Sa më shumë dhëmbë humbasim, aq më i madh rreziku për demencën dhe dëmtimin e kujtesës

Humbja e dhëmbëve nuk ndikon vetëm në pamjen e buzëqeshjes dhe aftësinë për të shijuar ushqimin. Ajo mund të ketë pasoja edhe për shëndetin e trurit. Gjithnjë e më shumë studime shkencore po evidentojnë një lidhje mes shëndetit të dobët të gojës, vështirësive në përtypje dhe rrezikut më të lartë për demencë.
Vëmendja e studiuesve është përqendruar te vetë procesi i përtypjes dhe ndikimi i tij në funksionimin e trurit. Ata po shqyrtojnë nëse ruajtja e aftësisë për të përtypur mund të ndihmojë në mbrojtjen e kujtesës dhe të funksioneve njohëse, veçanërisht gjatë plakjes.
Çfarë zbuloi analiza me 35.7 milionë pjesëmarrës?
Një rishikim shkencor i publikuar në vitin 2026, i cili përfshiu 21 studime afatgjata me rreth 35.7 milionë pjesëmarrës, zbuloi se humbja e dhëmbëve lidhet me rritjen e rrezikut për demencë dhe dëmtime të lehta njohëse.
Sipas rezultateve, rreziku ishte më i lartë te personat që kishin humbur më shumë dhëmbë.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se kjo lidhje nuk provon se humbja e dhëmbëve shkakton drejtpërdrejt demencën. Faktorë të tjerë, si duhanpirja, diabeti dhe sëmundjet e enëve të gjakut, mund të ndikojnë njëkohësisht si në shëndetin e gojës, ashtu edhe në atë të trurit.
Neurologu Mill Etienne, profesor në Kolegjin Mjekësor të Nju Jorkut, thekson se rëndësi mund të ketë jo vetëm numri i dhëmbëve të humbur, por edhe pozicioni i tyre në gojë.
Si ndikon përtypja në aktivitetin e trurit?
Përtypja nuk është thjesht një proces mekanik për copëtimin e ushqimit. Ajo aktivizon rrugë nervore dhe zona të trurit që lidhen me kujtesën dhe të mësuarit, si dhe ndikon në qarkullimin e gjakut në tru.
Një analizë e tetë studimeve të kryera përmes rezonancës magnetike, e publikuar në revistën shkencore Journal of Oral Rehabilitation, evidentoi një lidhje mes aftësisë së reduktuar për të përtypur dhe vëllimit më të vogël të hipokampusit.
Hipokampusi është një zonë e trurit me rëndësi të veçantë për formimin dhe ruajtjen e kujtimeve.
Në njërin prej studimeve, humbja e 10 dhëmbëve u shoqërua me një vëllim rreth 2.2% më të vogël të secilit prej dy hipokampuseve.
Interes paraqet edhe një studim i vogël i rastësishëm, i realizuar në vitin 2026 me 50 të moshuar. Pjesëmarrësit që u nxitën të përtypnin më shpesh gjatë vakteve shfaqën përmirësim të kujtesës pas një muaji.
A mund të ndihmojë zëvendësimi i dhëmbëve në mbrojtjen e kujtesës?
Një tjetër studim trevjeçar, rezultatet e të cilit u publikuan në revistën Frontiers in Oral Health, shqyrtoi ndikimin e përdorimit të protezave dentare te personat e moshuar.
Sipas gjetjeve, të moshuarit që përdornin proteza dentare kishin:
9% më pak rrezik për rënie të përgjithshme të aftësive funksionale.
13% më pak rrezik për kufizim të aktiviteteve mendore dhe intelektuale.
Megjithëse rezultatet konsiderohen inkurajuese, deri më tani nuk është provuar shkencërisht se zëvendësimi i dhëmbëve të humbur parandalon demencën.
Mesazhi kryesor i studiuesve është se kujdesi për shëndetin e gojës dhe ruajtja e aftësisë për të përtypur mund të kenë rëndësi shumë më të madhe sesa mendohet, duke ndikuar potencialisht edhe në shëndetin e trurit gjatë plakjes.
Për këtë arsye, kujdesi i vazhdueshëm dentar dhe trajtimi i problemeve që vështirësojnë përtypjen po konsiderohen gjithnjë e më shumë si pjesë e rëndësishme e ruajtjes së shëndetit dhe cilësisë së jetës në moshë të madhe.




