Libri i ri i gazetarit Matthew Cole lidh fonde të fshehta prej 2 miliardë dollarësh, të siguruara nga udhëheqës të shteteve të Gjirit Persik, me dhëndrin e Donald Trumpit, në një përpjekje për të ndikuar në politikën e Shteteve të Bashkuara.
Është e vështirë të dish se ku të përqendrosh vëmendjen. Dy mandatet presidenciale të Donald Trumpit prodhojnë aq shumë skandale dhe abuzime, saqë ato shndërrohen në një kaleidoskop gjigant shpërqendrimesh që ndryshojnë vazhdimisht.
Në librin e tij tronditës dhe të rëndësishëm, Princes and Thieves («Princat dhe hajdutët»), ku pretendon se zbulon veprimtari të Jared Kushnerit gjatë administratës së parë Trump që nuk ishin raportuar më parë, gazetari investigativ Matthew Cole, një reporter me përvojë në çështjet e sigurisë kombëtare, na kërkon të përqendrohemi te grupi i sheikhateve të pasura me naftë, të njohura si Emiratet e Bashkuara Arabe.
Nëse pretendimet e Cole janë të sakta, marrëdhënia politike dhe financiare e Kushnerit me presidentin e Emirateve të Bashkuara Arabe, Mohammed bin Zayed, i njohur gjerësisht si M.B.Z., përbën atë që me siguri do të ishte rasti më i rëndë i zhvillimit të politikës së jashtme amerikane jashtë ligjit dhe mbikëqyrjes demokratike që nga skandali Iran-Contra, gjatë administratës së Ronald Reaganit në vitet 1980.
Në atë skandal, zyrtarët qeveritarë shitën fshehurazi armë Iranit dhe përdorën të ardhurat për të financuar një kryengritje të dhunshme të së djathtës në Nikaragua, në kundërshtim me urdhrat e qarta të Kongresit. Ajo që pretendon Cole është, në mos më e rëndësishme, të paktën po aq e rëndësishme: se Kushner bashkëpunoi me Emiratet e Bashkuara Arabe për të formësuar politikën amerikane në të gjithë Lindjen e Mesme dhe se, gjatë kësaj veprimtarie, iu dha akses në llogari bankare që përmbanin rreth 2 miliardë dollarë.
Duhet të bëhen dy sqarime. Burimet më të rëndësishme të Cole mbeten anonime. Në shënimet e tij përsëriten formulime si «një burim konfidencial me njohuri të drejtpërdrejta» dhe «intervistë e autorit me një burim që mori pjesë në takim». Po aq e rëndësishme është të pranohet se Kushner refuzoi të intervistohej për librin e Cole. Avokati i tij i përshkroi pretendimet e gazetarit si «të çmendura, të rreme dhe shpifëse» dhe javën e kaluar kërcënoi me veprime ligjore kundër revistës Vanity Fair, e cila publikoi një fragment nga libri.
Dëshironi të qëndroni të informuar për zhvillimet në Izrael dhe Emiratet e Bashkuara Arabe? Regjistrohuni në buletinin Your Places: Global Update dhe do t’ju dërgojmë në email mbulimin tonë më të fundit.
Në meritë të Cole, ai pranon se, edhe pas pesë vitesh hetimesh, «mbeten ende shumë gjëra të panjohura për marrëdhëniet dhe marrëveshjet e Kushnerit me udhëheqësit e Izraelit, Arabisë Saudite, Katarit dhe, veçanërisht, Emirateve të Bashkuara Arabe».
Pra, ajo që kemi është një rrëfim i paplotë dhe i kontestuar për këto marrëdhënie. Pyetja që ngre libri është nëse Cole ka paraqitur prova të mjaftueshme për të justifikuar një hetim të gjerë të Kongresit mbi pretendimet e tij. Përgjigjja është një po e prerë.
Pika e nisjes është mjaft e qartë: M.B.Z. kontrollon shuma të jashtëzakonshme parash dhe ishte i vendosur të përdorte një pjesë të madhe të tyre për të fituar ndikim mbi presidencën amerikane dhe për të vendosur regjime të bindura ndaj tij në Egjipt — ku ndihmoi në financimin e grushtit të shtetit kundër qeverisë së zgjedhur të Vëllazërisë Myslimane në vitin 2013 —, Jemen, Katar dhe Libi. Kjo strategji e gjerë përfshinte mbështetjen për ngritjen e aleatit të tij, Mohammed bin Salman, në postin e princit të kurorës së Arabisë Saudite dhe, në fund, normalizimin e marrëdhënieve mes Izraelit dhe shumicës së fuqive myslimane.
Sipas këndvështrimit të tij, suksesi i Emirateve të Bashkuara Arabe në shndërrimin e Abu Dhabit dhe Dubait në qendra ndërkombëtare të aviacionit dhe destinacione turistike varet nga shtypja e islamizmit politik popullor dhe frenimi i Iranit. Mbështetja e presidentit Barack Obama për kryengritjet e Pranverës Arabe të viteve 2010 dhe 2011, si dhe marrëveshja e tij bërthamore me Iranin në vitin 2015, i kërcënonin këto objektiva.
Përgjigjja e parë e M.B.Z. ishte përdorimi i ndërmjetësve për të kanalizuar 3,5 milionë dollarë financime të paligjshme drejt fushatës presidenciale të Hillary Clintonit në vitin 2016. Pasi ajo humbi zgjedhjet, ai e zhvendosi vëmendjen te administrata e ardhshme Trump. Përmes ndërmjetësve të tij amerikanë — George Nader, konsulent politik dhe person i dënuar për abuzim seksual me fëmijë; Elliott Broidy, një ish-mbledhës i rëndësishëm fondesh për Trumpin, i cili kishte shërbyer në komitetin e inaugurimit të tij në vitin 2017; dhe Thomas Barrack, investitor në pasuri të paluajtshme, i cili tani është ambasador i administratës amerikane në Turqi — Emiratet identifikuan Kushnerin si personin që mund të ndikonte në presidentin e ri në emër të tyre.
Kjo ishte një zgjedhje e qëlluar. Trump e emëroi Kushnerin këshilltar të lartë, me detyrën që përfshinte arritjen e një zgjidhjeje përfundimtare në Lindjen e Mesme. Vetë kjo përbënte një largim nga tradita dhe llogaridhënia demokratike: Kushneri nuk ishte zgjedhur nga askush dhe, gjatë pjesës më të madhe të kësaj periudhe, veproi pa mbikëqyrje, megjithëse kishte akses në nivelet më të larta të informacionit sekret.
Duhet pranuar se Kushneri kishte arsye të forta ideologjike për të bashkëpunuar ngushtë me Emiratet e Bashkuara Arabe. M.B.Z. mundi, dhe deri në një masë e bëri këtë, të siguronte mbështetjen e një pjese të madhe të botës arabe për një plan që i linte palestinezët jashtë dhe që, në fund, pranonte aneksimin nga Izraeli të një pjese të madhe të Bregut Perëndimor. Çmimi përfundimtar, njohja e Izraelit nga Arabia Saudite, u afrua në mënyrë joshëse. (Ky proces u pengua nga mizoritë e Hamasit më 7 tetor 2023.) Në këtë kuptim, mund të thuhet se Kushneri punonte për të çuar përpara agjendën e shpallur hapur nga vjehrri i tij.
Çështja, megjithatë, është nëse Kushneri po ndiqte edhe skema të tjera private dhe, për t’i çuar ato përpara, po lejonte që politika e jashtme amerikane të diktohej nga një fuqi e huaj. Familja e Kushnerit përfitoi jashtëzakonisht shumë nga perceptimi se ai po vepronte në emër të M.B.Z. Katari, rival rajonal i Emirateve të Bashkuara Arabe, të cilin Arabia Saudite dhe Emiratet po e bllokonin ekonomikisht dhe po e kërcënonin me pushtim, besonte se duhej ta kundërpeshonte këtë ndikim. Një fond përmes të cilit Katari investon një pjesë të pasurisë së tij sovrane ndihmoi në shpëtimin financiar të familjes Kushner pas një investimi katastrofik prej 1,8 miliardë dollarësh në rrokaqiellin 666 Fifth Avenue në Nju Jork.
Pretendimet më shpërthyese të Cole, megjithatë, lidhen me një operacion të vitit 2017 nga një njësi e inteligjencës ushtarake holandeze, e cila zbuloi se agjentët rusë kishin pamje të ekranit nga brenda iPhone X të Kushnerit. Hetimet e mëtejshme zbuluan se Kushneri kishte akses në një llogari bankare në Emiratet e Bashkuara Arabe, ku ndodheshin 750 milionë dollarë, të pastruara përmes Azerbajxhanit, por që, sipas Cole, e kishin origjinën nga qeveritë e Emirateve dhe Arabisë Saudite. «Nuk është e qartë nëse Trumpi e miratoi ndonjëherë këtë marrëveshje apo nëse ishte në dijeni të saj», shkruan Cole.
Sipas Cole, deri në pranverën e vitit 2018, M.B.Z. kishte transferuar rreth 1 miliard dollarë në një llogari tjetër, të mbajtur nga banka qendrore izraelite, në emër të Kushnerit. Cole thotë se është gjithashtu «e paqartë» nëse dhe si i përdori Kushneri këto fonde, «por, sipas personit që kishte dijeni për paratë, ato ishin caktuar për përfitimin personal të Kushnerit». Sipas interpretimit të Cole, për M.B.Z., kthimi i investimit të tij ishte riorientimi i politikës së jashtme amerikane në Lindjen e Mesme, i cili kulmoi me pushtimin e Iranit, ndikimin e të cilit ai e kishte frikë.
Këto akuza janë të rënda. Llogaria e parë bankare dyshohet se ishte një fond i fshehtë që përdorej për të financuar operacione në Libi dhe gjetkë nga Erik Prince, ish-drejtori ekzekutiv i Blackwater, kompanisë private ushtarake që sot njihet si Academi. Nëse Kushneri kishte të drejtë nënshkrimi në këtë llogari, ai po ndihmonte në drejtimin e luftërave me ndërmjetës të një qeverie të huaj. Dhe nëse ai përdori një pjesë ose të gjitha paratë e llogarisë së dytë për përfitimin e tij personal, atëherë në praktikë ishte një agjent i padeklaruar i një fuqie të huaj.
Puna e Cole është mjaft e përmbajtur, e detajuar dhe e mbështetur në analizë të imtësishme për ta bërë të domosdoshëm një hetim të gjerë dhe urgjent nga Kongresi. Mund të supozohet se, meqë Kushneri i konsideron të gjitha këto pretendime trillime të çmendura, ai dëshiron të pastrojë emrin e tij nga disa prej akuzave më të rënda që i janë drejtuar ndonjëherë një zyrtari të lartë federal amerikan. Nëse vendi nuk është në gjendje t’u bëjë të ditur qytetarëve të tij nëse politika e jashtme është apo jo në shitje, atëherë dallimi mes një republike demokratike dhe autokracisë së fshehtë që u përpoq të ndikonte mbi të do të jetë shumë më i vogël nga sa do të donim të besonim.
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e NY Times
