Siria ka dërguar këshilltarë ushtarakë dhe ekipe trajnuese në Arabinë Saudite për të ndihmuar mbretërinë në përballimin e sulmeve në rritje nga rebelët Houthi të Jemenit, të mbështetur nga Irani. Lajmi bëhet i ditur nga dy burime ushtarake siriane dhe një zyrtar i lartë amerikan, të cilët kanë folur për Reuters.
Ky dislokim shënon një zgjerim të rëndësishëm të bashkëpunimit ushtarak mes Damaskut dhe Riadit dhe vjen në një kohë kur shtohen shqetësimet se rifillimi i luftës në Jemen mund të përfshijë edhe vende të tjera në konfliktin rajonal.
Zyrtari i lartë amerikan tha se këshilltarët ushtarakë sirianë po udhëtonin drejt Arabisë Saudite për të trajnuar njësitë saudite dhe ato jemenase të dislokuara brenda mbretërisë, duke shfrytëzuar përvojën shumëvjeçare luftarake të fituar gjatë luftës civile në Siri.
Dy burime ushtarake siriane, me njohuri të drejtpërdrejta për operacionin, thanë se dhjetëra efektivë kanë mbërritur gjatë javëve të fundit. Megjithëse përgjegjësitë e tyre të menjëhershme lidhen me trajnimin dhe këshillimin ushtarak, burimet sugjeruan se misioni i tyre mund të zgjerohet përtej këtyre detyrave në të ardhmen.
Arabia Saudite është përfshirë në luftime gjithnjë e më intensive me Houthi-t që prej muajit korrik, kur përplasjet në Jemen rifilluan në sfondin e konfliktit më të gjerë në Lindjen e Mesme.
Forcat Houthi kanë lëshuar raketa dhe dronë drejt aeroporteve dhe objekteve të naftës në Arabinë Saudite, ndërsa Riadi ka ndërmarrë sulme ajrore në mbështetje të aleatëve të tij në qeverinë jemenase.
Përshkallëzimi i situatës e ka shtyrë Arabinë Saudite të kërkojë ndihmë mbrojtëse dhe sulmuese nga partnerët rajonalë dhe ndërkombëtarë.
Arabia Saudite dhe Siria nënshkruajnë marrëveshje të re për mbrojtjen
Dislokimi i raportuar i personelit sirian vjen pas një marrëveshjeje bashkëpunimi në fushën e mbrojtjes, të nënshkruar të mërkurën gjatë vizitës në Riad të presidentit sirian Ahmed al-Sharaa, i cili u takua për herë të dytë brenda më pak se një muaji me princin e kurorës saudite, Mohammed bin Salman.
Megjithëse asnjëra prej qeverive nuk bëri fillimisht publike detajet e marrëveshjes, një diplomat i lartë sirian konfirmoi se ajo përfshin trajnime ushtarake, asistencë këshillimore dhe shkëmbim përvojash.
Megjithatë, diplomati paralajmëroi se “çdo sugjerim për dislokime ushtarake në këtë fazë është i parakohshëm”, duke theksuar se Damasku mbetet i përqendruar te siguria e brendshme, mbrojtja e kufijve dhe rindërtimi pas më shumë se një dekade lufte civile shkatërruese.
“Marrëveshja përfshin në mënyrë specifike mbështetjen këshillimore, trajnimin dhe shkëmbimin e përvojave”, tha diplomati, duke lënë të hapur mundësinë e zgjerimit të bashkëpunimit në të ardhmen.
Një zyrtar i lartë saudit dha një version disi të ndryshëm, duke thënë se partneriteti ushtarak synon kryesisht të ndihmojë në ristrukturimin e forcave të armatosura siriane, por se Riadi mund të përfitojë gjithashtu nga përvoja luftarake e luftëtarëve sirianë, të cilët kanë kaluar vite duke luftuar kundër milicive dhe grupeve kryengritëse.
Stërvitjet e përbashkëta ushtarake kanë nisur tashmë, ndërsa aktivitete të tjera në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes janë planifikuar në të ardhmen, i tha zyrtari Reuters.
Ndërkohë, Uashingtoni i ka kërkuar Damaskut të veprojë me kujdes. Sipas zyrtarit të lartë amerikan, çdo dislokim sirian që do të përfshinte drejtpërdrejt luftën në Jemen mund ta tërhiqte vendin në konfliktin më të gjerë rajonal, diçka që udhëheqja e re siriane e ka shmangur kryesisht që prej marrjes së pushtetit.
Ish-rebelët bëhen partnerët e rinj ushtarakë të Arabisë Saudite
Partneriteti ushtarak në rritje pasqyron një transformim të thellë të pozicionit rajonal të Sirisë pas rrëzimit të ish-presidentit Bashar al-Assad në dhjetor 2024.
Sharaa, forcat rebele të të cilit udhëhoqën fushatën që rrëzoi Assadin, ka zhvilluar që atëherë marrëdhënie të ngushta me Arabinë Saudite dhe Shtetet e Bashkuara, duke përmbysur orientimin shumëvjeçar të Sirisë drejt Iranit dhe aleatëve të tij rajonalë.
Ushtria e riorganizuar siriane përfshin ish-luftëtarë rebelë, të cilët kanë kaluar vite duke luftuar kundër forcave të Assadit dhe milicive të mbështetura nga Irani, që ndërhynë për të mbështetur qeverinë e tij.
Përvoja e tyre në luftën jo të rregullt dhe në përballjen me grupet e armatosura është kthyer në një aset të mundshëm për Arabinë Saudite, e cila po kërkon mënyra më efikase për të kundërshtuar forcat Houthi në Jemen.
Houthi-t kanë zgjeruar kontrollin e tyre mbi territore që më parë mbaheshin nga qeveria e Jemenit e njohur ndërkombëtarisht, në disa zona, megjithëse forcat e mbështetura nga Arabia Saudite kanë shënuar gjithashtu përparime të kufizuara në zona të tjera.
Sulmet me raketa dhe dronë ndaj infrastrukturës saudite kanë shtuar urgjencën e Riadit për të siguruar ndihmë të mëtejshme ushtarake.
Reuters raportoi në tetor se Damasku po shqyrtonte disa forma mbështetjeje, duke filluar nga asistenca mbrojtëse brenda Arabisë Saudite deri te mundësia e një dislokimi ofensiv në krah të forcave të qeverisë jemenase.
Turqia i bashkohet aleancës më të gjerë të mbrojtjes së Arabisë Saudite
Marrëveshja mes Sirisë dhe Arabisë Saudite vjen në një kohë kur Riadi po zgjeron partneritetet e tij të sigurisë në rajon.
Të enjten, Turqia ratifikoi një marrëveshje mbrojtjeje të nënshkruar në Mekë në muajin gusht me Arabinë Saudite dhe Pakistanin, duke krijuar një kuadër për bashkëpunimin ushtarak dhe duke i hapur potencialisht rrugë Ankarasë për t’i ofruar mbështetje shtesë mbretërisë.
Diplomati i lartë sirian tha se marrëveshja e re dypalëshe me Arabinë Saudite mund të zhvillohet në të ardhmen në një marrëdhënie më të gjerë mbrojtjeje, të ngjashme me paktin e Mekës.
Edhe ministri i Jashtëm sirian, Asaad al-Shaibani, konfirmoi në një konferencë të zhvilluar së fundmi në Bahrein se po zhvilloheshin diskutime lidhur me pjesëmarrjen e mundshme të Sirisë në këtë marrëveshje.
“Siria e konsideron sigurinë e Gjirit Arab si pjesë të sigurisë rajonale”, tha Shaibani, duke shtuar se Damasku qëndron në krah të qeverive të Gjirit kundër kërcënimeve nga grupet e armatosura që veprojnë përtej kufijve shtetërorë.
Këto deklarata nënvizojnë mënyrën se si udhëheqja e re siriane po pozicionohet si partnere e sigurisë për vendet e Gjirit, pas vitesh izolimi politik dhe ushtarak.
Investimet saudite i ofrojnë Sirisë një mbështetje jetike ekonomike
Marrëdhënia në rritje në fushën e mbrojtjes shoqërohet me mbështetje të konsiderueshme ekonomike nga Arabia Saudite për Sirinë, infrastruktura dhe ekonomia e së cilës mbeten të dëmtuara rëndë nga vitet e luftës civile.
Gjatë vizitës së Sharaa-s të mërkurën, Fondi Saudit për Zhvillim nënshkroi gjashtë marrëveshje me Ministrinë e Financave të Sirisë, të cilat parashikojnë kredi zhvillimi me kushte lehtësuese në vlerën e më shumë se 403 milionë dollarëve.
Financimi synon të mbështesë projekte zhvillimore dhe shërbime thelbësore në një vend, kostot e rindërtimit të të cilit vlerësohen në qindra miliarda dollarë.
Dy qeveritë nënshkruan gjithashtu marrëveshje të tjera që përfshijnë sektorë të tillë si financat dhe bujqësia, duke pasqyruar rolin në rritje të Riadit në rimëkëmbjen ekonomike të Sirisë.
Për Damaskun, marrëdhëniet më të ngushta me Arabinë Saudite ofrojnë burime financiare, mbështetje politike dhe një rrugë drejt riintegrimit në ekonominë rajonale.
Për Riadin, partneriteti siguron akses te personel ushtarak sirian me përvojë, në një kohë kur përballja me Houthi-t është bërë gjithnjë e më e kushtueshme dhe e vështirë për t’u kontrolluar.
Megjithatë, dimensioni ushtarak mbart rreziqe të konsiderueshme. Ndërsa këshilltarët sirianë thuhet se po ndihmojnë tashmë në trajnimin e forcave brenda Arabisë Saudite, çdo vendim për të dërguar trupa siriane në luftime në Jemen do të përfaqësonte një angazhim shumë më të madh, duke rrezikuar përfshirjen e Damaskut në një tjetër luftë, në një kohë kur vendi po përpiqet ende të rimëkëmbet nga konflikti i tij.
Për momentin, Siria dhe Arabia Saudite duket se po zgjerojnë bashkëpunimin mes tyre, duke shmangur një angazhim publik për përfshirjen e drejtpërdrejtë të trupave siriane në luftime.
Nëse kjo marrëdhënie do të mbetet e përqendruar te trajnimi dhe asistenca mbrojtëse, apo do të shndërrohet në një aleancë më të gjerë ushtarake, mund të ketë pasoja të rëndësishme për luftën në Jemen dhe për ekuilibrat e fuqisë në rajon.
