Shqipëria humbet çështjen në Strasburg për paraburgimin e Fredi Belerit

Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut në Strasburg ka konstatuar shkelje të Konventës Evropiane në rastin e Fredi Belerit, duke vendosur se autoritetet shqiptare nuk kishin dhënë arsye të mjaftueshme për vazhdimin e paraburgimit të tij. Për këtë shkelje, Shqipëria është detyruar t’i paguajë ish-kryebashkiakut të Himarës 450 euro për dëmin jopasuror dhe 5 mijë euro për kostot e shpenzimet gjyqësore.

Në vendimin e shpallur më 10 nëntor 2026, Gjykata e Strasburgut ka bërë një dallim mes periudhës fillestare të paraburgimit dhe kohës gjatë së cilës masa e sigurisë vijoi të zbatohej. Sipas vlerësimit të gjyqtarëve evropianë, arrestimi dhe mbajtja fillestare në paraburgim kishin pasur bazë të justifikuar, ndaj për këtë fazë nuk u konstatua shkelje e Konventës.

Problemi, sipas Strasburgut, qëndronte te vazhdimi i kësaj mase pas datës 19 korrik 2023. Gjykata vlerësoi se, nga ky moment e në vijim, gjykatat shqiptare nuk kishin paraqitur argumente konkrete dhe bindëse për të justifikuar vijimin e privimit të lirisë së Belerit.

Fredi Beleri u arrestua më 12 maj 2023 dhe qëndroi në paraburgim deri më 5 mars 2024, kur u shpall fajtor dhe u dënua. Në total, ai kaloi 9 muaj e 21 ditë në paraburgim.

Çfarë konstatoi Strasburgu për paraburgimin e Belerit?

Gjatë shqyrtimit të ankesës, Gjykata Evropiane analizoi argumentet mbi të cilat autoritetet shqiptare kishin mbështetur vendimet për mbajtjen e Belerit në paraburgim. Mes tyre ishin rreziku i arratisjes, mundësia e ndikimit te dëshmitarët, rreziku i përsëritjes së veprës penale dhe rëndësia e akuzës.

Megjithatë, gjyqtarët në Strasburg arritën në përfundimin se këto arsye nuk ishin rivlerësuar në mënyrë të mjaftueshme, duke marrë parasysh ndryshimin e rrethanave gjatë procesit hetimor dhe gjyqësor.

Një nga pikat e veçanta të vendimit lidhet me përfundimin e hetimeve dhe ngritjen e aktakuzës. Sipas Gjykatës, gjykatat shqiptare nuk kishin analizuar siç duhej ndikimin që këto zhvillime kishin në pretendimin se Beleri mund të ndërhynte në mbledhjen e provave apo të ushtronte presion mbi dëshmitarët.

Strasburgu vuri në dukje se nuk ishin identifikuar prova konkrete që mund të rrezikoheshin nga veprimet e tij në këtë fazë të procedimit.

Gjithashtu, sipas vendimit, nuk ishte marrë në konsideratë me peshën e duhur situata familjare dhe ekonomike e Belerit në Himarë. Gjykata vlerësoi se lidhjet e tij me zonën, ku jetonte familja dhe ku kishte aktivitet tregtar, duhej të ishin pjesë e analizës për ekzistencën ose jo të rrezikut të largimit nga vendi.

Gjykatat shqiptare nuk shqyrtuan siç duhej masat alternative

Një tjetër problem i evidentuar nga Gjykata Evropiane lidhet me mënyrën se si ishin trajtuar kërkesat e Belerit për zëvendësimin e paraburgimit me masa më të buta sigurie.

Sipas Strasburgut, gjykatat vendase nuk mund të mjaftoheshin me argumentin se kërkesa të ngjashme ishin shqyrtuar edhe më parë. Ato kishin detyrimin të analizonin në çdo fazë të procesit nëse vazhdonin të ekzistonin arsyet që justifikonin mbajtjen e tij në qeli dhe nëse mund të zbatoheshin alternativa të tjera.

Në vendim rikujtohet gjithashtu se rëndësia e akuzës apo e veprës penale, e marrë më vete, nuk përbën një argument të pavarur dhe të mjaftueshëm për vazhdimin e paraburgimit. Autoritetet duhet të paraqesin arsye konkrete dhe të shqyrtojnë edhe mundësinë e masave alternative ndaj privimit të lirisë.

Sa do t’i paguajë Shqipëria Fredi Belerit?

Në përfundim të shqyrtimit, Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut vendosi që shteti shqiptar t’i paguajë Fredi Belerit gjithsej 5 450 euro.

Shuma ndahet në dy zëra: 450 euro për dëmin jopasuror të shkaktuar nga shkelja e konstatuar dhe 5 mijë euro për kostot dhe shpenzimet e procesit gjyqësor.

Nga ana tjetër, Gjykata nuk pranoi kërkesën e Belerit për kompensimin e të ardhurave të pretenduara të humbura gjatë periudhës kur nuk mundi të ushtronte funksionin e kryetarit të Bashkisë së Himarës.

Beleri fitoi zgjedhjet vendore të vitit 2023 për drejtimin e Bashkisë së Himarës, por nuk arriti të betohej dhe të merrte zyrtarisht detyrën, për shkak të arrestimit të tij. Ai u dënua për korrupsion aktiv në zgjedhje, në kuadër të çështjes së shitblerjes së votave.

Dënimi u la në fuqi edhe nga Gjykata e Lartë, ndërsa çështja ka mbërritur tashmë në Gjykatën Kushtetuese.

Vendimi i Strasburgut lidhet me ligjshmërinë e vazhdimit të paraburgimit dhe jo me një vlerësim të fajësisë apo pafajësisë së Belerit për akuzën për të cilën është dënuar në Shqipëri.