Nga Prof. Asoc. Dr. Pëllumb Karameta
Sali Berisha ka bërë thirrje për mbështetjen e protestës së paralajmëruar nga qytetarë dhe studentë për 28 Nëntorin. Ai e ka cilësuar atë si nderimin më të lartë për flamurin kombëtar. Në deklaratat e 17 dhe 19 nëntorit, ai e ka lidhur protestën me idealet e të rënëve, ndërsa qeverinë Rama e ka cilësuar armiqësore ndaj flamurit, kombit dhe vendit. Berisha ka shprehur besimin se në protestë do të merrnin pjesë edhe “demokratët nga të katër anët e Shqipërisë dhe të katër anët e dheut”. Këto deklarata ngrenë një pyetje themelore.
Me çfarë të drejte një drejtues politik kërkon ta shndërrojë festën që i bashkon shqiptarët në instrument të luftës së tij për pushtet?
Problemi nuk është protesta, e cila është një e drejtë kushtetuese, por rreziku i cenimit të kuptimit gjithëkombëtar të festës nëpërmjet përvetësimit të patriotizmit dhe shpalljes së kundërshtarit politik armik të kombit.
1.Pavarësia nuk është pronë e partive politike
Më 28 Nëntor 1912, Ismail Qemali dhe përfaqësuesit shqiptarë shpallën Pavarësinë, duke shprehur aspiratën historike për shtetin shqiptar. Pavarësia nuk ishte akt në shërbim të një partie apo drejtuesi politik, por qëllim që i tejkalonte interesat e grupeve. Edhe sot, partitë konkurrojnë për pushtetin, ndërsa Pavarësia është trashëgimi e përbashkët. Prej këtej buron kufiri moral i konkurrencës politike. Asnjë forcë nuk mund të pretendojë se veprimtaria e saj përfaqëson nderimin më të lartë të Pavarësisë dhe se zgjedhjet e tjera qytetare kanë vlerë më të vogël patriotike.
2. Historia nuk është instrument për të fituar pushtetin
Në thirrjet për protestën, Berisha ka përmendur flamurin, sakrificat e të rënëve dhe idealet e tyre. Por lidhja simbolike me historinë nuk provon drejtësinë e një kërkese politike. Pavarësia e vitit 1912 ishte akti historik i shpalljes së shtetit shqiptar. Protesta e vitit 2026 është veprimtari kundër qeverisë, në kuadrin e përpjekjeve të opozitës për largimin e saj nga pushteti. Të dyja kanë natyrë dhe qëllime të ndryshme.
Sakrificat për Pavarësinë nuk provojnë se një parti ka të drejtë dhe kundërshtarët e saj e kanë gabim. Kërkesat politike gjykohen sipas fakteve, argumenteve dhe alternativave. Historia është trashëgimi e përbashkët, jo certifikatë patriotizmi për pushtetin.
3. Protesta është e drejtë, por jo provë patriotizmi
Më 17 nëntor, Berisha deklaroi se nuk ka nderim më të madh për flamurin sesa një protestë e fuqishme kundër qeverisë. Protesta është mjet legjitim për kundërshtim dhe kërkim përgjegjësie. Ajo mund të zhvillohet edhe në ditë festash kombëtare. Por pjesëmarrja në protestë nuk mat dashurinë ndaj Shqipërisë. A janë më pak patriotë shqiptarët që nuk pajtohen me Berishën? A e nderojnë më pak flamurin ata që zgjedhin ta kremtojnë ndryshe Pavarësinë? Asnjë udhëheqës nuk mund t’u përgjigjet këtyre pyetjeve në emër të kombit. Patriotizmi nuk është privilegj i protestuesve dhe as monopol i organizatorëve të protestës.
4. Flamuri kombëtar nuk legjitimon pretendimet politike
Flamuri kuqezi është simbol i përbashkët i shqiptarëve. Ai mund të valëvitet në ceremoni shtetërore dhe protesta politike. Përdorimi i tij në protestë nuk përbën cenim të simbolit kombëtar, por as nuk provon drejtësinë e kërkesave. Flamuri nuk zëvendëson argumentet politike, nuk provon vërtetësinë e akuzave ndaj qeverisë dhe as epërsinë morale të një partie. Kur përdoret për t’i dhënë një veprimtarie partiake autoritetin e mbarë kombit, rrezikon të shndërrohet nga simbol bashkimi në instrument të konkurrencës politike. Ky flamur përfaqëson Shqipërinë, jo drejtësinë e pretendimeve të një drejtuesi politik.
5. Kundërshtari politik nuk është armik i kombit
Më 19 nëntor, Berisha e cilësoi qeverinë Rama armiqësore ndaj flamurit, kombit dhe vendit. Kjo retorikë rrezikon ta zhvendosë debatin nga përgjegjësia qeverisëse te besnikëria kombëtare. Kjo e fundit mund të kritikohet për korrupsion, keqqeverisje apo shkelje të ligjit. Këto akuza kërkojnë prova. Por cilësimi i kundërshtarit si armik i kombit nuk provon fajësinë e tij dhe rrezikon ta paraqesë konfliktin demokratik si përplasje ndërmjet patriotëve dhe armiqve të Shqipërisë.
Në demokraci, qeveria dhe opozita konkurrojnë për drejtimin e të njëjtit shtet. Ky standard moral vlen për të dyja palët. As qeveria nuk mund ta shpallë veprim antikombëtar kundërshtimin e opozitës, as kjo nuk mund ta paraqesë largimin e qeverisë si provën e vetme të besnikërisë ndaj Shqipërisë. Kundërshtimi i qeverisë është e drejtë demokratike. Por cilësimi i saj si armike e kombit nuk provon drejtësinë e thirrjeve të opozitës.
6. Festa mbarëkombëtare e pavarësisë nuk është instrument i interesit partiak
28 Nëntori nuk është festë vetëm e Shqipërisë. Flamuri dhe Pavarësia kanë rëndësi edhe për shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi, Luginës së Preshevës dhe diasporës. Drejtuesit politikë dhe përfaqësuesit shqiptarë nga këto vende mund të ftohen në kremtimet e Pavarësisë, pa dallim politik. Një ftesë institucionale do të shprehte karakterin e përbashkët të festës, pa i identifikuar pjesëmarrësit me ndonjë parti.
Më 19 nëntor, Berisha deklaroi se besonte që në protestë do të merrnin pjesë “demokratët nga të katër anët e Shqipërisë dhe të katër anët e dheut”. Kjo pritshmëri është e kuptueshme, por nuk nënkupton se protesta përfaqëson shqiptarët kudo që jetojnë.
Më 18 nëntor, avokati Arsim Vranovci kërkoi publikisht shqyrtimin e zhvendosjes së protestës në një datë tjetër, duke argumentuar se shqiptarë nga trevat e tjera udhëtojnë drejt Tiranës për Ditën e Flamurit. Shqetësimi i tij individual shtron një çështje publike. Shqiptarët jashtë Shqipërisë kanë të drejtë të protestojnë, por edhe të kremtojnë Pavarësinë pa u identifikuar me konfliktet partiake. Karakteri mbarëkombëtar i festës nuk provon se një objektiv partiak përfaqëson vullnetin e mbarë kombit.
7. Festa e Pavarësisë duhet t’i bashkojë shqiptarët, jo t’i ndajë
28 Nëntori nuk kërkon heqjen dorë nga bindjet politike. Ai nuk pezullon të drejtën e protestës dhe as përgjegjësinë e qeverisë për të dhënë llogari. Festa përkujton arritjen historike që i tejkalon ndarjet politike. Kur protesta paraqitet si shprehja më e lartë e patriotizmit dhe kundërshtari cilësohet armik i kombit, festa rrezikon t’i ndajë shqiptarët sipas përkatësisë politike.
Berisha ka të drejtë të protestojë dhe mbështetësit e tij t’i bashkohen. Qytetarët e tjerë kanë të drejtë ta kremtojnë Pavarësinë siç zgjedhin. Asnjëra zgjedhje nuk përcakton kush është më shumë shqiptar. Pavarësia na bashkon në përkatësinë kombëtare. Demokracia na lejon të ndryshojmë në bindjet politike. Këto dy vlera nuk duhet të vihen kundër njëra-tjetrës.
Morali politik kërkon që asnjë udhëheqës të mos e ngatërrojë besnikërinë ndaj vendit me mbështetjen për partinë. Qeveritë ndryshojnë, partitë konkurrojnë dhe qytetarët zgjedhin.
Por flamuri dhe Pavarësia u përkasin të gjithëve.
Mos e përdhosni festën e Pavarësisë duke përdorur atë që e bashkon kombin për atë që i ndan shqiptarët politikisht!