Pesha ideale nuk përcaktohet vetëm nga gjatësia dhe mosha. Ajo ndikohet edhe nga faktorë të tjerë, si gjinia, masa muskulore, masa kockore, përqindja e yndyrës në trup, gjenetika, aktiviteti fizik dhe gjendja e përgjithshme shëndetësore. Nuk ekziston një formulë e vetme që mund të përcaktojë peshën ideale për çdo person. Dy njerëz me të njëjtën gjatësi dhe moshë mund të kenë pesha të ndryshme dhe të jenë të dy në gjendje të mirë shëndetësore.
Indeksi i masës trupore (BMI)
Një nga mënyrat më të përdorura për të vlerësuar nëse pesha është në një interval të shëndetshëm është indeksi i masës trupore, i njohur si BMI. BMI llogaritet duke pjesëtuar peshën në kilogramë me gjatësinë në metra në katror.
Sipas klasifikimit për të rriturit, rezultatet ndahen në këto kategori:
- BMI nën 18.5: Nënpeshë.
- BMI nga 18.5 deri në 24.9: Peshë normale.
- BMI nga 25 deri në 29.9: Mbipeshë.
- BMI nga 30 deri në 34.9: Obezitet i klasës së parë.
- BMI nga 35 deri në 39.9: Obezitet i klasës së dytë.
- BMI 40 ose më shumë: Obezitet i klasës së tretë.
Megjithatë, BMI nuk është një matje plotësisht e saktë për çdo individ. Ai nuk dallon masën muskulore nga yndyra trupore. Për këtë arsye, një person që merret rregullisht me sport dhe ka muskuj të zhvilluar mund të klasifikohet gabimisht si mbipeshë.
A ndikon mosha në peshën ideale?
Te të rriturit, mosha nuk është zakonisht faktori kryesor për përcaktimin e peshës së shëndetshme. Më shumë rëndësi kanë gjatësia, përbërja trupore dhe gjendja shëndetësore. Ndryshe ndodh te fëmijët dhe adoleshentët nga 2 deri në 19 vjeç, sepse trupi i tyre është ende në zhvillim. Për këtë grupmoshë, BMI vlerësohet në bazë të moshës dhe gjinisë, duke u krahasuar me grafikët e rritjes.
Raporti i belit me gjatësinë
Një tjetër mënyrë për të vlerësuar rrezikun shëndetësor është raporti midis perimetrit të belit dhe gjatësisë. Për ta llogaritur, matni perimetrin e belit dhe pjesëtojeni me gjatësinë, duke përdorur të njëjtën njësi matëse. Për shembull, një person me gjatësi 180 cm dhe bel 90 cm ka raportin 0.5. Në përgjithësi, rekomandohet që perimetri i belit të jetë më pak se gjysma e gjatësisë. Kjo matje është e rëndësishme sepse yndyra e grumbulluar rreth barkut, veçanërisht ajo që ndodhet rreth organeve të brendshme, lidhet me rrezik më të lartë për diabetin e tipit 2, sëmundjet e zemrës dhe problemet e qarkullimit të gjakut.
Raporti i belit me ijet
Një tjetër tregues është raporti i perimetrit të belit me atë të ijeve. Ai ndihmon në kuptimin e mënyrës se si shpërndahet yndyra në trup. Një raport më i lartë mund të lidhet me rrezik më të madh për probleme metabolike dhe kardiovaskulare. Si vlera orientuese, raporti i rekomanduar është nën 0.95 për meshkujt dhe nën 0.85 për femrat.
Përqindja e yndyrës trupore
Për të kuptuar më mirë përbërjen e trupit, mund të matet edhe përqindja e yndyrës trupore. Kjo mund të vlerësohet përmes peshoreve elektronike me bioimpedancë, matjes së palave të lëkurës, skanimit DEXA ose metodave të tjera profesionale. Kjo matje mund të japë më shumë informacion sesa pesha e vetme, sepse ndihmon në dallimin e yndyrës nga masa muskulore.
