Fitorja e Listës Studentore në zgjedhjet parlamentare në Serbi ka hapur një kapitull të ri politik, me përgatitjet për formimin e qeverisë së re që kanë nisur menjëherë pas rezultatit zgjedhor. Megjithatë, krijimi i ekzekutivit paraqet sfida të shumta, pasi bëhet fjalë për një formacion politik pa një drejtues të vetëm dhe me përfaqësues nga fusha të ndryshme të shoqërisë.
Mes figurave që pritet të kenë rol në konfigurimin e ri politik janë studentë, mjekë, akademikë dhe artistë. Përtej përbërjes së qeverisë, pritshmëritë lidhen me luftën kundër korrupsionit, drejtësinë sociale dhe përmirësimin e të drejtave të punëtorëve.
Sipas The Guardian, ndër emrat që mund të kenë ndikim në fazën e ardhshme politike përmenden kardiologu Ilija Srdanoviç, i cili udhëhoqi listën e kandidatëve, ish-guvernatori i bankës qendrore Dejan Shoshkiç dhe profesori i kimisë në Universitetin e Beogradit, Radomir Shajçiç, i cili foli në emër të Listës pas fitores.
Sipas afateve kushtetuese të përmendura në raportim, parlamenti i ri duhet të mblidhet brenda 30 ditësh, ndërsa afati për formimin e qeverisë së re është 90 ditë.
BE-ja dhe Rusia, në pritje të orientimit të qeverisë së re
Një nga çështjet më të rëndësishme pas ndryshimit politik në Serbi është drejtimi që do të marrë vendi në raport me Bashkimin Europian, Rusinë dhe Kinën.
Në Bruksel, fitorja e Listës Studentore shihet si një mundësi për të përshpejtuar procesin e integrimit europian të Serbisë, i cili prej vitesh ka përparuar me ritme të ngadalta.
Kancelari gjerman Friedrich Merz deklaroi se Berlini do të mbështesë aktivisht rrugën europiane të Serbisë. Edhe presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, përshëndeti rezultatin zgjedhor dhe shprehu gatishmërinë e BE-së për të mbështetur reformat në fushën e shtetit të së drejtës, lirisë së medias, luftës kundër korrupsionit dhe forcimit të institucioneve demokratike.
Nga ana tjetër, Kremlini deklaroi se udhëheqësit e rinj e kuptojnë rëndësinë e bashkëpunimit me Rusinë për interesat e Serbisë.
Marrëdhëniet me Moskën mbeten një element i rëndësishëm i politikës së jashtme serbe. Vendi vazhdon të mbështetet te gazi rus dhe që nga viti 2022, nuk është bashkuar me sanksionet e Bashkimit Europian kundër Rusisë pas pushtimit të Ukrainës.
Lista Studentore, mes integrimit europian dhe interesave kombëtare
Pavarësisht fitores, brenda Listës Studentore duket se ekzistojnë qëndrime të ndryshme për orientimin e ardhshëm të Serbisë.
Një pjesë e përfaqësuesve mbështet afrimin me Bashkimin Europian dhe përshpejtimin e procesit të anëtarësimit, ndërsa një tjetër pjesë vë theksin te mbrojtja e interesave kombëtare dhe ruajtja e marrëdhënieve strategjike me fuqitë e mëdha, veçanërisht Rusinë dhe Kinën.
Një prej çështjeve më të ndjeshme mbetet Kosova. Sipas analizës së publikuar, nuk ka ende shenja se Lista Studentore do të ndryshojë qëndrimin tradicional të Beogradit lidhur me njohjen e pavarësisë së Kosovës.
Rusia, e cila nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, mbetet për Serbinë një partner i rëndësishëm edhe në këtë çështje, ndërsa lidhjet me Pekinin përfshijnë interesa ekonomike dhe politike.
Sfida e madhe për Serbinë
Pyetja kryesore pas fitores së Listës Studentore është nëse ndryshimi politik do të shoqërohet edhe me një ndryshim të mirëfilltë në politikën e brendshme dhe të jashtme të vendit.
Lufta kundër korrupsionit, forcimi i institucioneve dhe përmirësimi i drejtësisë sociale mund të krijojnë kushtet për reforma të rëndësishme. Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse këto objektiva do të shoqërohen me një orientim më të qartë drejt Bashkimit Europian apo nëse Beogradi do të vazhdojë politikën e balancimit mes Perëndimit, Moskës dhe Pekinit.
Për momentin, formimi i qeverisë së re dhe qëndrimet që do të mbajë ajo për çështjet kryesore të politikës së jashtme do të jenë vendimtare për të përcaktuar drejtimin e ardhshëm të Serbisë.
