Rusia pas Putinit, oligarkët rusë nisin të mendojnë për të ardhmen e Kremlinit! Tre skenarët e mundshëm

Një Rusi pa Vladimir Putinin në krye të saj ka nisur të jetë pjesë e diskutimeve në qarqet e biznesit dhe elitës ekonomike ruse. Pavarësisht pasurive marramendëse, disa prej miliarderëve më të fuqishëm të vendit kanë humbur pothuajse çdo ndikim në vendimmarrjen politike dhe duket se po mendojnë për një të ardhme ku mund të rikthejnë fuqinë që kishin dikur.
Sipas një analize të publikuar nga BBC, një pjesë e elitës ekonomike ruse po diskuton në mënyrë diskrete për periudhën pas Putinit, duke shqyrtuar mundësinë e rikthimit në një sistem ku oligarkët të kenë sërish një rol të rëndësishëm në drejtimin e vendit.
Megjithatë, këto diskutime nuk nënkuptojnë ekzistencën e një plani të organizuar për rrëzimin e presidentit rus. Frika ndaj tij mbetet aq e madhe, sa edhe biznesmenët më të pakënaqur shmangin çdo kundërshtim publik.
Nga fuqia e viteve ’90 te kontrolli i Putinit
Marrëdhënia mes Vladimir Putinit dhe biznesmenëve më të pasur të Rusisë u bë veçanërisht e dukshme më 24 shkurt 2022, pak orë pas nisjes së pushtimit rus të Ukrainës.
Më shumë se 36 prej njerëzve më të pasur të vendit u mblodhën në Kremlin, ku presidenti rus u kërkoi të bashkëpunonin me qeverinë për të mbështetur ekonominë. Asnjëri prej tyre nuk shprehu kundërshtime.
Kjo situatë ndryshonte ndjeshëm nga Rusia e viteve 1990, kur oligarkët kishin fituar pasuri të jashtëzakonshme përmes privatizimit të ndërmarrjeve shtetërore pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik dhe kishin ndikim të madh në qeverisjen e vendit.
Me ardhjen në pushtet në vitin 2000, Putini i dha fund kësaj forme ndikimi, duke vendosur qartë se pasuria nuk do të garantonte më pushtet politik.
Një nga rastet më të njohura ishte ai i Mikhail Khodorkovsky, dikur biznesmeni më i pasur i Rusisë, i cili përfundoi në burg për dhjetë vjet pasi kritikoi publikisht presidentin dhe e akuzoi për korrupsion. Ai i ka mohuar akuzat për të cilat u dënua.
Sot, pavarësisht sanksioneve perëndimore dhe luftës në Ukrainë, Rusia numëron 155 miliarderë, sipas Forbes, me një pasuri të përbashkët që arrin në rreth 700 miliardë dollarë. Megjithatë, kjo pasuri nuk u siguron atyre ndikim politik brenda vendit apo lirinë e lëvizjes që kishin dikur jashtë tij.
“Janë të pasur sepse kanë një marrëdhënie me Putinin, jo e kundërta”, shprehet për BBC-në politikani dhe analisti rus në mërgim, Dmitry Nekrasov.
Tre skenarët për Rusinë pas Putinit
Edhe pse nuk ka asnjë shenjë për një largim të afërt të presidentit rus, diskutimet për pasardhësin e tij po marrin gjithnjë e më shumë vëmendje në qarqet e elitës ruse.
BBC paraqet tre skenarë të mundshëm për të ardhmen e vendit.
Skenari i parë lidhet me kalimin drejt një sistemi më demokratik, me më shumë liri politike dhe konkurrencë reale mes partive. Megjithatë, ky konsiderohet skenari më pak i mundshëm, për shkak të dobësimit të institucioneve demokratike gjatë qeverisjes së Putinit.
Skenari i dytë parashikon vazhdimin e modelit autoritar, por nën drejtimin e një lideri të ri. Sipas analistes ruse në mërgim, Alexandra Prokopenko, pasardhësi i Putinit fillimisht do të ishte më i dobët politikisht, pasi nuk do të kishte të njëjtin ndikim dhe kontroll mbi mekanizmat e pushtetit që presidenti aktual ka ndërtuar gjatë dekadave.
Skenari i tretë është rikthimi në një formë të ashtuquajtur demokracie oligarkike, ku grupet e fuqishme ekonomike dhe politike do të ndanin mes tyre pushtetin.
Nga ‘shef’ në ‘gjysh’, si ka ndryshuar mënyra e të folurit për Putinin
Një detaj interesant i zbuluar nga analistja Prokopenko lidhet me mënyrën se si biznesmenët rusë i referohen presidentit në bisedat private.
Në të kaluarën, ata përdornin nofka si “Nacalnik”, që do të thotë “shef”, ose “Pervi”, që përkthehet “i pari”. Këto shprehje reflektonin respektin dhe pranimin e autoritetit të tij.
Ndërsa sot, sipas saj, në bisedat private përdoret gjithnjë e më shumë fjala “gjysh” ose “plak”, me një nuancë përçmimi.
Megjithatë, ky ndryshim në komunikim nuk përkthehet në kundërshtim të hapur ndaj presidentit. Frika nga Kremlini vazhdon të jetë e pranishme. Prokopenko tregon edhe rastin e një oligarku, i cili gjatë një interviste ishte ulur mbi telefonin e tij celular, duke besuar se në këtë mënyrë do ta bënte më të vështirë përgjimin nga shërbimet sekrete.
“Bëhet fjalë për një frikë tërësisht të tipit stalinist”, komenton ajo.
Pse oligarkët nuk guxojnë të veprojnë kundër Putinit?
Pavarësisht pakënaqësisë në rritje, analistët vlerësojnë se mundësitë që oligarkët të sfidojnë hapur Putinin sa kohë ai është në pushtet mbeten shumë të kufizuara.
Bill Browder, ish-investitor i madh i huaj në Rusi dhe një prej kritikëve të njohur të Kremlinit, argumenton se biznesmenët e kuptojnë rrezikun që do të përballeshin nëse do të ndërmerrnin hapa kundër presidentit.
“E kuptojnë se nëse do të bënin diçka që mund të sfidonte Putinin, ai do t’i vriste”, deklaron Browder për BBC-në.
Ndërkohë, disa biznesmenë po përpiqen të krijojnë marrëdhënie me ministra dhe zyrtarë të shërbimeve të sigurisë, në përpjekje për t’u përgatitur për ndryshimet e mundshme në të ardhmen.
Megjithatë, sipas analistit Dmitry Nekrasov, çdo lëvizje më e vendosur do të ishte tepër e rrezikshme.
Kështu, pyetja kryesore për të ardhmen e Rusisë nuk lidhet vetëm me kohën kur do të përfundojë epoka e Putinit, por edhe me atë se kush do të kontrollojë procesin e pasardhjes së tij.
Oligarkët, të cilët dikur kishin fuqinë të ndikonin drejtpërdrejt në vendimmarrjen politike, duket se shpresojnë të rikthejnë një pjesë të ndikimit të humbur. Mbetet për t’u parë nëse mekanizmat e pushtetit të ndërtuar nga presidenti rus do t’u japin mundësinë ta realizojnë këtë synim.




