Uzbekistani prodhon rreth 26 milionë tonë fruta dhe perime në vit. Produktet bujqësore arrijnë në 92 tregje ndërkombëtare, sipas ministrit të Bujqësisë, Ibrokhim Abubakirov. Qeveria synon të rrisë eksportet ushqimore në 10 miliardë dollarë (rreth 8.6 miliardë euro) deri në vitin 2030.
Ky objektiv lidhet drejtpërdrejt me eksportet ushqimore të Uzbekistanit, të cilat pritet të zgjerohen ndjeshëm gjatë pesë viteve të ardhshme. Ajo ka shpallur periudhën 2026–2030 si prioritare për sigurinë ushqimore, me fokus në prodhimin vendas dhe uljen e varësisë nga disa importe.
Bujqësia mbetet një sektor i rëndësishëm i ekonomisë. Ajo përballet me presion për të rritur produktivitetin duke menaxhuar tokën dhe ujin e kufizuar. Qeveria po fut metoda të reja kultivimi, sisteme ujitjeje dhe teknologji digjitale për të përmirësuar rendimentet dhe për t'i ndihmuar prodhuesit të konkurrojnë në tregjet ndërkombëtare.
Një nga prioritetet e qeverisë është rritja e prodhimit bujqësor pa u mbështetur vetëm në zgjerimin e sipërfaqes së kultivuar. “Ne po i kushtojmë vëmendje të veçantë rritjes së rendimenteve përmes kërkimit shkencor dhe futjes së inovacioneve të reja. Kjo është e rëndësishme, para së gjithash, për bujqësinë në Uzbekistan dhe sigurinë ushqimore”, tha Shamshod Ergashev, drejtues i Sekretariatit të Ministrit të Bujqësisë.
Sipas tij, në vitin 2025 pambuku u kultivua në rreth 875,600 hektarë, krahasuar me më shumë se një milion hektarë në vitet e mëparshme, por prodhimi arriti pothuajse katër milionë tonë. Ergashev shtoi se në vitin 2026 Uzbekistani korri 10 milionë tonë grurë, pjesërisht falë përmirësimit të trajtimit të farërave dhe metodave të mbjelljes. ## Kopshtet dhe vreshtat Në vend ka rreth 572,600 hektarë kopshte dhe vreshta, me plane për të zhvilluar 172,000 hektarë kopshte moderne me rendiment të lartë gjatë periudhës 2026–2030.
“Kopshtet tradicionale prodhonin shtatë deri në dhjetë tonë fruta për hektar. Tani, me pemë të rritura mbi rrënjë të ulëta dhe të mesme, po arrijmë 7 deri në 10 tonë fruta për hektar. Tani, me pemë të ulëta dhe gjysmë të ulëta, po arrijmë 30 deri në 35 tonë, dhe në disa raste edhe 50 deri në 60 tonë”, tha Abror Jo'rayev, drejtues i Departamentit Republikan për Zhvillimin e Hortikulturës.
Në një kopsht prej 138 hektarësh me mollë, dardha, kumbulla, pjeshka dhe kajsi, metodat moderne të kultivimit tashmë janë në përdorim. Përfaqësuesi i ndërmarrjes, Qahramon Ilhombekov, tha se ferma prodhon mesatarisht 35 tonë mollë për hektar. “Mund të prodhojmë 50 tonë, por kjo ushtron shumë presion mbi pemët.
Me 30 deri në 35 tonë, marrim fruta me madhësinë, ngjyrën dhe cilësinë që duam”, shpjegoi ai. Për të nxitur investimet, qeveria ka prezantuar kredi preferenciale deri në 120 milionë sum (rreth 8,873 euro) për hektar për zhvillimin e kopshteve, me afat shtatëvjeçar, përfshirë një periudhë trevjeçare pa pagesa.
Fermerët mund të marrin gjithashtu subvencione mirëmbajtjeje prej pesë milionë sum (rreth 370 euro) për hektar në vit për tre vjet, si dhe mbështetje për pajisje ujitjeje dhe materiale mbjelljeje. ## Uji, teknologjia dhe investimet Mungesa e ujit mbetet një sfidë kryesore për sektorin bujqësor, duke e bërë efikasitetin e ujitjes një prioritet investimi.
Sipas Bankës Botërore, bujqësia përbën rreth 90 për qind të konsumit të ujit në Uzbekistan. Në maj 2025, banka miratoi një projekt prej 200 milionë dollarësh (rreth 172 milionë euro) për modernizimin e infrastrukturës së ujitjes në pesë rajone. Synimi është ulja e humbjeve vjetore të ujit me rreth 540 milionë metra kub dhe përmirësimi i shërbimeve të ujitjes në 232,000 hektarë tokë bujqësore.
Në nivel ferme, ujitja me pika po i ndihmon fermerët të menaxhojnë më saktë konsumin e ujit dhe aplikimin e plehrave. “Mungesa e ujit po bëhet një problem në rritje. Me ujitjen me pika, uji arrin vetë pemën dhe jo tokën përreth”, shpjegoi Jo'rayev.
Vendi mori 100 dronë bujqësorë të prodhuar në Kinë në vitin 2026, përmes një iniciative që përfshin Ministrinë e Bujqësisë dhe mbështetjen e Bankës Botërore. Gjysma janë të destinuar për monitorimin në distancë të tokave bujqësore, ndërsa të tjerët do të përdoren për aplikimin e plehrave, kontrollin e dëmtuesve dhe operacione të tjera bujqësore.
Qeveria po zhvillon gjithashtu monitorimin satelitor të kulturave, sistemet e informacionit gjeografik dhe aplikacione të inteligjencës artificiale për parashikimin e rendimenteve dhe zbulimin e dëmtuesve. Platformat digjitale Agroportal dhe Agrosubsidy synojnë të thjeshtojnë subvencionet dhe shërbimet bujqësore duke ulur procedurat administrative.
Uzbekistani po kërkon gjithashtu investime në praktika bujqësore që përballojnë më mirë presionet mjedisore. Instituti Global për Rritje të Gjelbër (GGGI) është përfshirë në projekte bujqësore inteligjente ndaj klimës, përfshirë iniciativa në Karakalpakstan. “Ndërhyrja jonë kishte të bënte kryesisht me mënyrën se si të zgjerohen zgjidhjet inteligjente ndaj klimës në bujqësi, nga pilotët në projekte më të mëdha investimi”, tha Bakhtiyar Radjabov, zyrtar i lartë për Politikën e Rritjes së Gjelbër dhe Ndërlidhjen me Qeverinë në GGGI.
GGGI ka mbështetur bankat komerciale uzbeke në emetimin e obligacioneve të gjelbra në Bursën e Londrës për të mobilizuar financime për projekte mjedisore. Radjabov përmendi gjithashtu një platformë investimi agro-ushqimore që përfshin Bankën Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (EBRD) dhe Ministrinë e Bujqësisë, me synim mobilizimin e rreth 1.5 miliardë dollarëve (rreth 1.3 miliardë euro) për sektorin.
Ai theksoi nevojën për ekspertizë më të fortë vendase dhe kapacitet të bizneseve bujqësore për të adoptuar teknologji të reja, veçanërisht ndërsa mungesa e ujit, kripëzimi i tokës dhe degradimi i tokës vazhdojnë të prekin sektorin. Strategjia bujqësore e Uzbekistanit kombinon planet për rritjen e të ardhurave nga eksportet me përpjekjet për të forcuar furnizimin vendas me ushqim.
Qeveria po inkurajon investime në përpunimin e ushqimit, paketimin dhe prodhimin bujqësor me vlerë më të lartë, për t'i ndihmuar prodhuesit vendas të plotësojnë kërkesat e tregjeve ndërkombëtare. Megjithatë, vendi mbetet i varur nga importet për disa produkte ushqimore thelbësore, përfshirë vajin vegjetal dhe sheqerin.
“Po futim teknologji të reja në bujqësi dhe hortikulturë, po rrisim produktivitetin dhe po zgjerojmë gjeografinë e eksporteve të frutave dhe perimeve tona drejt vendeve të reja”, tha Ergashev. Rezultatet afatgjata do të varen nga fakti nëse këto investime do t'i ndihmojnë fermerët të përmirësojnë produktivitetin, të menaxhojnë kostot dhe të zgjerojnë aksesin në tregje, ndërkohë që përballen me mungesën e ujit dhe presionet klimatike.