Pse diga e propozuar e Indisë pranë kufirit me Kinën po shkakton protesta?

India ka vendosur trupa paraushtarake në disa pjesë të shtetit të saj verilindor të Arunachal Pradesh, mes protestave kundër një projekti të propozuar për mega-hidrocentral pranë kufirit me Kinën.

Vendosja e trupave vjen pas një proteste javën e kaluar në Luginën Siang, e cila kufizohet me Tibetin, gjatë së cilës katër gra u plagosën gjatë një përleshjeje me policinë, sipas raportimeve.

Protestuesit kundërshtuan Projektin Shumëqëllimor të Siang-ut të Sipërm (SUMP), një projekt i propozuar prej 11,200 megavatësh, duke thënë se diga do të përmbyste fshatrat e të parëve, do të shkatërronte tokat bujqësore, do të zhvendoste popullsi të mëdha dhe do të prishte jetesën.

Policia tha se protestuesit vandalizuan automjetet e policisë dhe qëlluan me gurë personelin e sigurisë.

Çfarë është projekti?

I propozuar për herë të parë si një projekt kombëtar nga qeveria e udhëhequr nga Kongresi në vitin 2008, projekti i lumit Siang është shfaqur që atëherë si një nga propozimet më të diskutueshme të infrastrukturës në Arunachal Pradesh. Partia e Kongresit është tani partia kryesore e opozitës.

Projekti konsiderohet strategjikisht i rëndësishëm për Indinë, veçanërisht në dritën e planeve të Kinës për një projekt të madh hidroenergjetik në rrjedhën e sipërme të të njëjtit lumë.

India e sheh digën e propozuar si një strukturë të madhe për ruajtjen e ujit për të rregulluar rrjedhat e lumenjve dhe për të forcuar sigurinë ujore dhe energjetike të vendit.

Në dhjetor 2024, Kina njoftoi planet për të ndërtuar digën më të madhe hidroenergjetike në botë në rrjedhën e sipërme, e njohur zyrtarisht si Hidrocentrali Medog.

Projekti i propozuar kinez ka ngritur shqetësime në Arunachal Pradesh, ku qeveria e shtetit e ka përshkruar atë si një "kërcënim ekzistencial".

Kina dhe India pretendojnë të dyja Arunachal Pradesh, të cilin Kina e quan Zangnan dhe e konsideron pjesë të Tibetit jugor.

Lumi Siang derdhet në Arunachal Pradesh nga Tibeti, ku njihet si Yarlung Zangbo.

Pse protestat?

Projekti i propozuar, që do të zhvillohet nga Korporata Kombëtare e Energjisë Hidroelektrike, ndodhet në Luginën Siang, ku kundërshtimi ka ardhur kryesisht nga komunitetet lokale, veçanërisht nga anëtarët e fisit Adi.

Banorët kanë frikë se diga e propozuar mund të përmbytë fshatrat e të parëve, të zhvendosë komunitetet dhe të prishë mënyrën e tyre të jetesës.

Rinia Adi Bane Kebang (ABKU), një lëvizje lokale bazë, ka paralajmëruar se diga mund të përmbytë disa fshatra dhe të shkaktojë dëme të mëdha.

Këtë javë, ajo kërkoi lirimin e menjëhershëm të punëtorëve të saj të ndaluar ose të arrestuar në lidhje me protestat.

Ish-kryeministri i Arunachal Pradesh, Gegong Apang, ka bërë thirrje për anulimin e menjëhershëm të ndërtimit të digës së propozuar.

Në Nju Delhi, Kongresi i ka lidhur protestat me një lëvizje më të gjerë midis të rinjve për të mbrojtur të drejtat e "mjedisit dhe komuniteteve lokale".

"Gjenerata Z në të gjithë vendin po del në rrugë. Në Delhi, kjo është për arsim. Në Arunachal Pradesh, kjo është për të mbrojtur pyjet, lumenjtë dhe ekosistemet nga të cilat populli Adi është mbështetur për shekuj me radhë", shkroi udhëheqësi i Kongresit Pawan Khera në X.

Përgjigja e qeverisë

Përveç forcimit të sigurisë për t'iu kundërvënë protestave, qeveria e Arunachal Pradesh ia ka atribuar shqetësimet në rritje rreth projektit asaj që e përshkroi si "dezinformim dhe keqkuptime".

Kryeministri Pema Khandu këtë javë zhvilloi një takim me grupe të ndryshme për të diskutuar projektin dhe për të forcuar përpjekjet për të përhapur ndërgjegjësimin në të gjithë shtetin.

"Populli ynë meriton informacion të saktë për të kuptuar projektin, rëndësinë e tij strategjike dhe shqetësimet që lidhen me të", tha ai.

Në një takim të veçantë me ligjvënës nga parti të ndryshme politike, Khandu tha se diskutimet mbuluan sigurinë kombëtare, shqetësimet mjedisore dhe shqetësimet e banorëve vendas.

"Prioriteti ynë është të mbrojmë interesat kombëtare, duke respektuar të drejtat dhe aspiratat e popullit të Luginës Siang", tha ai.

Zëvendëskryeministri i Arunachal Pradesh, Chowna Mein, kohët e fundit përdori platformën amerikane të mediave sociale X për të shpjeguar se si diga e propozuar e Indisë mund të ndihmojë në adresimin e shqetësimeve që rrjedhin nga projekti i planifikuar i Kinës për hidrocentrale me kapacitet 60,000 MW në rrjedhën e sipërme.

"Përgjigja qëndron në të kuptuarit se MW mat fuqinë, jo ujin. Diga e propozuar Medog në Kinë është projektuar kryesisht për gjenerimin e energjisë hidroelektrike, me një lartësi të vlerësuar prej rreth 2,000 metrash (2 km) dhe kapacitet ruajtjeje prej 5.5 miliardë metrash kub", tha ai.

Mein tha se diga e propozuar e Indisë, me një lartësi prej rreth 280-300 metrash dhe kapacitet magazinimi prej afërsisht 9.2 miliardë metrash kub, kishte për qëllim kryesisht ruajtjen, rregullimin dhe menaxhimin e ujit, krahas gjenerimit të energjisë elektrike.

"Në rast të shkarkimeve të papritura ose rrjedhjeve ekstreme në rrjedhën e sipërme, ky depozitim mund të ndihmojë në rregullimin e shkarkimit në rrjedhën e poshtme dhe të zvogëlojë rrezikun e përmbytjeve në pellgun e Siang dhe zonat e poshtme të Arunachal Pradesh dhe Assam", tha ai./ AA.