Brukseli nuk i beson ende Shqipërisë, fondet IPARD III mbeten të bllokuara

Shqipëria vijon të mos i ketë përmbushur të gjitha kushtet e kërkuara nga Bashkimi Europian për të marrë në administrim fondet e programit IPARD III, financime që synojnë mbështetjen e fermerëve, modernizimin e bujqësisë dhe zhvillimin e zonave rurale.

Në Raportin e Progresit për vitin 2026, Komisioni Europian evidenton se, megjithëse autoritetet shqiptare kanë ndërmarrë hapa për krijimin e strukturave përgjegjëse për menaxhimin e këtyre financimeve, mbeten ende mangësi të rëndësishme në kapacitetet institucionale, teknike dhe njerëzore.

Mesazhi i Brukselit është se Shqipëria duhet të dëshmojë se ka mekanizmat e nevojshëm për të garantuar administrimin e sigurt, transparent dhe të kontrolluar të parave europiane, përpara se t’i besohet përgjegjësia për menaxhimin e programit.

Sipas dokumentit, institucionet shqiptare kanë paraqitur dy kërkesa për marrjen e përgjegjësisë së administrimit të fondeve IPARD III, përkatësisht më 1 prill dhe 18 qershor 2026. Megjithatë, këto hapa nuk kanë qenë të mjaftueshëm për të përmbushur të gjitha kriteret e vendosura nga Komisioni Europian.

Një prej shqetësimeve kryesore lidhet me garantimin e kontrollit financiar dhe mbikëqyrjen e mënyrës se si do të përdoren fondet. BE kërkon që çdo financim të shpërndahet në përputhje me rregullat, kriteret dhe objektivat e përcaktuara, duke shmangur keqadministrimin dhe abuzimet me fondet publike europiane.

Një tjetër pengesë e rëndësishme është Sistemi i Integruar i Administrimit dhe Kontrollit (IACS), i cili duhet të ngrihet dhe të funksionojë sipas standardeve të kërkuara.

Ky sistem ka një rol thelbësor në identifikimin e fermerëve që përfitojnë mbështetje, verifikimin e dokumentacionit dhe kontrollin e pagesave. Pa një mekanizëm funksional të këtij lloji, institucionet shqiptare nuk mund të garantojnë plotësisht se financimet do të përfundojnë te përfituesit e duhur.

Komisioni Europian kërkon gjithashtu forcimin e burimeve njerëzore dhe kapaciteteve teknike të institucioneve që do të jenë përgjegjëse për administrimin e programit.

Për fermerët shqiptarë, vonesat në vënien në funksion të IPARD III nënkuptojnë pritje të mëtejshme për financimet që duhet të mbështesin investimet në ferma, pajisjet bujqësore, përpunimin e produkteve dhe zhvillimin rural.

Në thelb, raporti i progresit tregon se çështja nuk lidhet vetëm me sigurimin e fondeve nga Bashkimi Europian, por edhe me aftësinë e institucioneve shqiptare për t’i administruar ato sipas standardeve europiane.

Deri në përmbushjen e kushteve të kërkuara, Shqipëria nuk mund të marrë përgjegjësinë e plotë për menaxhimin e programit IPARD III, duke lënë sërish të hapur pikëpyetjen se kur fermerët do të mund të përfitojnë nga kjo skemë financimi.