Drejtori i Përgjithshëm i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), Tedros Adhanom Ghebreyesus, u ka bërë thirrje vendeve që të përfundojnë pa vonesa marrëveshjen ndërkombëtare për pandemitë. Sipas tij, shpërthimet e fundit të sëmundjeve të rrezikshme, përfshirë virusin Ebola në Afrikë dhe hantavirusin, tregojnë se bota ka nevojë urgjente për një plan të përbashkët për t’u përballur me kërcënimet shëndetësore.
Gjatë një takimi negociues në Gjenevë, Tedros theksoi se sëmundjet infektive mund të përhapen përtej kufijve dhe të kthehen në rrezik për të gjitha vendet. Ai përmendi epideminë e vazhdueshme të Ebolës në Republikën Demokratike të Kongos dhe shpërthimin e hantavirusit në fillim të këtij viti si shembuj që tregojnë rëndësinë e bashkëpunimit ndërkombëtar.
Marrëveshja për pandemitë u miratua në maj të vitit 2025, me synimin për të krijuar një kuadër të përbashkët për përballimin e pandemive të ardhshme, të ngjashme me COVID-19. Megjithatë, vendet nuk kanë arritur ende dakordësinë për mënyrën se si do të zbatohet një nga mekanizmat kryesorë të saj, i njohur si Sistemi i Aksesit në Patogjenë dhe Ndarjes së Përfitimeve (PABS).
Ky mekanizëm përcakton mënyrën se si vendet mund të sigurojnë mostra të patogjenëve që mund të shkaktojnë pandemi dhe si do të shpërndahen produktet e krijuara prej tyre, si vaksinat, testet dhe trajtimet mjekësore.
Një nga çështjet kryesore të debatit mes vendeve të pasura dhe atyre në zhvillim është garantimi i një shpërndarjeje të drejtë të këtyre produkteve. Gjatë pandemisë COVID-19, vaksinat u zhvilluan brenda një kohe rekord, por shumë vende u detyruan të prisnin, ndërsa shtete të tjera siguruan sasi shumë më të mëdha sesa u nevojiteshin.
Tedros tha se përfundimi i marrëveshjes nuk ka të bëjë vetëm me rregullat ndërkombëtare, por mbi të gjitha me mbrojtjen e njerëzve. Ai paralajmëroi se një kërcënim shëndetësor në një vend mund të kthehet në rrezik për të gjithë botën.
Edhe drejtori rajonal i OBSH-së për Europën, Hans Kluge, theksoi nevojën për një sistem që u mundëson vendeve të ndajnë shpejt mostrat e patogjenëve dhe të dhënat shkencore, duke garantuar njëkohësisht shpërndarje të drejtë të vaksinave, testeve dhe trajtimeve që zhvillohen prej tyre.
Kluge, i cili aktualisht është me leje të posaçme pasi kandidon për postin e Drejtorit të Përgjithshëm të OBSH-së, tha se gjatë pandemisë COVID-19, aksesi në vaksina dhe ilaçe me çmime të përballueshme ishte një shqetësim i vazhdueshëm për shumë vende.
Ai paralajmëroi se bota nuk mund të përsërisë pabarazitë e përjetuara gjatë pandemisë së COVID-19 dhe kërkoi që marrëveshja të përfundojë sa më shpejt, në mënyrë që vendet të jenë më të përgatitura për shpërthimet e ardhshme epidemike.
