Rreth 37 mijë vjet më parë, një grup gjuetarësh-mbledhës në Francë krijoi një nga veprat më ikonike të artit në historinë njerëzore. Të vendosura në shpellën Chauvet, pikturat kanë mbetur në gjendje të shkëlqyer për mijëvjeçarë dhe tani më në fund e dimë arsyen.
Me qindra kafshë të Epokës së Akullnajave, përfshirë mamuthë, luanë shpellash dhe rinocerontë stepash, Pikturat e Chauvet ofrojnë atë që autorët e studimit e përshkruajnë si “një vështrim unik mbi fillimet e artit”.
Megjithatë, askush nuk lejohet t’u afrohet mureve të pikturuara të shpellës, pasi ato kufizohen nga zona me dhe që përmbajnë gjurmë këmbësh me vlerë të jashtëzakonshme, të lëna nga njerëzit parahistorikë. Mes tyre janë edhe gjurmët e një fëmije që ka jetuar gjatë periudhës së Gravettianit, rreth 10 mijë vjet pasi u krijuan veprat e artit.
Shkenca nga distanca
Për këtë arsye, studiuesit nuk mund t’i studiojnë drejtpërdrejt sipërfaqet e pikturuara, çka e bën jashtëzakonisht të vështirë përcaktimin e gjendjes së tyre të ruajtjes. Për ta kapërcyer këtë pengesë, studiuesit drejtuan rreze ultravjollcë mbi pikturat nga një distancë prej disa metrash dhe matën fluoreshencën që lëshonin mineralet e ndryshme të pranishme në pigmentet dhe në muret e shpellës.
Duke zbatuar këtë teknikë te paneli i famshëm i Kuajve, studiuesit zbuluan se shkëmbi merrte një shkëlqim blu nën dritën ultravjollcë, çka sugjeronte praninë e një shtrese kalciti.
Për këtë arsye, ata dyshojnë se ky depozitim mineral është krijuar gradualisht gjatë shumë viteve, ndërsa uji rridhte mbi sipërfaqen shkëmbore, duke lënë pas gjurmë të vogla të karbonatit të kalciumit. Ndërsa kjo shtresë e padukshme trashej, ajo vepronte në mënyrë efektive si një llak mbrojtës, duke i ruajtur veprat parahistorike të artit nga erozioni dhe lloje të tjera dëmtimi.
“Identifikimi i kësaj shtrese natyrore mbrojtëse është thelbësor për të vlerësuar gjendjen e ruajtjes dhe qëndrueshmërinë e tyre aktuale”, shkruajnë autorët e studimit.
Në disa zona, studiuesit vunë re gjithashtu një shkëlqim portokalli, i cili mund të tregojë se kalciti në mur është ekspozuar ndaj nxehtësisë në një moment të caktuar.
“Në aspektin arkeologjik, kjo hipotezë nënkupton se disa vija në vizatime janë realizuar duke përdorur qymyr me maja të nxehta, ndoshta edhe të ndezura”, shpjegojnë ata.
Ruajtja e veprave të lashta të artit
Të kuptuarit se si këto vepra ikonike arti i kanë rezistuar kalimit të kohës është jashtëzakonisht e rëndësishme, veçanërisht duke pasur parasysh gabimet e bëra në vende të tjera me art shkëmbor të Paleolitit, si Altamira në Spanjë dhe Lascaux në Francë.
Në këto shpella, vizitat e përsëritura të turistëve kanë shkaktuar grumbullimin e mykut, duke dëmtuar në mënyrë të pariparueshme disa prej pikturave.
Në Chauvet, studiuesit nuk po marrin përsipër një rrezik të tillë dhe kanë garantuar që hyrja në shpellë të mbetet rreptësisht e kufizuar. Për shembull, hyrja është e mbyllur me një derë të rëndë prej çeliku. Megjithatë, është qetësuese të dimë se pikturat kanë edhe shtresën e tyre natyrore mbrojtëse, që i ruan nga dëmtimet.
