Donald Trump ka pësuar një nga humbjet më të mëdha të karrierës së tij politike, pasi republikanët humbën kontrollin e të dyja dhomave të Kongresit përballë demokratëve, në zgjedhje që u shndërruan në një referendum për presidencën e tij.
Deri mëngjesin e sotëm, demokratët kishin fituar 25 vende në Dhomën e Përfaqësuesve, duke arritur në 220 mandate, dy më shumë se 218 vendet e nevojshme për shumicën.
Në Senat, ata iu morën republikanëve shtatë vende, përfshirë në Teksas, Ohajo, Kansas dhe Mein.
Çmimet e larta ndikuan ndjeshëm në vendimin e votuesve. Rreth dy të tretat e të anketuarve në ditën e zgjedhjeve deklaruan se tarifat tregtare të Trump kishin dëmtuar ekonominë.
Presidenti deklaroi se do t’i pranonte rezultatet, por shtoi: “Nuk e konsideroj këtë si një goditje ndaj meje”.
Ai e bëri gjithashtu të qartë se do të përdorte veton presidenciale për të bllokuar agjendën e demokratëve, duke publikuar fotografinë e një kapeleje të kuqe me fjalën “VETO” të qëndisur mbi të.
Por sa mund të ndryshojë realisht një Kongres i kontrolluar nga demokratët për Europën dhe tregjet financiare?
A do t’i japë fund Kongresi demokrat kërcënimit të tarifave ndaj Europës?
Me shumë mundësi jo, sepse tarifat e Trump nuk varen më nga Kongresi.
Pasi Gjykata e Lartë rrëzoi në shkurt tarifat e vendosura prej tij duke përdorur kompetencat e emergjencës, administrata amerikane i kaloi ato nën Seksionin 301 të legjislacionit tregtar amerikan. Kjo dispozitë i mundëson presidentit të veprojë pa pasur nevojë për votim nga ligjvënësit.
Demokratët mund të zhvillojnë seanca dëgjimore dhe të ngadalësojnë miratimin e kandidatëve të propozuar nga presidenti për poste të rëndësishme, por nuk mund t’ia heqin lehtësisht këtë kompetencë.
James Smith, ekonomist për tregjet në bankën holandeze ING, beson se ndarja e pushtetit në Uashington mund ta shtyjë presidentin të mbështetet edhe më shumë te këto kompetenca.
“Ashtu si politika e jashtme, edhe tregtia është një tjetër fushë ku presidenti mund të ushtrojë pushtet në mënyrë të njëanshme, pa Kongresin”, deklaroi Smith në një analizë të publikuar përpara zgjedhjeve.
Ai nuk përjashtoi mundësinë e vendosjes së tarifave të reja ndaj Europës, të cilat, sipas tij, do të kishin ndikim të rëndësishëm mbi inflacionin amerikan dhe mbi politikën e Rezervës Federale.
Çfarë do të ndodhë me mbështetjen amerikane për Ukrainën?
Demokratët do të marrin drejtimin e komisioneve të Senatit dhe do të vendosin se cilët prej kandidatëve të propozuar nga Trump për poste të rëndësishme do të konfirmohen, kur Kongresi i ri të marrë detyrën në janar. Shumë prej tyre dëshirojnë gjithashtu të miratojnë fonde të reja për Ukrainën.
Por pjesa më e vështirë është të sigurohet që këto fonde të shpenzohen realisht.
Gjatë dy viteve të fundit, Shtëpia e Bardhë ka anuluar në praktikë fonde të miratuara më parë nga Kongresi, duke e vonuar përdorimin e tyre deri në fund të vitit fiskal, kur fondet skadojnë.
“Në praktikë, kjo do të thotë se një Kongres demokrat mund të përfshijë në ligj fonde për Ukrainën apo ndihmën për zhvillim, por presidenti mund të mos i shpenzojë ato”, deklaroi Nevada Joan Lee, eksperte e politikave në Këshillin Europian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR), në një koment të publikuar muajin e kaluar.
Këshilla e saj për qeveritë europiane është të mbështeten vetëm te fondet që disbursohen realisht.
“Europianët duhet t’i konsiderojnë fondet e parashikuara si shprehje të një synimi, jo si angazhim të garantuar”, tha Lee.
Si reaguan tregjet?
Investitorët reaguan përgjithësisht me qetësi.
Euro u forcua me 0.4%, duke arritur në 1.1232 dollarë deri në orën 07:00, sipas kohës së Europës Qendrore, ndërsa dollari amerikan u dobësua kundrejt monedhave të tjera kryesore.
Ari u rrit me 2%, duke arritur në 4,011 dollarë për onz, dhe u rikthye mbi kufirin e 4,000 dollarëve, ndërsa argjendi u shtrenjtua me 3.4%, në 51.49 dollarë për onz.
Kontratat e së ardhmes për aksionet shënuan rënie të lehta në të dyja anët e Atlantikut.
Kontratat e së ardhmes për indeksin S&P 500 ranë me 0.3%, ndërsa ato për Nasdaq 100 me 0.4%. Në Europë, kontratat për Euro Stoxx 50 dhe indeksin gjerman DAX ishin në rënie me rreth 0.5%, përpara hapjes së tregjeve.
Obligacionet e qeverisë amerikane u forcuan.
Norma e interesit të obligacioneve dhjetëvjeçare të Thesarit amerikan ra me 2.9 pikë bazë, në 4.94%, ndërsa yield-i i obligacioneve dyvjeçare zbriti në 4.61% dhe ai i obligacioneve tridhjetëvjeçare në 5.32%.
Në Gjermani, yield-i i obligacioneve dhjetëvjeçare të qeverisë, të njohura si Bund, ishte mbyllur të martën në 3.33%, përpara publikimit të rezultateve të zgjedhjeve.
Bitcoin mbeti pothuajse i pandryshuar, në rreth 77,700 dollarë, ndërsa nafta Brent tregtohej pranë nivelit 104 dollarë për fuçi.
A është një Uashington me pushtet të ndarë i favorshëm për investitorët?
Historikisht, tregjet e kanë mirëpritur një situatë të tillë. Kur Shtëpia e Bardhë dhe Kongresi nuk bien dakord, miratohen më pak ligje me ndikim të madh dhe, për pasojë, ka më pak surpriza për investitorët.
Përvoja historike favorizon gjithashtu investitorët në obligacione.
Sipas Luca Bindelli, drejtues i strategjisë së investimeve në bankën private zvicerane Lombard Odier, gjatë tre muajve pas zgjedhjeve të mëparshme të mesmandatit, yield-et e obligacioneve dhjetëvjeçare të Thesarit amerikan kanë rënë mesatarisht me rreth 20-25 pikë bazë.
“Ne mendojmë se një fitore e plotë e demokratëve do të ishte neutrale ose lehtësisht pozitive për perspektivën fiskale. Kongresi mund të kufizojë agjendën ekspansioniste të Trump dhe, bashkë me të, edhe deficitin buxhetor”, deklaroi Diego Barnuevo, analist tregjesh në kompaninë e pagesave Ebury, në komentet e dërguara me email.
Ed Yardeni, president i Yardeni Research, është më i kujdesshëm.
“Wall Street tradicionalisht e mirëpret bllokimin politik, sepse ai zvogëlon mundësinë që Kongresi të miratojë legjislacion ekstrem. Por këtë herë mund të jetë ndryshe”, shkroi Yardeni në një analizë të publikuar të hënën.
Shqetësimi i tij lidhet me tavanin e borxhit, kufirin ligjor që përcakton shumën që qeveria amerikane mund të marrë hua.
Një Uashington me pushtet të ndarë do të duhet sërish të arrijë marrëveshje për rritjen e këtij tavani. Një përplasje e zgjatur politike mbi këtë çështje mund t’i rrisë kostot e huamarrjes, në vend që t’i ulë ato.
Barnuevo pret që tavani i borxhit të bëhet një kufizim real në një moment gjatë vitit 2027.
Çfarë pritet të ndodhë me euron?
Analistët e tregjeve valutore dyshojnë se rezultati i zgjedhjeve do të sjellë ndryshime afatgjata.
Për dollarin amerikan, politika monetare e Rezervës Federale vazhdon të ketë ndikim më të madh sesa përbërja politike e Kongresit.
“Dollari vazhdon të reagojë kryesisht ndaj zhvillimeve që lidhen me Rezervën Federale, të cilat nuk pritet të ndikohen menjëherë dhe drejtpërdrejt nga rezultati i zgjedhjeve të mesmandatit”, deklaruan Francesco Pesole, strateg i tregut valutor në ING, dhe kolegët e tij në një analizë të publikuar të martën.
Edhe euro përballet me problemet e veta.
Çmimet e energjisë mbeten të larta, kryesisht për shkak të luftës me Iranin. ING parashikon që inflacioni në Eurozonë të qëndrojë pranë nivelit 4%, ndërsa investitorët po kërkojnë norma më të larta interesi për të mbajtur obligacionet e qeverisë franceze.
Kongresi i ri do të marrë detyrën në janar.
Deri atëherë, Trump do të vazhdojë të ketë shumicën republikane në të dyja dhomat. Edhe pasi demokratët të marrin kontrollin e Kongresit, presidenti do ta ketë ende në dispozicion të drejtën e vetos. / Euronews
