Miguel Ángel Félix Gallardo, një prej emrave më të njohur të historisë së krimit të organizuar në Meksikë, raportohet se ka ndërruar jetë në moshën 80-vjeçare, duke mbyllur një kapitull të gjatë të historisë së karteleve të drogës në Amerikën Latine.
I njohur me nofkën “El Jefe de Jefes”, që në shqip do të thotë “Shefi i Shefave”, Félix Gallardo ishte një nga themeluesit e Kartelit të Guadalajarës, organizatës kriminale që gjatë viteve 1970 dhe 1980 u shndërrua në një prej rrjeteve më të fuqishme të trafikut ndërkombëtar të narkotikëve.
Sipas informacioneve të publikuara, ai ndërroi jetë të dielën në një spital privat në Guadalajara, si pasojë e dështimit të shumëfishtë të organeve.
Gjendja e tij shëndetësore ishte rënduar ndjeshëm gjatë ditëve të fundit, çka kishte bërë të nevojshëm transferimin nga burgu në spital, rreth 48 orë përpara vdekjes.
Félix Gallardo ndodhej pas hekurave që prej vitit 1989. Gjatë viteve të fundit, përfaqësuesit e tij ligjorë kishin kërkuar vazhdimisht që, për shkak të problemeve të rënda shëndetësore, ai të lejohej të vuante pjesën e mbetur të dënimit në arrest shtëpie.
Megjithatë, përpjekjet e avokatëve nuk kishin sjellë ndryshimin e kërkuar.
Nga polic i zakonshëm në një prej njerëzve më të fuqishëm të Meksikës
Historia e Miguel Ángel Félix Gallardos është e lidhur ngushtë me transformimin e trafikut të drogës në Meksikë.
I lindur në vitin 1946 në Culiacán, në shtetin Sinaloa, ai e nisi karrierën larg botës së karteleve, duke punuar fillimisht si oficer policie dhe më pas si truprojë e një guvernatori lokal.
Por lidhjet që krijoi dhe ndikimi që fitoi me kalimin e kohës i hapën rrugën drejt një aktiviteti kriminal që do ta kthente në një prej figurave më të fuqishme të vendit.
Gjatë viteve 1970 dhe 1980, Félix Gallardo arriti të bashkonte interesa të ndryshme të trafikut të drogës, duke ndihmuar në krijimin e Kartelit të Guadalajarës.
Organizata u shndërrua në një strukturë të fuqishme kriminale, e cila kontrollonte rrugë të rëndësishme të transportit të narkotikëve drejt Shteteve të Bashkuara.
Në atë periudhë, Meksika po fitonte një rol gjithnjë e më të madh si korridor për kalimin e kokainës nga Amerika e Jugut drejt tregut amerikan.
Félix Gallardo ishte ndër personat që shfrytëzuan këtë zhvillim, duke ndërtuar lidhje me organizata kriminale kolumbiane, përfshirë rrjetet e lidhura me Kartelin e Medellínit të Pablo Escobarit.
Përmes avionëve të vegjël, rrugëve tokësore dhe një sistemi të gjerë bashkëpunëtorësh, organizata e tij transportonte sasi të mëdha droge.
Fuqia e kartelit mbështetej gjithashtu në korrupsionin dhe ryshfetet ndaj zyrtarëve, që i mundësonin organizatës të vepronte dhe të zgjeronte ndikimin e saj.
Me kalimin e viteve, Félix Gallardo fitoi reputacionin e një njeriu që nuk kontrollonte vetëm një grup trafikantësh, por një rrjet të tërë interesash kriminale.
Pikërisht nga kjo pozitë ndikimi lindi edhe nofka që do ta shoqëronte për dekada: “Shefi i Shefave”.
Vrasja e agjentit amerikan që ndryshoi gjithçka
Një nga ngjarjet më të rëndësishme që lidhet me historinë e Félix Gallardos është rrëmbimi dhe vrasja e agjentit amerikan të DEA-s, Enrique “Kiki” Camarena, në vitin 1985.
Camarena po hetonte aktivitetin e organizatave të trafikut të drogës në Meksikë, kur u rrëmbye dhe më pas u vra.
Së bashku me të humbi jetën edhe piloti meksikan Alfredo Zavala Avelar.
Krimi shkaktoi tronditje të madhe në Shtetet e Bashkuara dhe tensionoi rëndë marrëdhëniet diplomatike mes Uashingtonit dhe Meksikës.
Autoritetet amerikane kërkuan identifikimin dhe ndëshkimin e personave përgjegjës, ndërsa hetimet u përqendruan te drejtuesit e Kartelit të Guadalajarës.
Ngjarja u kthye në një moment vendimtar në luftën kundër organizatave kriminale meksikane.
Katër vjet më vonë, në vitin 1989, Félix Gallardo u arrestua nga autoritetet meksikane.
Ai u dënua fillimisht me 40 vite burg për veprimtari të lidhura me trafikun e drogës dhe armëve.
Por proceset gjyqësore ndaj tij nuk përfunduan me këtë vendim.
Në vitin 2017, një gjykatë federale e shpalli fajtor për përfshirjen në rrëmbimin dhe vrasjen e agjentit Camarena dhe pilotit Zavala Avelar, duke i dhënë një dënim tjetër prej 37 vitesh burg.
Pavarësisht vendimeve të drejtësisë, Félix Gallardo vazhdoi t’i mohonte akuzat për përfshirjen në këto vrasje.
Rënia e një perandorie kriminale
Arrestimi i Félix Gallardos shënoi një pikë kthese për botën e trafikut të drogës në Meksikë.
Karteli i Guadalajarës, që dikur kishte funksionuar si një strukturë e madhe kriminale, u shpërbë gradualisht, ndërsa drejtues të ndryshëm nisën të kontrollonin territore dhe rrugë të veçanta të trafikut.
Nga ky fragmentim u fuqizuan organizata të tjera, të cilat më vonë do të bëheshin emra të njohur të krimit të organizuar meksikan.
Mes tyre ishin rrjetet që lidhen me zhvillimin e karteleve të Sinaloas, Tijuanës dhe Juárezit.
Përplasjet për kontrollin e territoreve dhe të tregtisë së narkotikëve do të shndërroheshin më pas në një nga problemet më të rënda të sigurisë në Meksikë.
Kështu, megjithëse Félix Gallardo kaloi dekada në burg, ndikimi i modelit kriminal që ndihmoi të ndërtohej vazhdoi të ndihej për shumë vite.
Vitet e fundit mes sëmundjeve dhe izolimit
Nga figura dikur e fuqishme e botës së narkotrafikut, Félix Gallardo u shndërrua me kalimin e viteve në një të burgosur të moshuar, që përballej me probleme të shumta shëndetësore.
Në vitin 2021, gjatë një interviste për televizionin Telemundo, ai u shfaq në një gjendje fizike shumë të rënduar.
Në atë kohë, ish-drejtuesi i kartelit kishte humbur shikimin në njërin sy, vuante nga probleme të rënda të dëgjimit dhe kishte vështirësi të mëdha në ecje.
Gjatë intervistës, ai përsëriti pretendimin se ishte dënuar padrejtësisht dhe se nuk kishte kryer krimet për të cilat akuzohej.
“Kanë kaluar 32 vjet… Kjo është një përjetësi për një njeri që nuk ka kryer asnjë krim”, deklaroi ai.
Fjalët e tij pasqyronin qëndrimin që kishte mbajtur vazhdimisht ndaj akuzave, pavarësisht dënimeve të dhëna nga gjykatat.
Gjendja e rënduar shëndetësore ishte përdorur nga avokatët si argument për të kërkuar ndryshimin e kushteve të vuajtjes së dënimit.
Historia e tij u kthye edhe në serial televiziv
Jeta dhe aktiviteti kriminal i Félix Gallardos u bënë të njohura për një audiencë shumë më të gjerë përmes serialit të Netflix-it, “Narcos: Mexico”.
Në këtë produksion, që nisi transmetimin në vitin 2018, personazhi i tij u interpretua nga aktori meksikan Diego Luna.
Seriali trajton ngritjen e Kartelit të Guadalajarës, marrëdhëniet mes trafikantëve dhe autoriteteve, si dhe përplasjen me agjencitë amerikane të luftës kundër drogës.
Megjithëse bëhet fjalë për një dramatizim televiziv dhe jo për një dokumentar historik, produksioni riktheu interesin ndërkombëtar për një nga periudhat më të rëndësishme të historisë së narkotrafikut në Meksikë.
Miguel Ángel Félix Gallardo mbetet një figurë qendrore për të kuptuar mënyrën se si organizatat kriminale meksikane u transformuan nga rrjete rajonale në struktura me ndikim ndërkombëtar.
Historia e tij është gjithashtu e lidhur me korrupsionin, dhunën dhe konfliktet që shoqëruan zgjerimin e tregtisë së paligjshme të drogës.
Nga një ish-oficer policie në një prej drejtuesve më të fuqishëm të narkotrafikut, e më pas në një të burgosur që kaloi dekada pas hekurave, rrugëtimi i Félix Gallardos përfaqëson një nga kapitujt më të errët të historisë së krimit të organizuar në Meksikë.
