Duart dhe këmbët e ftohta janë një shqetësim i zakonshëm, veçanërisht gjatë muajve të ftohtë. Në shumë raste, kjo është një mënyrë normale e reagimit të organizmit ndaj temperaturave të ulëta. Megjithatë, nëse gjymtyrët mbeten të ftohta edhe në ambiente të ngrohta, shkaku mund të lidhet me qarkullimin e gjakut ose me disa probleme shëndetësore.
Sipas ekspertëve të Mayo Clinic, duart vazhdimisht të ftohta mund të jenë shenjë e anemisë, diabetit, sëmundjes së Raynaud-së ose çrregullimeve të tjera që ndikojnë në enët e gjakut.
1. Qarkullimi i dobët i gjj
Kur qarkullimi i gjakut drejt duarve dhe këmbëve është i kufizuar, këto pjesë të trupit mund të ndihen më të ftohta se pjesët e tjera.
Një nga shkaqet e mundshme është sëmundja arteriale periferike, e cila ngushton enët e gjakut dhe kufizon furnizimin e indeve me gjak. Ajo mund të shoqërohet me dhimbje gjatë ecjes, mpirje, ndryshime të ngjyrës së lëkurës ose plagë që shërohen ngadalë.
2. Anemia dhe mungesa e hekurit
Anemia shfaqet kur organizmi nuk ka mjaftueshëm rruaza të kuqe të shëndetshme ose hemoglobinë për të transportuar oksigjenin në mënyrë të përshtatshme.
Përveç ndjesisë së të ftohtit, ajo mund të shkaktojë lodhje, dobësi, marramendje, zbehje të lëkurës dhe vështirësi në frymëmarrje gjatë aktivitetit fizik.
Mungesa e hekurit është një shkak i zakonshëm i anemisë, por jo i vetmi. Analizat e gjakut mund të ndihmojnë në përcaktimin e shkakut dhe trajtimit të duhur.
3. Fenomeni i Raynaud-së
Fenomeni i Raynaud-së është një gjendje në të cilën enët e vogla të gjakut ngushtohen tepër si reagim ndaj të ftohtit ose stresit.
Gjatë episodeve, gishtat mund të bëhen të bardhë, më pas blu dhe, kur qarkullimi rikthehet, të skuqen. Mund të shfaqen gjithashtu mpirje, shpime gjilpërash ose dhimbje.
Kjo gjendje është më e shpeshtë te gratë dhe shpesh fillon në moshë të re. Në disa raste është e pavarur, ndërsa në të tjera mund të lidhet me sëmundje autoimune, si lupusi ose skleroderma.
4. Hipotiroidizmi
Tiroidja prodhon hormone që ndihmojnë në rregullimin e metabolizmit dhe temperaturës së trupit. Kur ajo nuk prodhon mjaftueshëm hormone, proceset metabolike mund të ngadalësohen dhe personi mund të ndiejë të ftohtë më shpesh.
Simptoma të tjera të mundshme përfshijnë lodhjen, shtimin në peshë, kapsllëkun, lëkurën e thatë dhe rënien e flokëve.
Hipotiroidizmi mund të kontrollohet me analiza gjaku, përfshirë matjen e hormonit stimulues të tiroides (TSH).
5. Diabeti
Diabeti, veçanërisht kur nuk kontrollohet mirë për një kohë të gjatë, mund të dëmtojë nervat dhe enët e gjakut.
Dëmtimi nervor mund të shkaktojë mpirje, shpime gjilpërash ose ndryshime në mënyrën se si perceptohet temperatura. Ndërkohë, problemet e qarkullimit mund të ndikojnë në furnizimin me gjak të këmbëve.
Personat me diabet duhet t’i kushtojnë rëndësi të veçantë plagëve, ndryshimeve të ngjyrës dhe uljes së ndjeshmërisë në këmbë.
6. Pesha e ulët trupore dhe mungesa e yndyrës mbrojtëse
Yndyra nënlëkurore ndihmon në ruajtjen e nxehtësisë së trupit. Personat me pak yndyrë trupore mund ta kenë më të vështirë të ruajnë temperaturën, veçanërisht në ambiente të ftohta.
Nëse ndjesia e të ftohtit shoqërohet me humbje të pashpjegueshme në peshë, dobësi ose ndryshime të oreksit, është e rëndësishme të vlerësohet shkaku dhe të mos supozohet se lidhet vetëm me përmasat trupore.
7. Duhani, stresi dhe disa medikamente
Nikotina mund të ngushtojë enët e gjakut dhe të përkeqësojë qarkullimin drejt gjymtyrëve. Stresi gjithashtu mund të shkaktojë ngushtim të përkohshëm të enëve të gjakut, ndërsa disa medikamente mund të ndikojnë në shfaqjen ose përkeqësimin e simptomave të Raynaud-së.
Nëse duart dhe këmbët ju ftohen shpesh, mund të ndihmojë mbajtja e trupit ngrohtë, përdorimi i dorezave dhe çorapeve të përshtatshme, aktiviteti fizik i rregullt dhe shmangia e duhanit. Mos ndërprisni medikamentet pa u konsultuar me mjekun.
Kur duhet të konsultoheni me mjekun?
Nëse duart dhe këmbët janë vazhdimisht të ftohta edhe në ambiente të ngrohta, ose nëse kjo gjendje shoqërohet me mpirje, dhimbje, ndryshime të ngjyrës së lëkurës apo lodhje të vazhdueshme, rekomandohet një kontroll mjekësor.
Nëse njëra dorë ose këmbë bëhet papritur shumë e ftohtë, e zbehtë ose blu, veçanërisht kur shoqërohet me dhimbje të fortë ose mpirje, kërkoni ndihmë urgjente, pasi mund të jetë shenjë e një problemi serioz të qarkullimit.
