Kujtesë historike/ Më 21 Nëntor 1995 nënshkruhet Marrëveshja e Dejtonit, duke i dhënë fund gjakderdhjes në Ballkan

Më 21 nëntor të vitit 1995, pas tre javësh negociatash intensive dhe të tensionuara në bazën ajrore “Wright-Patterson” në Dejton (Dayton) të Ohajos, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, udhëheqësit e Ballkanit arritën dakordësinë historike për t’i dhënë fund luftës së përgjakshme trevjeçare e gjysmë në Bosnjë-Hercegovinë.
Dokumenti, i njohur gjerësisht si Marrëveshja e Dejtonit (ose Marrëveshja Kornizë e Përgjithshme për Paqen në Bosnjë-Hercegovinë), u firmos nga presidenti i Bosnjës, Alija Izetbegoviq, presidenti i Serbisë, Sllobodan Millosheviq, dhe presidenti i Kroacisë, Franjo Tuxhman, nën ndërmjetësimin e drejtpërdrejtë të diplomacisë amerikane të drejtuar nga Richard Holbrooke dhe me mbështetjen e fuqive evropiane. Nënshkrimi formal i saj u mbajt më pas në Paris, më 14 dhjetor 1995.
Ky pakt i dha fund konfliktit më vdekjeprurës në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore, i cili kishte nisur në pranverën e vitit 1992 pas shpërbërjes së Jugosllavisë. Gjatë tre viteve e gjysmë të luftimeve etnike, rreth 100 mijë persona humbën jetën, ndërsa mbi dy milionë të tjerë u detyruan të braktisnin shtëpitë e tyre, duke u shoqëruar me krime të rënda lufte, spastrim etnik dhe gjenocidin e Srebrenicës në korrik të vitit 1995.
Përveç ndalimit të menjëhershëm të armiqësive dhe vendosjes së forcave paqeruajtëse të NATO-s (IFOR) për zbatimin e paqes, Marrëveshja e Dejtonit përcaktoi edhe arkitekturën e re kushtetuese dhe administrative të shtetit boshnjak. Sipas këtij dokumenti, Bosnjë-Hercegovina mbeti një shtet i vetëm sovran brenda kufijve të saj të njohur ndërkombëtarisht, por e ndarë në dy entitete me autonomi të gjerë: Federatën e Bosnjë-Hercegovinës (e banuar kryesisht nga boshnjakë dhe kroatë), e cila zotëron 51% të territorit, dhe Republikën Srpska (me shumicë serbe), e cila zotëron 49% të territorit.
Ndërsa Marrëveshja e Dejtonit u vlerësua ndërkombëtarisht për suksesin e saj vendimtar në ndaljen e luftës dhe rikthimin e stabilitetit në rajon, ajo është kritikuar shpesh në dekadat pasuese për krijimin e një sistemi politik të ndërlikuar dhe të bllokuar mbi baza etnike, i cili ka vështirësuar funksionimin efikas të institucioneve shtetërore të Bosnjë-Hercegovinës.
/rtsh.al/
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e RTSH, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e RTSH, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Komentet 0
Ende nuk ka komente. Bëhuni i pari që komenton.



