Një avion hibrid-elektrik që mund të ngrihet dhe të ulet në një hapësirë prej vetëm 150 këmbësh (rreth 46 metrash) synon të ndryshojë mënyrën e udhëtimit ajror në distanca të shkurtra.
Projekti po zhvillohet nga kompania amerikane Electra, me seli në Virxhinia, e cila synon të krijojë një alternativë për udhëtimet rajonale që janë shumë të gjata për t’u kryer me makinë, por jo aq të përshtatshme për transportin ajror tradicional.
Modeli EL9 Ultra Short është projektuar për të transportuar deri në nëntë pasagjerë ose 1,360 kilogramë ngarkesë, me një autonomi fluturimi prej rreth 612 kilometrash. Ndryshe nga avionët elektrikë që ngrihen dhe ulen vertikalisht, ky model përdor një sistem me tetë motorë elektrikë dhe një turbogjenerator, duke i mundësuar ngritjen dhe uljen në hapësira jashtëzakonisht të kufizuara.
Sipas kompanisë, një nga risitë kryesore është teknologjia e shtytjes elektrike të shpërndarë. Tetë helikat përshpejtojnë rrjedhën e ajrit mbi krahë, duke krijuar forcën e nevojshme për ngritje edhe në shpejtësi të ulëta. Sistemi plotësohet nga krahë dhe mekanizma të veçantë që rrisin aftësinë ngritëse të avionit.
Sipas CNN, Electra pretendon se EL9 mund të ngrihet me një shpejtësi prej vetëm 48 kilometrash në orë dhe se zhurma gjatë ngritjes arrin rreth 75 decibel, afërsisht në nivelin e një fshese me korrent.
Sistemi hibrid përdor një turbogjenerator me karburant standard për aviacionin, i cili prodhon energjinë elektrike të nevojshme për motorët. Sipas kompanisë, kjo teknologji konsumon 40% më pak karburant krahasuar me avionë të ngjashëm dhe mund të ulë kostot operative deri në 70% në raport me helikopterët.
Projekti synon të krijojë një rrjet të ri transporti ajror, të quajtur nga kompania si “aviacion i drejtpërdrejtë”. Ideja është që avionët të mos varen vetëm nga aeroportet tradicionale, por të përdorin edhe fusha, parkingje dhe hapësira të tjera të përshtatshme për ngritje dhe ulje.
Një personë ka kryer tashmë një demonstrim në një platformë lundruese 300-këmbëshe në Lower Manhattan, Nju Jork, e përdorur për parkimin e helikopterëve. Sipas një studimi të Electra-s, një udhëtim nga një parking në Uashington drejt një heliporti në Nju Jork mund të realizohet për rreth një orë e 45 minuta, më shpejt se alternativat aktuale me makinë apo fluturimet e zakonshme.
Megjithatë, projekti përballet ende me sfida të rëndësishme, veçanërisht në aspektin e certifikimit dhe rregullimit të fluturimeve. Aleksander Buczkowski, drejtor në kompaninë PricewaterhouseCoopers, vlerëson se teknologjitë e reja të aviacionit duhet të provojnë se mund të funksionojnë edhe nga ana ekonomike, duke mbajtur nën kontroll koston e avionëve dhe shfrytëzimin e tyre në operacione të përditshme.
Electra ka deklaruar se ka marrë mbi 2,200 porosi paraprake për modelin EL9 nga më shumë se 60 operatorë ajrorë në mbarë botën, me një vlerë të përgjithshme të portofolit të porosive prej rreth 1.5 miliardë dollarësh.
Kompania synon të nisë shërbimet komerciale në vitin 2030, ndërsa testimet e prototipit EL2 në pesë lokacione në Norvegji pritet të fillojnë në fund të vitit 2027. Paralelisht, është planifikuar ndërtimi i një impianti prodhimi me vlerë 850 milionë dollarë në Springfield të Ohajos, në një sipërfaqe prej rreth 36 hektarësh.
Projekti ka tërhequr gjithashtu interesin e ushtrisë amerikane, me Forcat Ajrore, Ushtrinë dhe Marinën mes klientëve të kontraktuar. Drejtuesit e Electra-s besojnë se teknologjia mund të përdoret në të ardhmen edhe për transportin e pajisjeve ushtarake dhe furnizimeve në zona të largëta.
Pavarësisht potencialit, çmimi i parashikuar prej rreth 10 milionë dollarësh për modelet komerciale tregon se ky avion nuk do të jetë një alternativë e përballueshme për pilotët privatë në një të ardhme të afërt.