do të ishte nëse Britania dhe Franca do të pajtoheshin me emërimin e tij. Të dyja vendet tradicionalisht kanë qenë të kujdesshme në përdorimin e së drejtës së vetos, por secila prej tyre mund ta bllokojë e vetme këtë kandidaturë.
Propozimi i pazakontë pasqyron kërkimin e Trumpit për një udhëheqës konservator, të aftë për t’u përballur me establishmentin ndërkombëtar, çka i ka shtyrë këshilltarët e tij t’i drejtohen drejtpërdrejt Orbánit. Zyrtarët amerikanë e përshkruan atë si «kandidatin e ëndrrave për konservatorët e MAGA-s», duke vënë në dukje se, ndryshe nga kandidatët, karrierat e të cilëve janë zhvilluar kryesisht në qarqet diplomatike, Orbáni ka përvojë të gjerë në drejtimin e një vendi dhe në përballjen me kundërshtarët politikë.
Sipas një burimi të njohur me diskutimet, njoftimi i mundshëm i kandidaturës së tij është shtyrë deri pas zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA, në nëntor. Një nga arsyet është se Orbáni nuk dëshiron të hyjë në garë pa pasur garanci se mund të fitojë.
Orbáni, 63 vjeç, është një nga figurat më të spikatura të së djathtës nacionaliste në Evropë. Gjatë 16 viteve të njëpasnjëshme në pushtet në Hungari, nga viti 2010 deri në vitin 2026, ai ndoqi politika të ashpra ndaj imigracionit, organizatave të shoqërisë civile dhe institucioneve liberale, duke u përplasur vazhdimisht me Bashkimin Evropian për pavarësinë e gjyqësorit, lirinë e medias dhe shtetin e së drejtës.
Kritikët e akuzuan për dobësimin e institucioneve demokratike dhe për forcimin e kontrollit të tij mbi sistemin politik dhe mediat. Orbáni, nga ana e tij, e paraqiti veten si mbrojtës të sovranitetit kombëtar dhe vlerave konservatore kundër asaj që e quante ndërhyrje liberale nga Brukseli.
Marrëdhënia e tij e ngushtë me presidentin rus Vladimir Putin, edhe pas pushtimit rus të Ukrainës, shkaktoi kritika të ashpra në mbarë Evropën. Ndërkohë, ai konsiderohej gjithashtu një nga aleatët më të rëndësishëm të Kinës në kontinent.
Koha e Orbánit në pushtet përfundoi me një humbje dërrmuese në prill. Partia e tij, Fidesz, humbi përballë partisë Tisza të Péter Magyarit, e cila siguroi një shumicë prej dy të tretash në parlament. Trumpi, i cili e kishte mbështetur publikisht Orbánin gjatë fushatës zgjedhore, dërgoi gjithashtu zëvendëspresidentin JD Vance në Hungari për të mbështetur rizgjedhjen e tij. Përpjekja dështoi dhe Magyar u betua si kryeministër në maj. Orbáni mbeti në krye të Fidesz-it, por tashmë si pjesë e opozitës.
Orbáni është një figurë e njohur në Izrael. Gjatë viteve të tij në pushtet në Budapest, ai kultivoi lidhje të ngushta personale dhe politike me kryeministrin Benjamin Netanyahu dhe e mbështeti Izraelin gjatë diskutimeve delikate brenda Bashkimit Evropian. Ai ishte ndër aleatët më të afërt evropianë të Netanyahut dhe, gjatë luftës në Gaza, e mbështeti atë në përplasjen me Gjykatën Penale Ndërkombëtare.
Në prill të vitit 2025, Orbáni priti Netanyahun në Budapest, pavarësisht urdhër-arrestit të lëshuar ndaj tij nga kjo gjykatë, dhe njoftoi se Hungaria do të tërhiqej nga institucioni. Më vonë, gjykata vendosi se Hungaria kishte shkelur detyrimet e saj duke mos e arrestuar Netanyahun, ndërsa qeveria e re e Magyarit e përmbysi planin e tërheqjes.
Orbáni gjithashtu bllokoi për muaj të tërë sanksionet evropiane kundër kolonëve dhe organizatave izraelite të akuzuara për dhunë ndaj palestinezëve. Këto sanksione u miratuan pas ndryshimit të qeverisë. Prandaj, nëse emërimi i tij materializohet, ai do të kishte një rëndësi të veçantë për Izraelin, marrëdhëniet e të cilit me Guterresin u përkeqësuan ndjeshëm gjatë luftës.
Ideja nuk është krejtësisht e re. Në maj, mediat hungareze raportuan se figura të lëvizjes MAGA po shqyrtonin mundësinë për t’i siguruar Orbánit një post të lartë në OKB, pjesërisht për shkak të mundësisë së imunitetit diplomatik, në kushtet e kërcënimeve për hetime korrupsioni nga qeveria e re.
Në shtator, The Guardian raportoi se emri i tij po përmendej si kandidat i mundshëm për sekretar të përgjithshëm, megjithëse nuk kishte asnjë tregues publik se ai synonte të kandidonte. E reja tani është pretendimi se administrata amerikane e ka kontaktuar drejtpërdrejt dhe po zhvillon diskutime mbi bazën e mbështetjes që beson se mund të sigurojë për të, shkruan Ynet.
Ndërkohë, gara për këtë post mbetet në ngërç. Asnjë nga kandidatët nuk ka siguruar mbështetjen e mjaftueshme në gjashtë raunde votimesh të fshehta, jozyrtare dhe orientuese të zhvilluara nga Këshilli i Sigurimit.
Në raundin e fundit, më 16 tetor, Rebeca Grynspan nga Kosta Rika mori nëntë vota pro, por edhe gjashtë kundër, përfshirë dy nga anëtarë të përhershëm me të drejtë vetoje.
Grynspan, e cila është hebreje dhe vajza e të mbijetuarve të Holokaustit, vazhdon të konsiderohet kandidatja favorite. Ajo është sekretare e përgjithshme e Konferencës së Kombeve të Bashkuara për Tregtinë dhe Zhvillimin dhe më parë ka shërbyer si zëvendëspresidente e Kosta Rikës.
Ajo ka lidhje të ngushta familjare me Izraelin, përfshirë një motër që jeton në Mevaseret Zion dhe nipër që kanë shërbyer në Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF). Megjithatë, zyrtarë republikanë në Shtetet e Bashkuara kanë shprehur rezerva për kandidaturën e saj, duke argumentuar se ajo është tepër kritike ndaj Izraelit dhe tepër tolerante ndaj Kinës.
Kandidatët e tjerë të rëndësishëm përfshijnë Rafael Grossin nga Argjentina, drejtorin e përgjithshëm të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, dhe Carolyn Rodrigues Birkett nga Guajana.
Mungesa e një rezultati të qartë e ka shtyrë Shtëpinë e Bardhë të kërkojë emra të rinj jashtë grupit ekzistues të kandidatëve. Sipas një raporti të Politico, administrata Trump nuk dëshiron një tjetër diplomat me përvojë të gjatë, i cili do të vazhdonte ta drejtonte OKB-në si deri më tani. Ajo kërkon dikë që do të udhëhiqte një transformim të thellë të një organizate që po përballet si me kriza buxhetore, ashtu edhe me kriza politike.
Ndër emrat e shqyrtuar ishte edhe Feridun Sinirlioğlu, ish-ministër i Jashtëm i Turqisë dhe sekretar i përgjithshëm i Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë. Ai ka shërbyer më parë si ambasador i Turqisë në OKB dhe e ka akuzuar Izraelin për krime lufte. Megjithatë, ai ishte gjithashtu zyrtari që nënshkroi në emër të Turqisë marrëveshjen e pajtimit me Izraelin në vitin 2016, pas krizës së anijes Mavi Marmara.
Javën e kaluar, një tjetër kandidat zyrtar hyri në garë: Lana Nusseibeh nga Emiratet e Bashkuara Arabe, ish-ambasadore e vendit në OKB.
Nusseibeh, 48 vjeçe, vjen nga një familje e vjetër palestineze në Jerusalem, flet hebraisht dhe ka një diplomë master në studimet për Izraelin dhe diasporën hebraike. Gjyshi i saj, Anwar Nusseibeh, zhvilloi bisedime me Moshe Dayan pas Luftës Gjashtëditore të vitit 1967, ndërsa xhaxhai i saj, Sari Nusseibeh, bashkëpunoi me Ami Ayalonin në një nismë për paqen izraelito-palestineze.
Ajo dënoi masakrën e 7 tetorit dhe rrëmbimin e izraelitëve nga Hamasi, por më vonë kritikoi operacionet e IDF-së në Gaza dhe kundërshtoi aneksimin e territoreve në Bregun Perëndimor.
Në cilësinë e ambasadores, ajo luajti një rol qendror në avancimin e një rezolute për zgjerimin e ndihmës humanitare për Gazën. Kandidatura e saj mbështetet nga shtetet e Gjirit, por është përballur me kritika për pretendimet se Emiratet e Bashkuara Arabe i kanë dhënë mbështetje një milicie të përfshirë në mizori në Sudan. Abu Dhabi i mohon këto akuza.
Të martën, Nusseibeh pritet ta paraqesë zyrtarisht kandidaturën e saj në një seancë dëgjimore publike në OKB dhe t’u përgjigjet pyetjeve të përfaqësuesve të shteteve anëtare. Pas kësaj, Këshilli i Sigurimit pritet të zhvillojë një raund tjetër votimesh orientuese.
