Pamjet e të miturve të përplasur me policinë, protestuesve të goditur me shkopinj gome dhe Erjon Vishkullit, i cili u plagos në sy nga një plumb gome, kanë shoqëruar protestat e fundit në Tiranë. Ndërsa qytetarët kërkojnë llogari për ndërhyrjet e policisë, kryeministri Edi Rama ka prezantuar një paketë të re masash që synon të ndëshkojë dhunën dhe dëmtimin e pronës gjatë tubimeve.

Por, sipas investigimit të Piranjave, përtej deklaratës se “kush thyen, paguan”, propozimet hapin një debat më të gjerë mbi kufijtë e ndërhyrjes së shtetit dhe respektimin e të drejtave themelore.

Paketa parashikon gjoba deri në 500 mijë lekë të reja për shkelje të caktuara gjatë protestave, ndryshime në ligjin për tubimet dhe Kodin Penal, si dhe krijimin e një regjistri të posaçëm elektronik për persona të referuar ose nën hetim për vepra penale kundër shtetit, rendit dhe sigurisë publike. Qeveria parashikon gjithashtu masa që mund të ndikojnë në lëvizjen jashtë vendit të personave që synojnë t’i shmangen drejtësisë.

Një nga pikat më të debatueshme lidhet me përgjegjësinë financiare për dëmet e shkaktuara nga të miturit. Kryeministri ka deklaruar se prindërit do të përgjigjen për dëmet e shkaktuara nga fëmijët e tyre, ndërsa juristi Arbër Hoxha thekson se përgjegjësia duhet të provohet konkretisht dhe nuk mund të vendoset automatikisht vetëm mbi bazën e pjesëmarrjes në një protestë.

Pikëpyetje ngrihen edhe për mundësinë e ndëshkimit financiar të protestuesve që nuk largohen pas paralajmërimeve të policisë, kur tubimi është i dhunshëm. Sipas juristëve të intervistuar nga Piranjat, përgjegjësia penale, civile apo administrative është personale dhe nuk mund t’i atribuohet një individi vetëm sepse ndodhet në të njëjtin tubim me persona që kryejnë veprime të paligjshme.

Juristët kundërshtojnë gjithashtu kufizimet e propozuara për tubimet pranë institucioneve shtetërore, arsimore dhe shëndetësore, si dhe masat që lidhen me regjistrin elektronik dhe udhëtimet jashtë vendit. Sipas tyre, këto ndërhyrje ngrenë shqetësime për përputhshmërinë me Kushtetutën dhe Konventën Evropiane të të Drejtave të Njeriut. Ata vënë në dyshim edhe krahasimin e bërë nga kryeministri me modelet franceze dhe italiane, duke argumentuar se ndëshkimi për dëmet apo grabitjet duhet të lidhet me veprimet e provuara të autorëve dhe jo me pjesëmarrjen në protestë.

Ndërkohë, studentët shprehen se gjobat nuk do t’i ndalin. Disa prej tyre tregojnë për arrestime, kërcënime dhe dhunë gjatë protestave, ndërsa këmbëngulin se do të vijojnë të kërkojnë ndryshime.

Në këtë përplasje mes qeverisë dhe protestuesve, çështja nuk është vetëm ndëshkimi i dhunës, por edhe mënyra se si garantohen të drejtat e qytetarëve. Qeveria e paraqet paketën si një mekanizëm për të vendosur përgjegjësi dhe për të mbrojtur rendin publik, ndërsa juristët paralajmërojnë se zbatimi i masave duhet të respektojë procedurat ligjore dhe parimin e përgjegjësisë individuale.

Investigimi i Piranjave ngre kështu një pyetje thelbësore: ku përfundon ndëshkimi i dhunës dhe ku nis rreziku që masat e reja të kthehen në presion ndaj të drejtës për të protestuar?