Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se ka arritur një marrëveshje me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu për t’i dhënë fund ndihmës vjetore amerikane për Izraelin, që arrin në rreth 4 miliardë dollarë.
Në një intervistë për Fox News të martën, Trump tha se Izraeli nuk ka më nevojë për këtë mbështetje financiare, por theksoi se Shtetet e Bashkuara do të vazhdojnë ta ndihmojnë vendin nëse do të jetë e nevojshme, përcjell Ynet.
“Kam bërë një marrëveshje me Netanyahun që të ndalojmë t’i japim Izraelit 4 miliardë dollarë në vit. Nuk do t’i paguajmë më Izraelit. Ata janë dakord me këtë. Nuk kanë nevojë për ne”, deklaroi Trump.
Presidenti amerikan pretendoi se diskutimet për këtë çështje kishin nisur me iniciativën e Netanyahut dhe kishin vazhduar prej disa vitesh. Sipas tij, ndihma amerikane përfshin para dhe pajisje me vlerë rreth 4 miliardë dollarë në vit.
Deklarata ngre pikëpyetje mbi të ardhmen e marrëveshjes aktuale të ndihmës ushtarake mes dy vendeve, e cila është në fuqi deri në vitin 2028. Deri më tani nuk është bërë e ditur nëse është arritur një marrëveshje zyrtare për ndërprerjen e plotë të ndihmës apo nëse bëhet fjalë për kalimin drejt një modeli tjetër bashkëpunimi. Trump la të kuptohet se ndryshimi mund të nisë që vitin e ardhshëm, më herët nga sa ishte parashikuar.
Çështja vjen në një moment kur mbështetja amerikane për Izraelin po diskutohet gjithnjë e më shumë në të dy kampet politike në SHBA.
Në Partinë Demokratike, kundërshtimet janë veçanërisht të forta në krahun progresist, ku senatorë si Bernie Sanders dhe kongresmenia Alexandria Ocasio-Cortez kanë kritikuar ndihmën ushtarake për shkak të shqetësimeve mbi përdorimin e armëve amerikane në konfliktin me palestinezët.
Nga ana tjetër, një pjesë e lëvizjes konservatore “America First” në kampin republikan kundërshton financimin e sigurisë së vendeve të tjera me paratë e taksapaguesve amerikanë.
Netanyahu kishte folur më herët për uljen graduale të varësisë së Izraelit nga ndihma amerikane. Në një intervistë për revistën The Economist në janar, ai deklaroi se nuk synonte rinovimin e plotë të paketës aktuale prej rreth 4 miliardë dollarësh në vit dhe se dëshironte ta reduktonte ndihmën ushtarake gjatë dhjetë viteve të ardhshme. Kjo sugjeronte një proces gradual, ndryshe nga ndërprerja e mundshme e përshpejtuar që përmendi Trump.
Kryeministri izraelit ka paralajmëruar gjithashtu se vendi duhet të përgatitet për ndryshime të mundshme në politikën amerikane dhe të zgjerojë aleancat ndërkombëtare. Ai ka ngritur mundësinë që në të ardhmen në Shtëpinë e Bardhë të vijë një president, burrë ose grua, që mund të jetë armiqësor ndaj Izraelit.
“Duhet të bëjmë gjithçka që mundemi për të ruajtur marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara, në kohë të mira dhe të këqija. Gjëja e dytë është të krijojmë aleanca të tjera”, është shprehur Netanyahu, duke përmendur si partnerë të mundshëm Indinë dhe vende të tjera në rajon, Amerikën Latine dhe Evropë.
Marrëveshja aktuale mes Uashingtonit dhe Jerusalemit u nënshkrua më 14 shtator 2016 dhe parashikon 38 miliardë dollarë ndihmë ushtarake për periudhën 2019-2028. Pjesa më e madhe e kësaj shume është e destinuar për blerjen e pajisjeve dhe produkteve të mbrojtjes të prodhuara në SHBA.
Pas sulmeve të 7 tetorit dhe nisjes së luftës në Gaza, administrata e Joe Biden miratoi një paketë shtesë ndihme për Izraelin, e cila sipas raportimit arriti në rreth 17.6 miliardë dollarë.
Ndërkohë, Uashingtoni dhe Jerusalemi kanë negociuar një marrëveshje të re për dekadën e ardhshme, e cila pritet të bazohet më shumë në bashkëpunimin për kërkimin dhe zhvillimin e teknologjive të mbrojtjes, sesa në ndihmën tradicionale ushtarake.
Për momentin, mbetet e paqartë nëse deklarata e Trump nënkupton ndërprerjen e ndihmës përpara përfundimit të marrëveshjes aktuale në vitin 2028 apo përshpejtimin e kalimit drejt një modeli të ri bashkëpunimi mes dy vendeve.
