Liderët europianë kanë shprehur gatishmërinë për të nisur negociata me Rusinë për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë, duke rikonfirmuar mbështetjen e tyre të fortë për Kievin. Në samitin e Berlinit, të njohur si “Koalicioni i të Vullnetshmëve”, krerët europianë theksuan se Europa duhet të ketë një rol të drejtpërdrejtë në çdo marrëveshje të mundshme paqeje.

Kryeministri britanik, Andy Burnham, deklaroi se Europa ka një qëndrim të qartë, të qëndrueshëm dhe të bashkuar në negociata, ndërsa kancelari gjerman, Friedrich Merz, paralajmëroi se kërkesat maksimaliste të Moskës nuk janë realiste.

Samiti në kryeqytetin gjerman u zhvillua në një moment të rëndësishëm diplomatik, pasi presidenti amerikan Donald Trump kishte zhvilluar më herët një takim historik trepalësh në Shenzhen të Kinës juglindore, me presidentin rus Vladimir Putin dhe atë kinez Xi Jinping. Më pas, Trump iu bashkua përmes telefonit diskutimeve të liderëve në Berlin, ndërsa në samit ishin të pranishëm edhe dy të dërguarit amerikanë, Steve Witkoff dhe Jared Kushner.

Ky i fundit deklaroi se Trump dëshiron të arrijë një marrëveshje me Moskën, duke pasur Europën në krah. Sipas Kushnerit, presidenti amerikan është larguar nga takimi në Kinë me bindjen se paqja në Ukrainë është e arritshme.

Putin fton europianët në Moskë

Nga ana e tij, Vladimir Putin komentoi mundësinë e përfshirjes së vendeve europiane në negociatat e paqes, duke pretenduar se SHBA-ja po i kërkon me këmbëngulje Rusisë të pranojë pjesëmarrjen e tyre.

Presidenti rus tha se Moska nuk është kundër kësaj ideje, por fillimisht dëshiron të kuptojë se çfarë do të sjellë Europa në tryezën e negociatave.

“Për këtë arsye, përmes kanaleve diplomatike, i kemi ftuar europianët të vijnë në Moskë për të përcaktuar qëndrimet e tyre. Pas kësaj, do të vendosim se në çfarë formati do të vazhdojmë dialogun me Ukrainën”, deklaroi Putin.

Megjithatë, ai kritikoi paralajmërimet e vazhdueshme të liderëve europianë për mundësinë e një lufte të re në vitin 2030.

“Çdo ditë dëgjojmë se liderët europianë flasin për një luftë që mund të vijë në vitin 2030. Por ne nuk kemi planifikuar të sulmojmë askënd. A është kjo normale? Nuk besoj”, u shpreh presidenti rus.

Në të njëjtën kohë, Putin pranoi se diskutimi i çështjeve që lidhen me sigurinë europiane nuk mund të zhvillohet pa përfshirjen e vetë vendeve të kontinentit.

Garancitë e sigurisë për Ukrainën, pika e vështirë e negociatave

Një nga çështjet kryesore të diskutimeve në Berlin ishte siguria e Ukrainës pas përfundimit të luftës. Jared Kushner tha se Rusia është tashmë më e hapur ndaj idesë që Kievi të marrë garanci sigurie të bazuara në parimin e Nenit 5 të NATO-s.

Ky nen parashikon se një sulm ndaj një vendi anëtar konsiderohet sulm ndaj të gjithë aleancës, duke detyruar aleatët të ndihmojnë vendin e sulmuar.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka kërkuar prej kohësh garanci të tilla, të barasvlershme me mbrojtjen kolektive të NATO-s. Megjithatë, deri më tani nuk ka pasur sinjale të qarta se Vladimir Putin do të pranonte një kusht të tillë.

Rusia kundërshton kategorikisht anëtarësimin e Ukrainës në NATO. Ndërkohë, sipas raportimeve, negociatorët amerikanë kanë shqyrtuar mundësinë që Kievi të marrë garanci të ngjashme me Nenin 5, pa u bërë pjesë e aleancës perëndimore, në këmbim të lëshimeve të vështira territoriale.

Zelensky nuk shfaqi të njëjtin optimizëm si përfaqësuesi amerikan. Ai theksoi se Putin ka refuzuar vazhdimisht propozimet e bëra deri më tani.

“Putin gjithmonë ka thënë jo”, deklaroi presidenti ukrainas.

Edhe kancelari gjerman Friedrich Merz u tregua i kujdesshëm, megjithëse pranoi se përfshirja e SHBA-së rrit mundësitë për arritjen e paqes.

Ai tha se Europa është e gatshme të hyjë në diskutime serioze me Rusinë për sigurinë europiane, por vetëm nëse këto shoqërohen fillimisht me një marrëveshje serioze paqeje me Ukrainën.

“Këto bisedime duhet të nisin dhe ne do t’i pranojmë nëse kushtet janë të pranueshme për Europën dhe Ukrainën”, u shpreh Merz.

Merz kundërshton ndarjen e Europës në sfera ndikimi

Kancelari gjerman paralajmëroi gjithashtu kundër çdo përpjekjeje për ta ndarë Europën në sfera ndikimi, të kontrolluara nga fuqitë e mëdha.

Deklarata e tij vjen në një kohë kur në kontinent janë shtuar shqetësimet se një çështje e tillë mund të jetë diskutuar gjatë takimit trepalësh mes Trump, Putin dhe Xi Jinping në Kinë.

“Një format i Jaltës nuk do të sjellë paqe”, deklaroi Merz, duke iu referuar marrëveshjes së vitit 1945 mes SHBA-së, Bashkimit Sovjetik dhe Britanisë së Madhe, e cila përcaktoi ndikimin e fuqive të mëdha në Europën e pasluftës.

Ai u përpoq gjithashtu të minimizonte rëndësinë e takimit në Shenzhen, duke e cilësuar atë kryesisht si një mundësi për fotografi.

“SHBA-ja e kupton se nuk mund të ketë paqe pa ne. Ne, nga ana jonë, e dimë se me Shtetet e Bashkuara në krah, perspektivat për paqe rriten”, shtoi kancelari gjerman.

Në të njëjtën linjë, kryeministri polak Donald Tusk kundërshtoi cilësimin e Putinit si “mik” nga presidenti amerikan Trump gjatë takimit në Kinë.

“Zoti Putin nuk është miku ynë dhe nuk do të jetë kurrë”, deklaroi Tusk.

Ndërkohë, presidenti francez Emmanuel Macron u bëri thirrje aleatëve të Ukrainës të bëjnë maksimumin për të siguruar sistemet e mbrojtjes ajrore që i nevojiten Kievit për t’u mbrojtur nga sulmet vdekjeprurëse ruse.

Macron kërkoi gjithashtu që aleatët të rihapin diskutimin për anëtarësimin e Ukrainës në NATO.

Moska ende e rezervuar për përfshirjen e Europës

Pavarësisht sinjaleve të fundit nga Uashingtoni, qëndrimi i Moskës për përfshirjen e Europës në negociata mbetet i paqartë.

Javën e kaluar, pas një vizite në Moskë, të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner u shfaqën optimistë se Europa do të kishte së shpejti një vend në tryezën e negociatave.

Por zyrtarët rusë kanë qenë më të rezervuar. Këtë javë, ndihmësi i Putinit, Yuri Ushakov, deklaroi se përpara zgjerimit të formatit të negociatave duhet të bëhet ende shumë punë.

Ai la të kuptohet se do të nevojiten disa raunde të tjera diskutimesh përpara se të mund të zhvillohen bisedime katërpalëshe.

Rusia nisi pushtimin e plotë të Ukrainës më 24 shkurt 2022. Që prej asaj kohe, përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund konfliktit kanë dështuar të prodhojnë një marrëveshje, ndërsa çështjet e territoreve të pushtuara, garancive të sigurisë dhe rolit të NATO-s mbeten pengesat kryesore drejt paqes.

© BalkanWeb
Për t’u bërë pjesë e grupit "Balkanweb" mjafton të klikoni: Join Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet menjëherë. Grupi Balkanweb