Ekonomia shqiptare po vijon të shfaqë ecuri pozitive, me rritjen ekonomike që parashikohet të arrijë në 3,4% gjatë vitit 2026. Përmirësimi i financave publike dhe i bilanceve të jashtme ka forcuar qëndrueshmërinë ekonomike të vendit, ndërsa borxhi publik ka zbritur nën 50% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB).
Megjithatë, për të siguruar rritje më të qëndrueshme në afatgjatë, Shqipëria duhet të ndërmarrë reforma që rrisin produktivitetin, diversifikojnë eksportet, nxisin investimet dhe përballojnë presionet demografike.
Këto janë disa nga përfundimet kryesore të raportit të Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor, Western Balkans Regular Economic Report No. 30, për vjeshtën e vitit 2026.
Tregu i punës përmirësohet, pagat vijojnë rritjen
Ekonomia shqiptare ruajti ritme të qëndrueshme rritjeje në muajt e parë të vitit 2026, e mbështetur nga kërkesa e brendshme, sektori i shërbimeve dhe ndërtimi.
Sipas Bankës Botërore, tregu i shtrënguar i punës ka ndihmuar në uljen e papunësisë në nivelin më të ulët historik. Ndërkohë, pagat kanë vijuar të rriten dhe varfëria ka shënuar rënie të mëtejshme.
Kredia për ekonominë ka ruajtur rritje të fortë, ndërsa sektori financiar vijon të paraqitet i qëndrueshëm, i mbështetur edhe nga niveli i ulët i kredive me probleme.
Nga ana tjetër, inflacioni u rrit gradualisht deri në gusht, nën ndikimin e shtrenjtimit të ushqimeve dhe karburanteve, rritjes së qirave për shkak të kërkesës së lartë nga turizmi dhe ecurisë pozitive të pagave.
Borxhi publik zbret nën 50% të PBB-së
Pozicioni fiskal i Shqipërisë ka vijuar të përmirësohet gjatë vitit 2026. Të ardhurat e larta buxhetore ndihmuan në krijimin e një suficiti fiskal gjatë gjysmës së parë të vitit.
Sipas raportit, suficiti buxhetor dhe forcimi i lekut kanë kontribuar në uljen e mëtejshme të borxhit publik, i cili ka zbritur nën nivelin e 50% të PBB-së.
Edhe pozicioni i jashtëm i ekonomisë është forcuar, falë rritjes së investimeve të huaja direkte, shtimit të rezervave valutore dhe ngushtimit të deficitit të llogarisë korrente.
Këta tregues sinjalizojnë përmirësim të ekuilibrave makroekonomikë, megjithëse Banka Botërore nënvizon se mbeten sfida të rëndësishme strukturore që mund të ndikojnë në ritmet e rritjes në vitet e ardhshme.
Varësia nga turizmi dhe eksportet e kufizuara mbeten sfida
Një prej shqetësimeve kryesore të evidentuara nga Banka Botërore është mbështetja e konsiderueshme e rritjes ekonomike te turizmi sezonal dhe shërbimet me vlerë të shtuar relativisht të ulët.
Baza e eksporteve shqiptare vijon të jetë e kufizuar, ndërsa shumë biznese që hyjnë në tregjet ndërkombëtare nuk arrijnë të ruajnë për një kohë të gjatë marrëdhëniet e tyre të eksportit.
Kjo kufizon mundësitë e kompanive për të zgjeruar aktivitetin, për të rritur produktivitetin dhe për të krijuar vende pune më cilësore e me paga më të larta.
Sipas raportit, meqë tarifat doganore janë tashmë relativisht të ulëta, faza e ardhshme e reformave tregtare duhet të përqendrohet te reduktimi i kostove që krijohen nga procedurat dhe rregullat brenda tregut.
Këto kosto, që lidhen me tregtinë e mallrave dhe shërbimeve, mund të jenë dy deri në pesë herë më të larta se tarifat doganore në fuqi.
Banka Botërore: Nevojiten vende pune më produktive dhe më të paguara
“Shqipëria ka bërë përparim të rëndësishëm ekonomik në vitet e fundit. Ndërsa vendi synon të mbështetet mbi këto arritje, krijimi i vendeve më produktive dhe më mirë të paguara të punës do të jetë thelbësor për të siguruar që më shumë njerëz të përfitojnë nga rritja ekonomike”, deklaron Massimiliano Paolucci, menaxher i Bankës Botërore për Shqipërinë.
Sipas tij, adresimi i mungesës së aftësive në tregun e punës, rritja e produktivitetit dhe krijimi i kushteve që bizneset të investojnë e të zgjerohen do të jenë faktorë kyç për të garantuar rritje afatgjatë dhe për të përshpejtuar afrimin ekonomik me Bashkimin Evropian.
Kjo nënkupton se sfida për Shqipërinë nuk është vetëm ruajtja e ritmeve pozitive të rritjes, por edhe përmirësimi i cilësisë së saj, në mënyrë që përfitimet të përkthehen në më shumë mundësi punësimi dhe të ardhura më të larta për qytetarët.
Rritja pritet të forcohet në vitet 2027–2028
Banka Botërore parashikon që ekonomia shqiptare të rritet me 3,4% në vitin 2026, me një forcim gradual të ritmeve të rritjes gjatë viteve 2027 dhe 2028, përkatësisht në 3.6 dhe 3.7%.
Perspektiva mund të përmirësohet më tej nëse vendi përshpejton reformat për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, arrin rritje të produktivitetit, nxit investimet private dhe zgjeron bazën e eksporteve.
Megjithatë, pasiguria në ekonominë globale, plakja dhe tkurrja demografike, si dhe rreziqet që lidhen me ndryshimet klimatike, mbeten sfida për perspektivën ekonomike.
Sipas vlerësimeve të raportit, reformat tregtare në sektorët e mallrave dhe shërbimeve mund të rrisin nivelin e PBB-së deri në 10% në periudhën afatmesme, duke nxitur eksportet, investimet dhe krijimin e vendeve të punës.
Në këtë kontekst, përmirësimi i klimës së biznesit, thjeshtimi i procedurave administrative dhe reduktimi i kostove të panevojshme tregtare konsiderohen thelbësore për të rritur konkurrueshmërinë e ekonomisë shqiptare dhe për të siguruar një rritje më gjithëpërfshirëse në vitet e ardhshme.