Kryeministri belg, Bart De Wever, i ka paraqitur dorëheqjen këtë të hënë Mbretit Philippe, pasi qeveria e tij dështoi në përpjekjen për të arritur një marrëveshje për buxhetin gjatë natës.
Mosmarrëveshjet mes pesë partive të koalicionit Arizona kanë penguar miratimin e buxhetit për vitin 2027 dhe arritjen e një marrëveshjeje për paketën prej 10 miliardë eurosh, të nevojshme për të ulur deficitin publik të Belgjikës deri në vitin 2029.
Vendimi vjen pas një raundi të ri negociatash mes drejtuesve kryesorë të ekzekutivit, i cili përfundoi pa asnjë përparim.
Mosmarrëveshjet lidhen kryesisht me mënyrën e shpërndarjes së barrës fiskale: ndërsa nacionalistët flamandë të N-VA-së, të drejtuar nga De Wever, dhe liberalët frankofonë të MR-së mbrojnë shkurtimet e shpenzimeve si prioritet, socialistët e Vooruit-it dhe centristët e CD&V-së dhe Les Engagés kërkojnë një kontribut më të madh nga shtresat me të ardhura të larta.
Mbledhja e fundit e rrethit të ngushtë të Këshillit të Ministrave konfirmoi se qëndrimet e palëve mbeten shumë larg për të arritur një kompromis. Ministri i Jashtëm, Maxime Prévot, pranoi se vijojnë të ekzistojnë “shumë pika bllokuese”, duke shtuar se renditja e tyre do të kërkonte një kohë të pafundme.
Taksat dhe shkurtimet, shkaku i bllokimit
Ndër masat e diskutuara ishte rritja me një pikë përqindjeje e TVSH-së, e cila u kundërshtua nga MR-ja, shkurtimet në sektorin e shëndetësisë, të refuzuara nga Vooruit, si dhe ndryshimet në mekanizmat e indeksimit të pagave dhe përfitimeve sociale. Asnjëra prej alternativave nuk arriti të siguronte mbështetjen e pesë partive të koalicionit.
Gjatë negociatave u diskutua gjithashtu mundësia e uljes së objektivit të kursimeve nga 10 në 8 miliardë euro. Megjithatë, De Wever e hodhi poshtë këtë mundësi, duke argumentuar se një konsolidim më i vogël fiskal mund të dëmtonte besimin e tregjeve financiare dhe të çonte në uljen e vlerësimit të kreditit të Belgjikës.
Urgjenca buxhetore lidhet me përkeqësimin e financave publike. Belgjika e mbylli vitin e fundit fiskal me një deficit prej 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) dhe një borxh publik mbi 110% të PBB-së, përballë kufijve prej 3% dhe 60% të përcaktuar nga rregullat fiskale të Bashkimit Evropian. Rritja e kostove të financimit shton presionin mbi financat publike, të cilat kanë nevojë për një plan konsolidimi.
Mbreti do të vendosë për të ardhmen e qeverisë
Dorëheqja tashmë është në duart e Mbretit Philippe të Belgjikës, i cili mund ta pranojë, ta refuzojë ose ta mbajë pezull për të shqyrtuar mundësinë e gjetjes së një zgjidhjeje për krizën. Dorëheqja nuk nënkupton automatikisht shpalljen e zgjedhjeve apo rrëzimin e menjëhershëm të qeverisë.
Koalicioni Arizona, i përbërë nga N-VA, MR, Vooruit, CD&V dhe Les Engagés, erdhi në pushtet pas 234 ditësh negociatash. Kjo nuk është hera e parë që De Wever i drejtohet Pallatit Mbretëror për shkak të një bllokimi buxhetor. Në nëntor të vitit 2025, ai i kishte kërkuar monarkut një zgjatje prej 50 ditësh për të përmbyllur marrëveshjen mbi përshtatjen fiskale.
Dështimi i negociatave vjen gjithashtu në një kohë të kundërshtimit të fortë shoqëror ndaj masave shtrënguese. Në Belgjikë janë zhvilluar disa ditë protestash kundër shkurtimeve të planifikuara në shërbimet publike, ndërsa sindikatat kanë thirrur një grevë të re kombëtare për 23 nëntorin e ardhshëm.
