Inteligjenca artificiale mund të ketë nisur të japë efektet e para në tregun e punës, duke u mundësuar kompanive të rrisin produktivitetin pa shtuar numrin e punonjësve. Disa të dhëna nga SHBA tregojnë se sektorët ku përdorimi i IA-së është më i përhapur po shënojnë rritje të produktivitetit, por edhe rënie të punësimit. Megjithatë, është ende herët të thuhet se këto zhvillime janë pasojë e drejtpërdrejtë e teknologjisë.
Në një analizë të publikuar në Financial Times, John Burn-Murdoch shqyrton sinjalet që po shfaqen në ekonomi, duke u mbështetur në të dhëna dhe studime të ndryshme. Analisti Eric Basmajian ka vënë në dukje se produktiviteti i punës në sektorët me përdorimin më të lartë të inteligjencës artificiale është rritur ndjeshëm krahasuar me prirjen e regjistruar para vitit 2023. Ndërkohë, një analizë e Goldman Sachs tregon se këta sektorë po përjetojnë edhe rënie më të forta të punësimit.
Por tabloja ndryshon në varësi të burimeve dhe periudhës së marrë në shqyrtim. Kur përdoren statistika më të plota të punësimit, lidhja mes përdorimit të IA-së dhe humbjes së vendeve të punës dobësohet, madje në disa raste zhduket. Kjo tregon se faktorë të tjerë ekonomikë mund të kenë ndikuar në të njëjtën kohë.
Teknologjia, sektori ku ndryshimet janë më të dukshme
Sipas analizës, sinjalet më të qarta shfaqen në industrinë e teknologjisë, ndërsa në sektorët e financës dhe shërbimeve profesionale ndikimi është më pak i dallueshëm.
Deri rreth vitit 2022, kompani të mëdha si Meta, Alphabet dhe Microsoft në SHBA, si dhe Spotify në Suedi, shënonin ecuri të ngjashme të të ardhurave dhe numrit të punonjësve. Më pas, të ardhurat vijuan të rriteshin, ndërsa numri i të punësuarve u stabilizua ose pësoi rënie.
Megjithatë, ky ndryshim kishte nisur përpara përhapjes së gjerë të mjeteve të avancuara të inteligjencës artificiale. Rritja e normave të interesit, inflacioni dhe pasiguria ekonomike kishin bërë që kompanitë të kufizonin rekrutimet dhe të shkurtonin personelin.
Për këtë arsye, rritja e produktivitetit nuk mund t’i atribuohet automatikisht IA-së. Kompanitë mund të jenë duke gjeneruar më shumë të ardhura me më pak punonjës edhe si rezultat i ristrukturimeve dhe uljes së kostove.
Më pak mundësi për të rinjtë në profesionet teknologjike
Një tjetër sinjal vjen nga tregu i punës për pozicionet fillestare në zhvillimin e programeve kompjuterike. Rekrutimet për këto pozicione kanë rënë, ndërsa kërkesa për profesionistë me përvojë ka mbetur më e qëndrueshme.
Ky fenomen është vërejtur në SHBA, Britani, Kanada, Gjermani, Holandë dhe Suedi. Megjithatë, jashtë sektorit të teknologjisë, diferenca mes mundësive të punësimit për të rinjtë dhe profesionistët me përvojë është shumë më e vogël.
Analiza nuk përjashton mundësinë që inteligjenca artificiale të ketë nisur të zëvendësojë disa vende pune. Kompanitë mund të kufizojnë më tej punësimet nëse arrijnë të realizojnë të njëjtën sasi pune me më pak punonjës, duke përdorur mjetet e reja teknologjike.
Ndikimi mund të përhapet edhe në sektorë të tjerë
Efektet e inteligjencës artificiale nuk pritet të jenë të njëjta në të gjitha ekonomitë. Legjislacioni i punës, mënyra e organizimit të bizneseve dhe mundësia për të zgjeruar aktivitetin pa shtuar personelin janë ndër faktorët që ndikojnë në reagimin e kompanive.
Sektori teknologjik është veçanërisht i ekspozuar, pasi produktet digjitale mund të shpërndahen te miliona përdorues pa qenë e nevojshme që numri i punonjësve të rritet në të njëjtën masë.
Ndërsa gjithnjë e më shumë biznese po kalojnë drejt shërbimeve digjitale, modeli i kompanive të mëdha teknologjike, që rrisin të ardhurat pa zgjeruar proporcionalisht personelin, mund të shfaqet edhe në industri të tjera.
Për momentin, të dhënat japin sinjale për një ndryshim të mundshëm në marrëdhënien mes teknologjisë, produktivitetit dhe punësimit. Por mbetet e vështirë të përcaktohet se sa prej këtij ndryshimi vjen nga inteligjenca artificiale dhe sa nga faktorët e tjerë ekonomikë.