Kryeministri i Holandës, Rob Jetten, po përpiqet të shmangë shpërbërjen e koalicionit qeverisës, pas përplasjeve të forta mes partive që përbëjnë qeverinë e tij të pakicës. Mosmarrëveshjet për planet buxhetore dhe veçanërisht për një taksë të re ndaj fitimeve nga pasuritë e milionerëve kanë shkaktuar një krizë politike, duke vënë në pikëpyetje të ardhmen e kabinetit vetëm nëntë muaj pas marrjes së detyrës.
Jetten ka zhvilluar bisedime të gjata me partnerët e koalicionit gjatë fundjavës, pasi një takim maratonë prej disa orësh të premten nuk arriti të prodhonte një marrëveshje. Në tryezën e negociatave janë përfaqësuesit e tri forcave qeverisëse: partisë centriste D66 të Jetten, kristiandemokratëve të qendrës së djathtë CDA dhe Partisë Popullore për Liri dhe Demokraci (VVD), të krahut të djathtë.
Shkaku kryesor i përplasjes është bërë një paketë fiskale e mbështetur nga dy parti të opozitës së qendrës së majtë, PRO dhe Volt, e cila u miratua në Parlamentin holandez me votat e tyre dhe mbështetjen e deputetëve të D66 dhe CDA.
Propozimi parashikon vendosjen e një norme më të lartë tatimore prej 38.5% mbi të ardhurat nga pasuritë që tejkalojnë 60 mijë euro, për shembull fitimet nga interesat e kursimeve apo investimet. Personat që realizojnë më pak se 60 mijë euro fitime nga asetet nuk do t’i nënshtrohen kësaj norme më të lartë.
Kreu i partisë opozitare PRO, Jesse Klaver, e ka cilësuar një pjesë të marrëveshjes si “taksë për milionerët”, ndërsa mbështetja që mori propozimi nga deputetët e dy partive të koalicionit shkaktoi zemërimin e VVD-së.
Kjo e fundit votoi kundër planit fiskal të vetë qeverisë, ndërsa kryetarja e saj, Dilan Yeşilgöz-Zegerius, deklaroi se ishte vënë përballë një marrëveshjeje pa qenë paraprakisht e informuar.
Pas më shumë se shtatë orësh diskutimesh të premten, Jetten doli para mediave duke konfirmuar se tri partitë do të vazhdojnë të qëndrojnë në koalicion, të paktën për momentin.
Megjithatë, Yeşilgöz nuk e fshehu pakënaqësinë, duke vënë në pikëpyetje vetë modelin e qeverisjes.
“Qeveria e pakicës është një eksperiment i dështuar dhe nuk mund të vazhdojë kështu”, deklaroi ajo pas takimit, duke kërkuar një riorganizim rrënjësor të marrëdhënieve mes partnerëve qeverisës.
Edhe kryeministri Jetten pranoi se koalicioni ka nevojë për një rifillim serioz.
“Ditët e fundit kanë ndodhur shumë gjëra të mira, por edhe gjëra që nuk kanë shkuar mirë. Ne duhet të bëjmë më mirë”, u shpreh ai.
Jetten bëri të ditur se bisedimet nuk kishin përfunduar dhe se do të vijonin gjatë ditëve në vijim me përfaqësuesit e tri partive, me synimin për të gjetur një zgjidhje dhe për të shmangur një përçarje të mëtejshme.
Kriza e fundit vjen në një klimë të paqëndrueshme politike në Holandë, ku vendi ka zhvilluar katër zgjedhje të përgjithshme brenda një dekade, ndërsa besimi i qytetarëve te përfaqësuesit politikë është dobësuar.
Rob Jetten, kryeministri më i ri në historinë e vendit, kishte marrë detyrën me premtimin për të krijuar një klimë të re bashkëpunimi dhe konsensusi mes forcave politike. Megjithatë, përplasjet mes partive parlamentare dhe brenda vetë koalicionit kanë vështirësuar përmbushjen e këtij objektivi.
Mosmarrëveshjet e fundit kanë rikthyer në skenë mundësinë e zgjedhjeve të parakohshme, vetëm nëntë muaj pas formimit të qeverisë.
Sipas sondazheve të përmendura në raportim, partia e majtë PRO, e drejtuar nga Jesse Klaver, dhe lideri i saj janë në pozita të favorshme në rast të zgjedhjeve të reja, ndërsa në vendin e dytë renditet Geert Wilders, figura e njohur e së djathtës ekstreme holandeze.
Për momentin, Jetten po përpiqet të mbajë të bashkuar koalicionin, por përplasja për taksën ndaj pasurive dhe kritikat e VVD-së kanë ekspozuar brishtësinë e shumicës qeverisëse dhe vështirësitë për të siguruar mbështetje parlamentare për vendimet e saj.
