Kanadaja dhe Bashkimi Evropian kanë njoftuar krijimin e një aleance të re strategjike, të quajtur “Aleanca për të Ardhmen”, e cila do të jetë e hapur edhe për vende të tjera që ndajnë të njëjtat vlera. Marrëveshja u prezantua në një samit dyditor në Montreal, ku morën pjesë kryeministri kanadez, Mark Carney, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa.
Nisma synon të forcojë bashkëpunimin ekonomik, politik dhe të sigurisë mes Kanadasë dhe 27 vendeve anëtare të BE-së, në një kohë kur zhvillimet gjeopolitike, tensionet tregtare dhe pasiguria ndërkombëtare po shtojnë nevojën për partneritete të reja.
“Shoqëritë tona janë tronditur nga stuhi të reja”, deklaroi Carney, duke iu referuar jo vetëm krizës klimatike, por edhe “gërryerjes së normave demokratike” dhe “përdorimit të tregtisë si armë presioni”.
Në përfundim të samitit, Kanadaja ra dakord të kontribuojë në një kredi mbështetëse prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën. Palët njoftuan gjithashtu se diskutimet e ardhshme do të synojnë krijimin e një tregu më të integruar, me vlerë dhjetëra miliarda dollarë, lehtësimin e kufizimeve tregtare dhe të udhëtimit, si dhe zgjerimin e mundësive arsimore.
Afrimi mes Otavës dhe Brukselit vjen edhe në sfondin e tensioneve tregtare mes Kanadasë dhe Shteteve të Bashkuara. Qeveria e Carney-t po kërkon partnerë të rinj për të ulur varësinë nga kompanitë amerikane, veçanërisht në sektorin e mbrojtjes dhe teknologjisë.
Kryeministri kanadez përmendi si shembull bashkimin e planifikuar mes kompanisë kanadeze të inteligjencës artificiale Cohere Inc dhe kompanisë gjermane Aleph Alpha GmbH. Kompania e re pritet të ketë seli të dyfishtë në Berlin dhe Toronto, ndërsa qeveria kanadeze ka njoftuar një investim në Cohere që mund të arrijë deri në 1.6 miliardë dollarë kanadezë.
“Ne nuk po presim që e ardhmja e inteligjencës artificiale të vendoset diku tjetër, nga njerëz që nuk i njohim apo nuk u besojmë”, deklaroi Carney.
Një tjetër marrëveshje parashikon përfshirjen e Kanadasë në rrjetin evropian të superkompjuterëve, duke u mundësuar studiuesve dhe kompanive kanadeze të përdorin kapacitetet kompjuterike të Evropës për trajnimin e modeleve të inteligjencës artificiale.
Liderët e të dyja palëve diskutuan gjithashtu mundësinë që Kanadaja të marrë statusin e një anëtari të asociuar të BE-së. Von der Leyen e cilësoi këtë si një ide të re, ndërsa tha se ekzistojnë ambicia dhe besimi i nevojshëm për të ndërtuar një model të tillë bashkëpunimi. Megjithatë, përcaktimi konkret i këtij statusi pritet të diskutohet në samitin e vitit 2027, pasi disa vende anëtare kanë shprehur rezerva për paqartësinë e tij ligjore.
“Ky është një partneritet jo kundër dikujt tjetër, por për forcën tonë të përbashkët”, u shpreh presidentja e Komisionit Evropian.
Ndërkohë, presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, e cilësoi Kanadanë si “vendin më evropian ndër vendet joevropiane”, duke iu referuar vlerave të përbashkëta mes dy palëve.
Samiti është shoqëruar edhe me përplasje politike në provincën e Kebekut. Kryeministri i saj, Paul St-Pierre Plamondon, bojkotoi aktivitetin, pasi qeveria federale nuk i dha mundësinë të fliste publikisht gjatë takimit. Ai kritikoi mënyrën se si Otava po përfaqëson interesat e provincës në marrëdhëniet me Bashkimin Evropian.