Dy javë kanë një datë kthimi. Kur të rinjtë e diasporës vijnë përmes OriginAL, e dinë kur nis udhëtimi, cilat vende do të vizitojnë dhe kur përfundon programi. Ajo që nuk mund ta dinë paraprakisht është se si do ta shohin vendin kur të vijë dita e fundit. Për disa, dy javët mbyllen me dëshirën për t’u kthyer për një vizitë tjetër. Për të tjerë, pyetja shkon më tej: si do të ishte të jetoja këtu?
Sot, Ejup Gashi jeton në Kosovë, ndërsa Gjovani Cinari është kthyer për të jetuar në Shqipëri. Dy vende dhe dy rrugë të ndryshme, me një pikë të përbashkët: historitë e tyre vazhdojnë edhe pas përfundimit të OriginAL.
Gjovani mori pjesë në edicionin e pestë të programit. Pas asaj përvoje, ai vendosi të kthehej për të jetuar në Shqipëri. Në muajin gusht të këtij viti, në hapjen e edicionit të dhjetë të OriginAL, Gjovani doli para një grupi të ri pjesëmarrësish për të treguar historinë e tij. Dikur kishte qenë vetë në vendin e tyre, gati për të nisur një udhëtim dyjavor. Kësaj radhe, ai mund t’u fliste për atë që erdhi më pas.
Historia e tij i dha atij takimi një perspektivë që pjesëmarrësit e rinj ende nuk e kishin: mundësinë për të dëgjuar dikë që e kishte përfunduar programin, ishte kthyer në Shqipëri dhe kishte nisur ta njihte vendin përmes përditshmërisë. Gjovani e ka ndarë përvojën e kthimit edhe në një bisedë për angazhimin e diasporës, ku foli për rrugën nga diaspora drejt jetës në Shqipëri dhe për punën e tij.
Rrëfimi i Ejupit na çon në Kosovë. Ai jeton këtu sot. Ky fakt i thjeshtë hap pjesën më interesante të historisë: çfarë ndryshon kur vendi ku vjen për vizitë bëhet vendi ku jeton? Në një vizitë, ditët kanë një afat. I planifikon takimet, përpiqesh të shohësh sa më shumë njerëz dhe, para se të largohesh, lë ndonjë kafe për herën tjetër. Kur jeton këtu, ke kohë ta njohësh vendin edhe mes vizitave, gjatë javëve të zakonshme, kur secili është në punë dhe një kafe mund të mbetet thjesht për të martën tjetër.
Pikërisht ajo përditshmëri i jep kuptim pyetjes për kthimin. Një udhëtim të jep kohë të njohësh njerëz dhe vende. Të jetosh diku të jep kohë të kuptosh si përshtatesh me ritmin e tij, çfarë të mungon nga jeta e mëparshme dhe çfarë mund të ndërtosh aty. Për këdo që po e mendon kthimin, këto janë po aq pjesë e vendimit sa afërsia me familjen apo lidhja me vendin e origjinës.
OriginAL u jep të rinjve të diasporës dy javë për t’i njohur nga afër vendet prej nga vijnë familjet e tyre dhe për ta krijuar lidhjen e tyre me to. Secili vendos vetë çfarë do të bëjë me atë përvojë. Disa kthehen për një vizitë, të tjerë ruajnë miqësitë që krijuan gjatë udhëtimit. Te Ejupi dhe Gjovani shohim edhe një mundësi tjetër: të kthehesh për të jetuar.
Dy javët e programit kanë një ditë të fundit. Për Ejupin në Kosovë dhe Gjovanin në Shqipëri, rrëfimi vazhdon në ditët e zakonshme, shumë kohë pasi ka mbaruar udhëtimi.
