Mijëra njerëz pritet të dalin në rrugët e Francës, Gjermanisë dhe Italisë të premten dhe të shtunën për të protestuar kundër kostos së lartë të jetesës, ndërsa pakënaqësia ndaj qeverive po përhapet në të gjithë Evropën.
Policia është gjithashtu në gatishmëri në Spanjë, për shkak të protestave të mundshme në qendër të Madridit, pas një aksidenti me tren të shpejtësisë së lartë, ku të mërkurën humbën jetën 69 persona.
Fundjava do të shoqërohet me “një rrezik shumë të lartë të trazirave publike, të cilat do të nisin me protesta gjatë ditës dhe do të vazhdojnë deri vonë në mbrëmje”, deklaroi të enjten në një konferencë për shtyp ministri i Brendshëm i Francës, Laurent Nuñez. Disa grupe të ekstremit të majtë po bëjnë thirrje që tubimet të nisin në orën 20:00 në shumë qytete, shtoi ai, duke iu referuar “mesazheve veçanërisht të dhunshme që bëjnë thirrje për kryengritje”.
Zyrtarë të tjerë paralajmëruan se Halloween-i, që këtë vit bie të shtunën, mund të shërbejë si mbulesë për grupet që synojnë të nxisin dhunë.
Demonstratat janë përhapur me shpejtësi në të gjithë Evropën gjatë javëve të fundit, nga Belgjika dhe Portugalia në perëndim deri në Serbi dhe Shqipëri në lindje. Protestat po udhëhiqen nga të rinjtë dhe, megjithëse pakënaqësitë ndryshojnë disi nga një vend në tjetrin, ndjenja mbizotëruese është zemërimi për koston e papërballueshme të jetesës, infrastrukturën që po degradohet dhe pabarazinë.
Franca do të angazhojë 70 mijë efektivë policie këtë fundjavë, një numër i ngjashëm me atë të përdorur gjatë demonstratave të javës së kaluar, tha Nuñez. Prefektura e Policisë së Parisit njoftoi në platformën X se kushdo që mbulon fytyrën në një hapësirë publike ose mban një armë false mund të gjobitet. Disa komentues reaguan duke iu referuar një ligji të vitit 2010, i cili parashikon se njerëzit mund ta mbulojnë fytyrën në rrethana të caktuara, përfshirë festimet.
Fundjavën e kaluar, autoritetet franceze ndaluan disa demonstrata dhe angazhuan forca të konsiderueshme policore për të parandaluar trazirat dhe plaçkitjet që shpërthyen në disa vende pas marshimeve të 17 tetorit. Megjithëse këto masa rezultuan kryesisht të suksesshme, protestuesit deklaruan se e drejta e tyre për t’u shprehur ishte kufizuar.
Protestat në Francë nisën si një lëvizje studentore, ku nxënësit e shkollave të mesme bllokuan institucionet arsimore, duke kërkuar reduktimin e numrit të nxënësve në klasa, rikonstruksionin e godinave dhe rishikimin e sistemit të përzgjedhjes për universitetet.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, tha se shpresonte që shkollat e mesme të rihapeshin të hënën, pasi qeveria propozoi kredi për përmirësimin e infrastrukturës dhe ndryshime në procesin e pranimit në universitete deri në vitin 2028. Aktualisht, institucionet arsimore janë të mbyllura për pushime.
“Jelekët e Verdhë” (Yellow Vests), një grup që kërkon më shumë barazi socio-ekonomike dhe që organizoi muaj të tërë protestash duke nisur nga fundi i vitit 2018, është ndër grupet që planifikojnë të marrin pjesë të shtunën. Si paralajmërim për protestën, grupi u ka bërë thirrje njerëzve që të premten në mbrëmje të krijojnë zhurmë duke goditur tenxhere dhe tiganë jashtë Asamblesë Kombëtare, organit legjislativ të Francës.
Qeveria franceze, e cila po përpiqet të miratojë buxhetin e vitit 2027 në një dhomë të ulët parlamentare të përçarë, synon t’i qetësojë protestat pa rritur shpenzimet. Kostoja e huamarrjes është rritur, ndërsa investitorët në tregun e obligacioneve shprehin shqetësim për aftësinë e vendit për të frenuar deficitin publik, në prag të zgjedhjeve të ardhshme presidenciale.
Shkurtimet e shpenzimeve në buxhet do të jenë në qendër të një tjetër dite protestash dhe grevash, të planifikuar më 5 nëntor nga sindikatat më të mëdha të Francës.
Në Gjermani, një grup që e quan veten “Gen Z Regelt” u shfaq në platformat e mediave sociale në fillim të këtij muaji, duke deklaruar: “Francezët na treguan të parët, ndaj edhe ne do t’i ndjekim”. Grupi po organizon demonstrata në 32 qytete të shtunën dhe ka deklaruar se nuk do të tolerojë asnjë formë dhune ndaj grupeve të njerëzve apo pronës.
Autoritetet gjermane deklaruan të enjten se deri më tani nuk kanë parë prova se persona që synojnë të nxisin trazira do të përpiqen të infiltrohen në marshime. Megjithatë, ato paralajmëruan se “skena ekstremiste e së majtës ekstreme” dhe grupet e lidhura me ekstremizmin me origjinë të huaj mund të mobilizohen.
Dhjetëra demonstrata janë planifikuar gjithashtu në Itali të premten, ku sindikatat e majta kanë shpallur një grevë të përgjithshme për të protestuar kundër rritjes së kostos së jetesës, pagave të pandryshuara dhe shtimit të shpenzimeve për mbrojtjen. Ato kërkojnë gjithashtu përmirësimin e të drejtave të punëtorëve.
Greva mund të prekë shkollat, spitalet, transportin kombëtar dhe atë lokal. Zëvendëskryeministri Matteo Salvini, i cili mban gjithashtu postin e ministrit të Transportit, nxori një urdhër që u kërkon sindikatave të transportit ta shtyjnë grevën, por sindikatat nuk e kanë zbatuar këtë direktivë.
Megjithëse grevat janë relativisht të shpeshta në Itali, kryeministrja Giorgia Meloni ka miratuar masa të rrepta sigurie, pas një serie protestash që u shoqëruan me dhunë në fillim të këtij muaji. Në një kuadër më të gjerë, Meloni ka përqafuar një qëndrim më të ashpër ndaj rendit dhe sigurisë publike, që kur nacionalisti i ekstremit të djathtë Roberto Vannacci, ish-gjeneral, themeloi këtë vit partinë e tij, “E Ardhmja Kombëtare” (National Future).
Në buxhetin e paraqitur këtë javë, Meloni përfshiu disa propozime që synojnë të tërheqin votuesit e klasës së mesme dhe të rinjtë përpara zgjedhjeve të përgjithshme të vitit të ardhshëm. Mes tyre janë taksat e ulëta mbi shpërblimet e pagave dhe masat për të shtuar numrin e banesave me qira me çmime të përballueshme. Megjithatë, opozita dhe sindikatat kanë deklaruar se këto masa nuk janë të mjaftueshme.
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e Bloomberg
